1
Tr−êng ®¹i häc v¨n ho¸ hμ néi
KHOA BẢO TÀNG
--------------------
Vò thÞ nhÉn
T×m hiÓu
gi¸ trÞ v¨n ho¸ nghÖ thuËt ®Òn gin
(X· Nam D−¬ng, huyÖn Nam Trùc, tØnh Nam §Þnh)
Khãa luËn tèt nghiÖp
Ngμnh b¶o tån - b¶o tμng
NGƯỜI HƯỚNG DẪN:
Hμ Néi – 2009
2
Môc lôc
PhÇn më ®Çu
1. Lý do chän ®Ò tμi
2. Mục đích nghiên cứu
3. §èi t−îng vμ ph¹m vi nghiªn cøu
4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu
5. Bè côc cña kho¸ luËn
Ch−¬ng 1: LÞch sö h×nh thμnh vμ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña §Òn Gin ........... 05
1.1 M¶nh ®Êt vμ con ng−êi n¬i di tÝch tån t¹i ...................................................... 05
1.2 LÞch sö nh©n vËt ............................................................................................ 07
1.3 Niªn ®¹i khëi dùng vμ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña §Òn Gin .............................. 13
Ch−¬ng 2: Gi¸ trÞ v¨n ho¸ vËt thÓ cña §Òn Gin ............................................. 18
2.1 Gi¸ trÞ kiÕn tróc ............................................................................................ 18
2.1.1 Kh«ng gian c¶nh quan ................................................................................ 18
2.1.2 Bè côc mÆt b»ng ......................................................................................... 21
2.1.3 KÕt cÊu kiÕn tróc ........................................................................................ 22
2.2 Gi¸ trÞ nghÖ thuËt ........................................................................................... 29
2.2.1 Trang trÝ trªn kiÕn tróc ............................................................................... 30
2.2.2 Di vËt tiªu biÓu trong di tÝch ....................................................................... 39
Ch−¬ng 3: Gi¸ trÞ v¨n ho¸ phi vËt thÓ ............................................................. 44
3.1 LÔ héi §Òn Gin .............................................................................................. 44
3.1.1 Kh«ng gian vμ thêi gian diÔn ra lÔ héi ....................................................... 44
3.1.2 LÔ héi §Òn Gin tr−íc n¨m 1945 ................................................................. 45
3.1.2.1 C¸c nghi thøc tÕ lÔ ................................................................................... 46
3.1.2.2 C¸c lÔ vËt trong lÔ héi .............................................................................. 54
3.1.2.3 C¸c trß ch¬i diÔn ra trong lÔ héi .............................................................. 61
Trang
3
3.1.3 LÔ héi §Òn Gin tõ n¨m 1945 ®Õn nay vμ thùc tr¹ng cña lÔ héi .................. 65
3.2 Gi¸ trÞ cña lÔ héi ®èi víi ®êi sèng ................................................................. 70
3.2.1 Gi¸ trÞ cè kÕt céng ®ång ............................................................................. 70
3.2.2 C©n b»ng ®êi sèng t©m linh ........................................................................ 71
3.2.3 Gi¸ trÞ s¸ng t¹o vμ h−ëng thô v¨n ho¸ ........................................................ 72
3.2.4 ý nghÜa vÒ b¶o tån vμ ph¸t huy gi¸ trÞ v¨n ho¸ .......................................... 73
3.2.5 Gi¸ trÞ h−íng vÒ céi nguån d©n téc ............................................................ 74
KÕt luËn .......................................................................................................... 76
Tμi liÖu tham kh¶o
Phô lôc
4
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chän ®Ò tμi
ViÖt Nam lμ ®Êt n−íc cã bÒ dμy lÞch sö, cã nÒn v¨n hiÕn l©u ®êi víi hÖ
thèng di s¶n v¨n ho¸ ®a d¹ng, phong phó, lμ tμi s¶n quý b¸u cña toμn d©n téc,
cña mçi ng−êi ViÖt Nam. Ngμy nay trong xu thÕ héi nhËp toμn cÇu, mçi quèc gia
®Òu ph¶i v−¬n lªn kh¼ng ®Þnh m×nh, võa ®Èy m¹nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi
nh−ng còng võa b¶o vÖ, g×n gi÷ b¶n s¾c v¨n ho¸ cña d©n téc m×nh, ®ã lμ hai vÊn
®Ò ®ång thêi ®−îc ®Æt ra.
Di tÝch lÞch sö lμ tμi s¶n v¨n ho¸ v« cïng quý gi¸ cña d©n téc, trong ®ã
chøa ®ùng nh÷ng gi¸ trÞ tinh hoa, vÎ ®Ñp t©m hån, nh÷ng −íc väng cña cha «ng.
§ã lμ nh÷ng trang sö sèng mang dÊu Ên vÒ sù biÕn ®éng, th¨ng trÇm cña nhiÒu
thêi kú lÞch sö, ®−îc kh¾c ghi s©u ®Ëm trong tiÒm thøc cña mçi ng−êi d©n ®Êt
ViÖt. §ång thêi còng chÝnh lμ bé phËn quan träng cÊu thμnh nªn kho tμng di s¶n
v¨n ho¸ d©n téc. §ã lμ b»ng chøng x¸c thùc nhÊt, thÓ hiÖn b¶n s¾c v¨n ho¸ cña
mçi ®Þa ph−¬ng, mçi céng ®ång, mçi d©n téc.
