L P: CAO H C LÂM NGHI P K2Ớ Ọ Ệ 6
H C VIÊN: ỌPH M TH VI TẠ Ế Ệ
BÀI TI U LU NỂ Ậ
MÔN: GI NG VÀ C I THI N GI NG CÂY R NGỐ Ả Ệ Ố Ừ
Câu h iỏ
Câu 1: Phân tích vai trò c a công tác gi ng và c i thi n gi ng cây r ng đi v i ủ ố ả ệ ố ừ ố ớ
ngành lâm nghi p n c ta? Ý nghĩa c a c i thi n gi ng cây r ng đi v i s n ệ ướ ủ ả ệ ố ừ ố ớ ả
xu t kinh doanh lâm nghi p và b o t n ngu n gen? ấ ệ ả ồ ồ
Câu 2: Th c tr ng công tác gi ng cây tr ng lâm nghi p n c ta? Đ xu t các ự ạ ố ồ ệ ở ướ ề ấ
gi i pháp nh m c i thi n đc gi ng cây r ng đáp ng đc nhu c u gi ng ả ằ ả ệ ượ ố ừ ứ ượ ầ ố
ch t l ng cao hi n nay và trong t ng lai? Liên h th c ti n đa ph ng?ấ ượ ệ ươ ệ ự ễ ở ị ươ
Tr l iả ờ
Câu 1:
* Vai trò công tác gi ng: ốGi ng là m t trong nh ng khâu quan tr ng nh tố ộ ữ ọ ấ
c a tr ng r ng thâm canh. Không có gi ng đc c i thi n theo m c tiêu kinh tủ ồ ừ ố ượ ả ệ ụ ế
thì không th đa năng su t r ng lên cao.ể ư ấ ừ
Vi t Nam, năng su t r ng t nhiên ch đt 2 – 3mỞ ệ ấ ừ ự ỉ ạ 3/ha/năm, năng su tấ
r ng tr ng cũng ch đt 5 – 10mừ ồ ỉ ạ 3/ha/năm thì m t s n c có n n lâm nghi p tiênộ ố ướ ề ệ
ti n đã t o đc năng su t r ng tr ng 40 - 50mế ạ ượ ấ ừ ồ 3/ha/năm (nh gi ng D ng lai Iư ố ươ
– 214 Italia và B ch đàn Công Gô). G n đây, vi c phát hi n, ch n l c, nhânở ạ ở ầ ệ ệ ọ ọ
gi ng và kh o nghi m gi ng thành công cho gi ng lai t nhiên gi a Keo taiố ả ệ ố ố ự ữ
t ng và Keo lá tràm đã m ra m t tri n v ng l n cho tr ng r ng nguyên li u ượ ở ộ ể ọ ớ ồ ừ ệ ở
n c ta. Sau 4 năm tu i gi ng lai có th tích 70 – 80dmướ ổ ố ể 3/cây, trong khi nh ngữ
xu t x t t nh t c a Keo tai t ng ch có th 30 – 40dmấ ứ ố ấ ủ ượ ỉ ể 3/cây, còn nh ng xu tữ ấ
x t t nh t c a Keo lá tràm cũng ch đt 17 – 27dmứ ố ấ ủ ỉ ạ 3/cây, nh ng xu t x kém chữ ấ ứ ỉ
đt 12dmạ3/cây. Các dòng cây lai đc ch n còn có u đi m là thân th ng, cànhượ ọ ư ể ẳ
nhánh nh và có s c s ng h n h n so v i b m .ỏ ứ ố ơ ẳ ớ ố ẹ
*C i thi n gi ng cây r ng:ả ệ ố ừ
Các nhà lâm nghi p ph i m t m t th i gian dài đ th a nh n r ng cácệ ả ấ ộ ờ ể ừ ậ ằ
bi n pháp k thu t thâm canh cũng không th thu đc năng su t t i đa tr khiệ ỹ ậ ể ượ ấ ố ừ
có s d ng nh ng cây có ch t l ng di truy n t t nh t. Ng c l i, trong nh ngử ụ ữ ấ ượ ề ố ấ ượ ạ ữ
năm g n đây, các nhà lâm nghi p cũng h c đc nh ng kinh nghi m r ng b tầ ệ ọ ượ ữ ệ ằ ấ
lu n m t gi ng cây xu t s c nh th nào v m t di truy n v n không đt đcậ ộ ố ấ ắ ư ế ề ặ ề ẫ ạ ượ
s n ph m t i đa tr khi áp d ng các bi n pháp k thu t thâm canh.ả ẩ ố ừ ụ ệ ỹ ậ
khi nói đn c i thi n gi ng cây r ng m t m t ph i nghĩ đn áp d ng cácế ả ệ ố ừ ộ ặ ả ế ụ
nguyên lý di truy n h c và ch n gi ng đ nâng cao năng su t và ch t l ng câyề ọ ọ ố ể ấ ấ ượ
