A. L I M Đ UỜ Ở Ầ
N n văn minh nhân lo i suy cho cùng là do s phát tri n đúng h ngề ạ ự ể ướ
c a l c l ng s n xu t quy t đ nh. Do đó vi c nghiên c u quy lu t v n đ ng vàủ ự ượ ả ấ ế ị ệ ứ ậ ậ ộ
nh ng hình th c phát tri n c a l c l ng s n xu t là m t v n đ h t s c quanữ ứ ể ủ ự ượ ả ấ ộ ấ ề ế ứ
tr ng . ọ
Th i kỳ quá đ lên ch nghiã xã h i Vi t Nam là th i kỳ c i bi n cáchờ ộ ủ ộ ở ệ ờ ả ế
m ng sâu s c, toàn di n và tri t đ v m i m t. T xã h i cũ sang xã h i m iạ ắ ệ ệ ể ề ọ ặ ừ ộ ộ ớ
XHCN. Th i kỳ đó b t đ u t khi giai c p vô s n lên n m chính quy n. Cáchờ ắ ầ ừ ấ ả ắ ề
m ng vô s n thành công vang d i và k t thúc khi đã xây d ng xong c s kinh tạ ả ộ ế ự ơ ở ế
chính tr t t ng c a xã h i m i. Đó là th i kỳ xây d ng t l c l ng s n xu tị ư ưở ủ ộ ớ ớ ự ừ ự ượ ả ấ
m i d n đ n quan h s n xu t m i, quan h s n xu t m i hình thành lên cácớ ẫ ế ệ ả ấ ớ ệ ả ấ ớ
quan h s h u m i. T c s h t ng m i hình thành nên ki n trúc th ngệ ở ữ ớ ừ ơ ở ạ ầ ớ ế ượ
t ng m i. Song trong m t th i gian dài chúng ta không nh n th c đúng đ n vầ ớ ộ ờ ậ ứ ắ ề
ch nghĩa xã h i v quy lu t s n xu t ph i phù h p v i tính ch t và trình đủ ộ ề ậ ả ấ ả ợ ớ ấ ộ
phát tri n c a l c l ng s n xu t. S phát tri n c a l c l ng s n xu t và quanể ủ ự ượ ả ấ ự ể ủ ự ượ ả ấ
h s n xu t t o nên tính đa d ng hoá các lo i hình s h u Vi t Nam t đó t oệ ả ấ ạ ạ ạ ở ữ ở ệ ừ ạ
nên tính đa d ng c a n n kinh t nhi n thành ph n. Th c t cho th y m t n nạ ủ ề ế ề ầ ự ế ấ ộ ề
kinh t nhi u thành ph n ph i bao g m nhi u hình th c s h u ch không đ nế ề ầ ả ồ ề ứ ở ữ ứ ơ
thu n là hai hình th c s h u trong giai đo n x a kia. Vì v y nghiên c u “Qầ ứ ở ữ ạ ư ậ ứ uan
h bi n ch ng gi a s phát tri n c a l c l ng s n xu t và s đa d ng hoáệ ệ ứ ữ ự ể ủ ự ượ ả ấ ự ạ
các lo i hình s h u Vi t Nam ạ ở ữ ở ệ “ có vai trò quan tr ng mang tính c p thi tọ ấ ế
cao vì th i đ i ngày nay chính là s phát tri n c a n n kinh t th tr ng hàngờ ạ ự ể ủ ề ế ị ườ
hoá nhi u thành ph n. Nghiên c u v n đ này chúng ta còn th y đ c ý nghĩa lýề ầ ứ ấ ề ấ ượ
lu n cũng nh th c ti n c a nó h t s c sâu s c . ậ ư ự ễ ủ ế ứ ắ
Do th i gian và trình đ còn h n ch nên không th tránh kh i nh ng thi uờ ộ ạ ế ể ỏ ữ ế
sót, chính vì v y em kính moậng s giúp đ và ch b o t n tình c a th y giáo.ự ỡ ỉ ả ậ ủ ầ