Di tÝch võa lμ nh÷ng ®Þa ®iÓm lÞch sö, c¸c c«ng tr×nh x©y dùng cã gi¸ trÞ
kiÕn tróc - nghÖ thuËt, võa lμ ®iÓm danh th¾ng t¹o nªn vÎ ®Ñp ®Æc tr−ng vμ c¶nh
quan v¨n ho¸ cña mçi vïng miÒn. Ngoμi chøc n¨ng thê Thμnh hoμng lμng, thê
PhËt, thê ThÇn vμ sinh ho¹t t©m linh, tÝn ng−ìng d©n gian, c¸c di tÝch còng lμ n¬i
Èn chøa tμi n¨ng s¸ng t¹o cña con ng−êi vμ b¶n s¾c d©n téc qua thêi gian, n¨m
th¸ng. §ång thêi lμ sù kh¼ng ®Þnh søc sèng m·nh liÖt cña nÒn v¨n minh lóa n−íc
vμ nÒn v¨n ho¸ céng ®ång lμng x· trong suèt chiÒu dμi hμng ngh×n n¨m lÞch sö.
Qua biÕt bao biÕn cè lÞch sö, chóng ta may m¾n vÉn cßn l−u gi÷ ®−îc
nhiÒu di s¶n v¨n ho¸ vËt thÓ còng nh− di s¶n v¨n ho¸ phi vËt thÓ. DÊu vÕt thêi
gian h»n in trªn c¸c di tÝch lμm cho chóng thªm phÇn biÓu c¶m s©u ®Ëm vÒ gi¸
trÞ. Nh−ng ®ång thêi còng lμm cho sù hiÖn h÷u vÒ mÆt vËt chÊt cña chóng trë nªn
mong manh h¬n bao giê hÕt.
Do ®ã viÖc ®i s©u t×m hiÓu, nghiªn cøu c¸c gi¸ trÞ cña c¸c di tÝch trong
cuéc sèng ®−¬ng ®¹i, nh»m b¶o tån vμ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ ®ã ngμy cμng trë nªn
5
cÊp thiÕt, h−íng tíi môc tiªu ®¶m b¶o tÝnh hμi hoμ gi÷a b¶o tån vμ ph¸t triÓn
trong bèi c¶nh ®Êt n−íc ®ang chuyÓn m×nh trªn con ®−êng c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn
®¹i ho¸.
Trong hÖ thèng c¸c di tÝch lÞch sö cña ®Êt n−íc, th× lo¹i h×nh “®Òn thê” lμ
mét trong nh÷ng lo¹i h×nh di tÝch tiªu biÓu. §©y lμ n¬i tËp trung tinh thÇn v¨n
ho¸ céng ®ång, thÓ hiÖn niÒm tin tÝn ng−ìng, lßng t«n kÝnh cña nh©n d©n víi vÞ
thÇn ®−îc thê. §ång thêi, ®Òn thê cho ta thÊy ®−îc tμi n¨ng vμ quan niÖm cña
ng−êi x−a trong nghÖ thuËt t¹o h×nh, còng nh− c¸c ý nghÜa s©u xa ®»ng sau c¸c
di vËt, c¸c chi tiÕt trong t¹o h×nh, trong kiÕn tróc còng nh− trong lÔ héi truyÒn
thèng cña ®Òn thê.
§Òn Gin hay cßn gäi lμ ®Òn thê KiÒu C«ng H·n (KiÒu Tam ChÕ)... ë x·
Nam D−¬ng, huyÖn Nam Trùc, tØnh Nam §Þnh lμ mét di tÝch lÞch sö ®· ®−îc nhμ
n−íc xÕp h¹ng. Víi nhiÒu mÆt gi¸ trÞ vμ ý nghÜa, §Òn Gin cã vai trß to lín trong
®êi sèng v¨n ho¸, tÝn ng−ìng kh«ng chØ ®èi víi nh©n d©n Nam Trùc nãi riªng mμ
cßn cã ý nghÜa ®èi víi nhiÒu ®Þa ph−¬ng trªn ®Êt n−íc ta. ViÖc t×m hiÓu, nghiªn
cøu gi¸ trÞ v¨n ho¸ nghÖ thuËt cña di tÝch nμy cã ý nghÜa quan träng gãp phÇn
vμo viÖc gi÷ g×n vμ ph¸t huy gi¸ trÞ cña di s¶n v¨n ho¸ cña tØnh Nam §Þnh nãi
riªng vμ c¶ n−íc ta nãi chung.
Tõ c¸ch nhËn thøc vÊn ®Ò nh− trªn, ®−îc sù cho phÐp và gióp ®ì cña khoa
B¶o tàng – Tr−êng §¹i häc V¨n ho¸ Hμ Néi, ®−îc sù gîi më cña c¸c thÇy c«
gi¸o ®Æc biÖt d−íi sù h−íng dÉn vμ chØ b¶o tËn t×nh cña thÇy gi¸o TS. §Æng V¨n
Bμi. T«i xin chän ®Ò tμi “T×m hiÓu gi¸ trÞ v¨n ho¸ nghÖ thuËt cña di tÝch §Òn
Gin” ë x· Nam D−¬ng, huyÖn Nam Trùc, tØnh Nam §Þnh, lμm ®Ò tμi cho bμi
kho¸ luËn tèt nghiÖp cña m×nh. Víi sù mong muèn gãp phÇn nhá bÐ vμo c«ng
t¸c b¶o tån nãi chung, víi vÊn ®Ò b¶o vÖ, gi÷ g×n vμ ph¸t huy gi¸ trÞ §Òn Gin x·
Nam D−¬ng, huyÖn Nam Trùc, tØnh Nam §Þnh nãi riªng.
2. MỤC §ÝCH NGHI£N CøU
T×m hiÓu vÒ vïng ®Êt Nam D−¬ng - Nam Trùc, Nam §Þnh, n¬i di tÝch ®·
®−îc h×nh thμnh vμ ph¸t triÓn.