r ng theo m c tiêu kinh t là chính, m t khác không bao gi quên các bi n phápừ ụ ế ặ ờ ệ
k thu t lâm sinh thích.ỹ ậ
* Vai trò c a c i thi n gi ng cây r ng trong s n xu t lâm nghi pủ ả ệ ố ừ ả ấ ệ
T o hoàn c nh phù h p v i yêu c u sinh lý, sinh thái c a cây tr ng. Đó làạ ả ợ ớ ầ ủ ồ
vi c ch n vùng tr ng và mùa tr ng thích h p v i t ng gi ng cây, áp d ng cácệ ọ ồ ồ ợ ớ ừ ố ụ
bi n pháp k thu t thâm canh thích h p nh cày, b a, chăm sóc, t i tiêu và b oệ ỹ ậ ợ ư ừ ướ ả
v r ng ch ng tác nhân phá ho i.ệ ừ ố ạ
Ch n gi ng và c i thi n gi ng có năng su t cao, ch t l ng t t, s c s ngọ ố ả ệ ố ấ ấ ượ ố ứ ố
m nh và thích h p v i t ng hoàn c nh.ạ ợ ớ ừ ả
V a ch n gi ng v a c i thi n gi ng, v a t o đi u ki n hoàn c nh thíchừ ọ ố ừ ả ệ ố ừ ạ ề ệ ả
h p v i s phát tri n c a cây tr ng.ợ ớ ự ể ủ ồ
Trong nông nghi p, di n tích canh tác không l n, l c l ng lao đngệ ệ ớ ự ượ ộ
nhi u, có đi u ki n đ tác đng vào y u t hoàn c nh nh m t o ra môi tr ngề ề ệ ể ộ ế ố ả ằ ạ ườ
thích h p v i cây tr ng, nh ng vi c ch n gi ng và c i thi n gi ng v n gi vaiợ ớ ồ ư ệ ọ ố ả ệ ố ẫ ữ
trò quan tr ng.ọ
Trong lâm nghi p, di n tích kinh doanh l n, l c l ng lao đng ít, câyệ ệ ớ ự ượ ộ
s ng dài ngày. Vi c t o hoàn c nh ch th c hi n t t giai đo n v n m, ít cóố ệ ạ ả ỉ ự ệ ố ở ạ ườ ươ
đi u ki n chăm sóc nh cây nông nghi p, nên vai trò c a ch n gi ng và c iề ệ ư ệ ủ ọ ố ả
thi n gi ng càng quan tr ng. ệ ố ọ
Trong lâm nghi p qu ng canh, khi nhi m v đt ra cho tr ng r ng là phệ ả ệ ụ ặ ồ ừ ủ
xanh đt tr ng, đi núi tr c, chúng ta đã không quan tâm đy đ đn công tácấ ố ồ ọ ầ ủ ế
gi ng. K t qu là chi phí cho tr ng r ng r t t n kém nh ng năng su t l i khôngố ế ả ồ ừ ấ ố ư ấ ạ
cao, th m chí nhi m v ph xanh đt tr ng còn không th c hi n đc. Đi u đóậ ệ ụ ủ ấ ố ự ệ ượ ề
là do, m t m t thi u áp d ng các bi n pháp k thu t đng b , m t khác do l yộ ặ ế ụ ệ ỹ ậ ồ ộ ặ ấ
gi ng xô b , không ch n loài cây thích h p, không ch n xu t x và cây gi ng cóố ồ ọ ợ ọ ấ ứ ố
năng su t kinh t cao.ấ ế
Ngay c tái sinh r ng, n u bi t ch n l c nh ng cây t t đ l i làm cây mả ừ ế ế ọ ọ ữ ố ể ạ ẹ
gieo gi ng cũng góp ph n tăng đáng k năng su t r ng.ố ầ ể ấ ừ
*Ý nghĩa c a c i thi n gi ng cây r ng đi v i s n xu t kinh doanhủ ả ệ ố ừ ố ớ ả ấ
lâm nghi p và b o t n ngu n genệ ả ồ ồ
+ V i kinh doanh lâm nghi p: C i thi n gi ng cây r ng nh m đt đc 3ớ ệ ả ệ ố ừ ằ ạ ượ
m c tiêu chính: Năng su t sinh tr ng; Ch t l ng g và s n ph m; Tính ch ngụ ấ ưở ấ ượ ỗ ả ẩ ố
ch u v i sâu b nh và các đi u ki n b t l iị ớ ệ ề ệ ấ ợ
Trong th c t s n xu t lâm nghi p cho th y m c tiêu kinh t khác nhau thìự ế ả ấ ệ ấ ụ ế