1
Em xin chân thành c m n .ả ơ
2
B. N I DUNGỘ
Ι/Lý lu n chung :ậ
1/ Th nào là l c l ng s n xu t ?ế ự ượ ả ấ
L c l ng s n xu t là m i quan h c a con ng i v i t nhiên hìnhự ượ ả ấ ố ệ ủ ườ ớ ự
thành trong quá trình s n xu t . Trình đ c a l c l ng s n xu t th hi n trìnhả ấ ộ ủ ự ượ ả ấ ể ệ ở
đ kh ng ch t nhiên c a con ng i. Đó là k t qu năng l c th c ti n c a conộ ố ế ự ủ ườ ế ả ự ự ễ ủ
ng i tác đ ng vào t nhiên đ t o ra c a c i v t ch t đ m b o s t n t i vàườ ộ ự ể ạ ủ ả ậ ấ ả ả ự ồ ạ
phát tri n c a loài ng i . ể ủ ườ
Trong c u thành c a l c l ng s n xu t, có th có m t vài ý ki n nàoấ ủ ự ượ ả ấ ể ộ ế
đó khác nhau v m t s y u t khác c a l c l ng s n xu t , song suy cho cùngề ộ ố ế ố ủ ự ượ ả ấ
thì chúng đ u v t ch t hoá thành hai ph n ch y u là t li u s n xu t và l cề ậ ấ ầ ủ ế ư ệ ả ấ ự
l ng con ng i . Trượ ườ ong đó t li u s n xu t đóng vai trò là khách th , còn conư ệ ả ấ ể
ng i là ch th .ườ ủ ể
T li u s n xu t đ c c u thành t hai b ph n đó là đ i t ng laoư ệ ả ấ ượ ấ ừ ộ ậ ố ượ
đ ng và t li u lao đ ng. Thông th ng trong quá trình s n xu t ph ng ti nộ ư ệ ộ ườ ả ấ ươ ệ
lao đ ng còn đ c g i là c s h t ng c a n n kinh t . Trong b t kỳ m t n nộ ượ ọ ơ ở ạ ầ ủ ề ế ấ ộ ề
s n xu t nào công c s n xu t bao gi cũng đóng vai trò là then ch t và là chả ấ ụ ả ấ ờ ố ỉ
tiêu quan tr ng nh t . Hi n nay công c s n xu t c a con ng i không ng ngọ ấ ệ ụ ả ấ ủ ườ ừ
đ c c i thi n và d n đ n hoàn thi n, nh thành t u c a khoa h c k thu t đãượ ả ệ ẫ ế ệ ờ ự ủ ọ ỹ ậ
t o ra công c lao đ ng công nghi p máy móc hi n đ i thay th d n lao đ ngạ ụ ộ ệ ệ ạ ế ầ ộ
c a con ng i . Do đó công c lao đ ng luôn là đ c nh t , cách m ng nh t c aủ ườ ụ ộ ộ ấ ạ ấ ủ
LLSX
B t kỳ m t th i đ i l ch s nào, công c s n xu t bao gi cũng là s nấ ộ ờ ạ ị ử ụ ả ấ ờ ả
ph m t ng h p, đa d ng c a toàn b nh ng ph c h p k thu t đ c hình thànhẩ ổ ợ ạ ủ ộ ữ ứ ợ ỹ ậ ượ
và g n li n v i quá trình s n xu t và phát tri n c a n n kinh t . Nó là s k tắ ề ớ ả ấ ể ủ ề ế ự ế
3
h p c a nhi u y u t trong đó quan tr ng nh t và tr c ti p nh t là trí tu conợ ủ ề ế ố ọ ấ ự ế ấ ệ
ng i đ c nhân lên trên c s k th a n n văn minh v t ch t tr c đó.ườ ượ ơ ở ế ừ ề ậ ấ ướ