ch tiêu ch n l c cũng ph i khác nhau. Ví d nh ch n cây l y g là t c đ sinhỉ ọ ọ ả ụ ư ọ ấ ỗ ố ộ
tr ng và ch t l ng g , cho cây l y qu l i là s n l ng, ch t l ng qu vàưở ấ ượ ỗ ấ ả ạ ả ượ ấ ượ ả
nhân h t, còn cho l y nh a là s n l ng và ch t l ng nh a. Trong các ch tiêuạ ấ ự ả ượ ấ ượ ự ỉ
này, có nh ng ch tiêu t ng quan t l thu n v i nhau nh ng cũng có nh ng chữ ỉ ươ ỷ ệ ậ ớ ư ữ ỉ
tiêu không có t ng quan v i nhau, th m chí còn t ng quan t l ngh ch. Vìươ ớ ậ ươ ỷ ệ ị
v y, trong c i thi n gi ng cây r ng bao gi cũng ph i l y m c tiêu kinh t làmậ ả ệ ố ừ ờ ả ấ ụ ế
ch tiêu chính đ ch n l c.ỉ ể ọ ọ
+ V i b o t n ngu n gen: Vi t Nam có ngu n tài nguyên th c v t r tớ ả ồ ồ ệ ồ ự ậ ấ
phong phú, đa d ng. Nó v a th hi n tính b n đa cao (chi m 50% t ng s ), v aạ ừ ể ệ ả ị ế ổ ố ừ
là n i t p h p c a 3 lu ng di c c a các h th c v t lân c n: Hymania – Vânơ ậ ợ ủ ồ ư ủ ệ ự ậ ậ
Nam – Quý Châu (Trung Qu c) (10%), n Đ - Mianma (14%) và Malaysia –ố Ấ ộ
Indo (15%).
R ng t nhiênừ ự n c ta đang b suy gi m nghiêm tr ng, s suy gi m nàyướ ị ả ọ ự ả
đt đn ng ng an toàn sinh h c, d n đn s báo đng nguy c m t các ngu nạ ế ưỡ ọ ẫ ế ự ộ ơ ấ ồ
tài nguyên sinh thái trong đó có ngu n gen cây r ng.ồ ừ
Nguyên nhân d n đn hi n t ng này do áp l c dân s , l ng th c, ch tẫ ế ệ ượ ự ố ươ ự ấ
đc hoá h c chi n tranh đ l i, xây d ng các công trình…ộ ọ ế ể ạ ự
Theo kinh nghi m c a các n c tiên ti n, n u chú tr ng đn cây có giá trệ ủ ướ ế ế ọ ế ị
kinh t , lãng quên cây ch a bi t h t giá tr s d ng c a chúng; đn 1 lúc nào đóế ư ế ế ị ử ụ ủ ế
ta c n đn ngu n gen hoang d i ho c b n đa đ c i thi n gi ng cây r ng thìầ ế ồ ạ ặ ả ị ể ả ệ ố ừ
chúng không còn n a.ữ
B o t n ngu gen còn có ý nghĩa trong trao đi gi ng qu c t , đc bi t điả ồ ồ ổ ố ố ế ặ ệ ố
v i nh ng loài cây có phân b r ng. Chính vì v y ớ ữ ố ộ ậ c i thi n gi ng cây r ng có ýả ệ ố ừ
nghĩa quan tr ng trong công tác b o t n ngu n gen.ọ ả ồ ồ
Câu 2:
Th c tr ng công tác gi ng cây tr ng lâm nghi p n c taự ạ ố ồ ệ ở ướ
*V văn b n qu n lý nhà n c:ề ả ả ướ
- Đã ban hành 4 Danh m c v gi ng cây lâm nghi p làm c s cho vi c th cụ ề ố ệ ơ ở ệ ự
hi n Quy ch gi ng: 1) Danh m c gi ng cây lâm nghi p chính (s 13 2005/QĐ-ệ ế ố ụ ố ệ ố
BNN ngày 15/3/2005), 2) Danh m c gi ng cây lâm nghi p ph i áp d ng tiêuụ ố ệ ả ụ
chu n ngành (s 15/2005/QĐ-BNN ngày 15/3/2005), 3) Danh m c gi ng cây lâmẩ ố ụ ố
nghi p đc phép s n xu t kinh doanh (s 14/2005/QĐ-BNN ngày 15/3/2005), 4)ệ ượ ả ấ ố
Danh m c các loài cây ch y u cho tr ng r ng s n xu t theo 9 vùng sinh tháiụ ủ ế ồ ừ ả ấ
lâm nghi p (s 16/2005/QĐ-BNN ngày 15/3/2005).ệ ố