N c ta là m t n c giàu tài nguyên thiên nhiên, có nhi u n i mà conướ ộ ướ ề ơ
ng i ch a t ng đ t chân đ n nh ng nh vào ti n b c a KHKT và quá trìnhườ ư ừ ặ ế ư ờ ế ộ ủ
công ngh tiên ti n, con ng i có th t o ra đ c s n ph mệ ế ườ ể ạ ượ ả ẩ m i có ý nghĩaớ
quy t đ nh t i ch t l ng cu c s ng và giá tr c a n n văn minh nhân lo i.ế ị ớ ấ ượ ộ ố ị ủ ề ạ
Chính vi c tìm ki m ra các đ i t ng lao đ ng m i s tr thành đ ng l c cu nệ ế ố ượ ộ ớ ẽ ở ộ ự ố
hút m i ho t đ ng cu con ng i.ọ ạ ộ ả ườ
T li u lao đ ng dù có tinh s o và hi n đ i đ n đâư ệ ộ ả ệ ạ ế u nh ng tách kh i conư ỏ
ng i thì nó cũng không phát huy tác d ng c a chính b n thân . Chính v y mà Lêườ ụ ủ ả ậ
Nin đã vi t : “ l c l ng s n xu t hàng đ u c a toàn th nhân lo i là côngế ự ượ ả ấ ầ ủ ể ạ
nhân , là ng i lao đ ng “ . Ng i lao đ ng v i nh ng khinh nghi m , thói quenườ ộ ườ ộ ớ ữ ệ
lao đ ng , s d ng t li u s n xu t đ t o ra c a c i v t ch t . T li u s nộ ử ụ ư ệ ả ấ ể ạ ủ ả ậ ấ ư ệ ả
xu t v i t cách là khách th c a LLSX, và nó ch phát huy tác d ng khi nó đ cấ ớ ư ể ủ ỉ ụ ượ
k t h p v i lao đ ng s ng c a con ng i . Đ i h i 7 c a Đ ng đã kh ng đ nh :ế ợ ớ ộ ố ủ ườ ạ ộ ủ ả ẳ ị
“ S nghi p phát tri n kinh t đ t con ng i lên v trí hàng đ u, v trí trung tâmự ệ ể ế ặ ườ ị ầ ị
th ng nh t tăng tr ng kinh t v i công b ng khoa h c và ti n b xã h i .”ố ấ ưở ế ớ ằ ọ ế ộ ộ
Ng i lao đ ng v i t cách là m t b ph n c a LLSX xã h i ph I làườ ộ ớ ư ộ ộ ậ ủ ộ ả
ng i có th l c , có tri th c văn hoá , có trình đ chuyên môn nghi p v cao, cóườ ể ự ứ ộ ệ ụ
khinh nghi m và thói quen t t, ph m ch t t cách lành m nh, l ng tâm nghệ ố ẩ ấ ư ạ ươ ề
nghi p và trách nhi m cao trong công vi c.Tr c đây do ch a chú tr ng đúngệ ệ ệ ướ ư ọ
m c đ n v trí c a ng i lao đ ng, chúng ta ch a bi t khai thác phát huy m iứ ế ị ủ ườ ộ ư ế ọ
s c m nh c a nhân t con ng i. Đành r ng năng l c và kinh nghi m SX c aứ ạ ủ ố ườ ằ ự ệ ủ
con ng i còn ph thu c vào nh ng TLSX hi n có mà h đang s d ng. Nh ngườ ụ ộ ữ ệ ọ ử ụ ư
tích c c sáng t o c a h đã thúc đ y n n kinh t phát tri n.ự ạ ủ ọ ẩ ề ế ể
2/ Ph m trù s h u và c c u s h u trong giaiạ ở ữ ơ ấ ở ữ đo n tr c đây (Tr cạ ướ ướ
1986)
4
a/ S h u là gì ? Quá trình phát tri n c a nó.ớ ữ ể ủ