- Đã ban hành Quy ch qu n lý gi ng cây tr ng lâm nghi p (S 89/2005/QĐ-ế ả ố ồ ệ ố
BNN ngày 29/12/2005)
- Đã Phê duy t Chi n l c phát tri n gi ng cây lâm nghi p giai đo n 2006-ệ ế ượ ể ố ệ ạ
2020 (S 62/2006/QĐ-BNN ngày 16/8/2006).ố
Chi n l c phát tri n gi ng lâm nghi p đc ban hành đã th hi n rõ đnhế ượ ể ố ệ ượ ể ệ ị
h ng c a B là ph n đu th c hi n đ đt đc m c tiêu xây d ng ngànhướ ủ ộ ấ ấ ự ệ ể ạ ượ ụ ự
gi ng lâm nghi p hi n đi, đm b o cung c p đ gi ng có ch t l ng cao ph cố ệ ệ ạ ả ả ấ ủ ố ấ ượ ụ
v nhu c u tr ng r ng; áp d ng khoa h c công ngh m i theo h ng s d ngụ ầ ồ ừ ụ ọ ệ ớ ướ ử ụ
u th lai, áp d ng công ngh sinh h c trong lai t o gi ng; hình thành h th ngư ế ụ ệ ọ ạ ố ệ ố
s n xu t và d ch v gi ng cây lâm nghi p đc qu n lý ch t ch phù h p v iả ấ ị ụ ố ệ ượ ả ặ ẽ ợ ớ
c ch th tr ng. V cung c p gi ng, đn năm 2010 b o đm cung c p 60%ơ ế ị ườ ề ấ ố ế ả ả ấ
gi ng t ngu n gi ng đc công nh n (trong đó 40% gi ng t nhân gi ng sinhố ừ ồ ố ượ ậ ố ừ ố
d ng) cho tr ng r ng, đn năm 2015 b o đm cung c p 80% gi ng t ngu nưỡ ồ ừ ế ả ả ấ ố ừ ồ
gi ng đc công nh n (trong đó 50% gi ng t nhân gi ng sinh d ng) cho tr ngố ượ ậ ố ừ ố ưỡ ồ
r ng. V qu n lý gi ng, đn h t năm 2006 xây d ng và hoàn thi n đy đ cácừ ề ả ố ế ế ự ệ ầ ủ
văn b n có liên quan đn qu n lý gi ng cây lâm nghi p, đn h t năm 2008 cả ế ả ố ệ ế ế ơ
b n hoàn thành các tiêu chu n k thu t v gi ng cây lâm nghi p, hoàn thi n bả ẩ ỹ ậ ề ố ệ ệ ộ
máy và công c qu n lý đ đ ki m soát ch t l ng gi ng theo th t c giám sátụ ả ủ ể ể ấ ượ ố ủ ụ
chu i hành trình gi ng đi v i các loài cây tr ng chính vào năm 2007. V nghiênỗ ố ố ớ ồ ề
c u, ch n t o đc nhi u gi ng m i có năng su t cao, ch ng ch u sâu b nh h i,ứ ọ ạ ượ ề ố ớ ấ ố ị ệ ạ
đm b o r ng đc tr ng t sau năm 2020 đi v i cây m c nhanh năng su tả ả ừ ượ ồ ừ ố ớ ọ ấ
bình quân 30m3/năm, cây g l n đt 15mỗ ớ ạ 3/năm. V ngu n l c, đn năm 2010 về ồ ự ế ề
c b n b o đm đ cán b , nhân viên ho t đng trong lĩnh v c gi ng, hìnhơ ả ả ả ủ ộ ạ ộ ự ố
thành m ng l i s n xu t và cung ng gi ng theo h ng xã h i hoá ngh gi ngạ ướ ả ấ ứ ố ướ ộ ề ố
cây lâm nghi p v i nhi u thành ph n tham ệ ớ ề ầ
* V t ch c th c hi n:ề ổ ứ ự ệ
Trong m t th i gian ng n, các c p t Trung ng xu ng đa ph ng đãộ ờ ắ ấ ừ ươ ố ị ươ
chuy n đi nh n th c v trách nhi m, vai trò và v trí c a gi ng cây lâm nghi p,ể ổ ậ ứ ề ệ ị ủ ố ệ
đã tích c c tri n khai th c hi n đc m t s vi c ch y u chuy n d n t p quánự ể ự ệ ượ ộ ố ệ ủ ế ể ầ ậ
s n xu t, s d ng gi ng không rõ ngu n g c sang gi ng có ngu n g c rõ ràng,ả ấ ử ụ ố ồ ố ố ồ ố
t ch c l i ho t đng s n xu t kinh doanh gi ng:ổ ứ ạ ạ ộ ả ấ ố
a) c p Trung ng:Ở ấ ươ