Theo quan đi m c a Mác:”s h u đ c bi u hi n trong nh ng hình tháiể ủ ở ữ ượ ể ệ ữ
c a QHSX”. S h u là n i dung bên trong c a chính th mang tính th ng nh t .ủ ở ữ ộ ủ ể ố ấ
Tính hi n ệth c c a s h u ch đ c nh n th c m t cách gián ti p thông qua cácự ủ ở ữ ỉ ượ ậ ứ ộ ế
quan h gi a các thành t c a QHSX ch không th nh n th c m t cách tr cệ ữ ố ủ ứ ể ậ ứ ộ ự
ti p vì s h u là t ng hoà gi a các QHSX . S h u b t đ u t s chi m h uế ở ữ ổ ữ ở ữ ắ ầ ừ ự ế ữ
gi i t nhiên , mang tính ch t c ng đ ng, hình thái đ u tiên c a QHSX trong xãớ ự ấ ộ ồ ầ ủ
h i c ng s n nguyên thu đ n hình thái kinh t xã h i s tính cá nhân đ i l pộ ộ ả ỷ ế ế ộ ơ ố ậ
v i c ng đ ng và d n đ n s tách bi t v s h u . Đó là ti n trình t ch đ sớ ộ ồ ẫ ế ự ệ ề ở ữ ế ừ ế ộ ở
h u th t c, b l c trong xã h i c ng s n nguyên thu đ n ch đ s h u cáữ ị ộ ộ ạ ộ ộ ả ỷ ế ế ộ ở ữ
nhân . S h u đ c hình thành t s chi m h u đ i t ng đ ti n hành s nở ữ ượ ừ ự ế ữ ố ượ ể ế ả
xu t tho mãn v i nhu c u c a con ng i . Do đó s h u mang tính ch t t tấ ả ớ ầ ủ ườ ở ữ ấ ấ
nhiên, s chi m h u mang l i quy n h n cho ch s h u . S n xu t phát tri nự ế ữ ạ ề ạ ủ ở ữ ả ấ ể
thì quan h s h u ngày càng phát tri n . ệ ở ữ ể
Nh v y s h u là m i quan h con ng i v i con ng i trong vi cư ậ ở ữ ố ệ ườ ớ ườ ệ
chi m h u TLSX cùng v i các đi u ki n s n xu t . Do đó s h u là m t m tế ữ ớ ề ệ ả ấ ở ữ ộ ặ
c a QHSX . S hình thành và phát tri n c a s h u là m t quá trình l ch s tủ ự ể ủ ở ữ ộ ị ử ự
nhiên tuân theo quy lu t s n xu t, phù h p v i tính ch t và trình đ c a LLSX .ậ ả ấ ợ ớ ấ ộ ủ
Cùng v i s phát tri n c a n n s n xu t XH thì n i dung và ph m vi c a s h uớ ự ể ủ ề ả ấ ộ ạ ủ ở ữ
ngày càng đ c m r ng . ượ ở ộ
b/ C c u s h u trong giai đo n tr c đây (tr c 1986):ơ ấ ở ữ ạ ướ ướ
L ch s loài ng i đã t ng tr i qua hai lo i hình s h u c b n đ i v iị ử ườ ừ ả ạ ở ữ ơ ả ố ớ
TLSX đó là s h u t nhân và s h u xã h i ở ữ ư ở ữ ộ
S h u xã h i là lo i hình s h u mà trong đó nh ng TLSX ch y uở ữ ộ ạ ở ữ ữ ủ ế
thu c v m i thành viên trong xã h i . Trên c s đó v trí bình đ ng trong tộ ề ọ ộ ơ ở ị ẳ ổ
ch c lao đ ng xã h i và phân ph i s n xu t . M c đích s n xu t d i ch đứ ộ ộ ố ả ấ ụ ả ấ ướ ế ộ
công h u là đ đ m b o đ i s ng và v t ch t c a ng i lao đ ng đ c nângữ ể ả ả ờ ố ậ ấ ủ ườ ộ ượ
5
