intTypePromotion=1

Tính nhân - quả trong bệnh lý học răng miệng và vai trò của nó đối với tư duy của người thầy thuốc

Chia sẻ: Nguyễn Tuấn Anh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
21
lượt xem
1
download

Tính nhân - quả trong bệnh lý học răng miệng và vai trò của nó đối với tư duy của người thầy thuốc

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung bài viết trình bày tính nhân quả trong bệnh lý răng-miệng tác giả đề tài đã rút ra những ý nghĩa về mặt phương pháp luận trang bị cho người thầy thuốc để trong quá trình chẩn đoán, điều trị và dự phòng người thầy thuốc phải tuân thủ một cách nghiêm ngặt những nguyên tắc này. Và chỉ có như thế người thầy thuốc mới có thể gặt hái được những thành công trong quá trình đi tìm kiếm những nguyên nhân còn bị che khuất trong cơ thể người bệnh. Cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả là một cặp phạm trù rất cần thiết cho tư duy của người thầy thuốc.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tính nhân - quả trong bệnh lý học răng miệng và vai trò của nó đối với tư duy của người thầy thuốc

Nghieân cöùu Y hoïc<br /> <br /> Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 9 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2005<br /> <br /> TÍNH NHAÂN – QUAÛ TRONG BEÄNH LYÙ HOÏC RAÊNG-MIEÄNG<br /> VAØ VAI TROØ CUÛA NOÙ ÑOÁI VÔÙI TÖ DUY CUÛA NGÖÔØI THAÀY THUOÁC<br /> Traàn Tuùy*<br /> <br /> TOÙM TAÉT<br /> Tính nhaân – quaû chi phoái beänh lyù hoïc raêng-mieäng. Noù laø moät qui luaät phoå bieán khoâng nhöõng trong y<br /> hoïc maø trong taát caû caùc lónh vöïc khaùc nhau cuûa ñôøi soáng xaõ hoäi. Töø tính nhaân quaû trong beänh lyù raêngmieäng taùc giaû ñeà taøi ñaõ ruùt ra nhöõng yù nghóa veà maët phöông phaùp luaän trang bò cho ngöôøi thaày thuoác ñeå<br /> trong quaù trình chaån ñoaùn, ñieàu trò vaø döï phoøng ngöôøi thaày thuoác phaûi tuaân thuû moät caùch nghieâm ngaët<br /> nhöõng nguyeân taéc naøy. Vaø chæ coù nhö theá ngöôøi thaày thuoác môùi coù theå gaët haùi ñöôïc nhöõng thaønh coâng<br /> trong quaù trình ñi tìm kieám nhöõng nguyeân nhaân coøn bò che khuaát trong cô theå ngöôøi beänh. Caëp phaïm truø<br /> nguyeân nhaân vaø keát quaû laø moät caëp phaïm truø raát caàn thieát cho tö duy cuûa ngöôøi thaày thuoác.<br /> <br /> SUMMARY<br /> THE CAUSE AND RESULT EFFECT IN THE PATHOLOGY OF ODONTOLOGY<br /> AND ITS ROLE IN THE THINKING OF THE DENTIST<br /> Tran Tuy * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 9 * Supplement of No 1 * 2005: 41 – 47<br /> <br /> The cause and result effect govern the pathology of odontology. It is a common rule not within<br /> medicine but also in all the other fields of society. From the cause & result in odontology, the writer has<br /> withdrawn significant points in methodology for the dentist to follow strictly in the process of diagnosis,<br /> treatment and prevention. It is only in that way that the doctor can succeed in looking for hidden cause of<br /> illness in the patient’s body. This pair of categories of cause and result is essential for the thinking of the<br /> dentist..<br /> <br /> ÑAËT VAÁN ÑEÀ<br /> Ngaøy nay, trong taát caû caùc lónh vöïc khaùc nhau cuûa<br /> ñôøi soáng xaõ hoäi, töø lónh vöïc hoaït ñoäng khoa hoïc, lyù<br /> luaän ñeán sinh hoaït ñôøi thöôøng cuûa moãi moät con<br /> ngöôøi, khoâng ai laïi khoâng söû duïng caëp phaïm truø<br /> nguyeân nhaân vaø keát quaû. Caëp phaïm truø nguyeân nhaân<br /> vaø keát quaû cuûa trieát hoïc ñaõ len lỏi vaøo taát caû ngoõ<br /> ngaùch cuûa ñôøi soáng con ngöôøi. Moät chính khaùch, moät<br /> nhaø lyù luaän, moät nhaø khoa hoïc ñeán moät anh noâng<br /> phu cuõng ñeàu "ñoäng chaïm" tôùi caëp phaïm truø naøy. Moät<br /> ñöôøng loái chieán löôïc, saùch löôïc, Nghò quyeát cuûa moät<br /> caáp UÛy Ñaûng; Moät baùo caùo toång keát cuûa moät coâng ty,<br /> xí nghieäp, moät beänh vieän... ñaâu ñaâu ngöôøi ta cuõng tìm<br /> ra nhöõng nguyeân nhaân cuûa nhöõng thaønh coâng vaø<br /> thaát baïi trong hoaït ñoäng ngheà nghieäp cuûa mình,<br /> rieâng ñoái vôùi y hoïc vaø y teá thì caëp phaïm truø naøy laïi coù<br /> moät yù nghóa voâ cuøng quan troïng. Trong tö duy cuûa<br /> <br /> ngöôøi thaày thuoác khoâng theå thieáu ñöôïc caëp phaïm truø<br /> naøy, bôûi vì muoán ñieàu trò ñöôïc beänh, ngöôøi thaày thuoác<br /> phaûi xaùc ñònh ñuùng nguyeân nhaân cuûa beänh. Nhöng<br /> quaù trình ñi tìm nguyeân nhaân cuûa beänh, ngöôøi thaày<br /> thuoác phaûi ñuïng chaïm tôùi raát nhieàu vaán ñeà caàn phaûi<br /> giaûi quyeát, chaúng haïn nhö nguyeân nhaân laø gì? Noù<br /> khaùc gì vôùi ñieàu kieän, nguyeân côù. Söï khaùc bieät giöõa<br /> nguyeân nhaân beân trong vaø beân ngoaøi, nguyeân nhaân<br /> cô baûn vaø khoâng cô baûn, chuû yeáu vaø thöù yeáu, nguyeân<br /> nhaân khaùch quan vaø chuû quan... ra sao? Roài theá naøo laø<br /> keát quaû, noù coù moái quan heä bieän chöùng vôùi nguyeân<br /> nhaân ra sao? Nhö vaäy ñeå vaän duïng caëp phaïm truø<br /> nguyeân nhaân vaø keát quaû trong quaù trình chaån ñoaùn vaø<br /> ñieàu trò cuûa ngöôøi thaày thuoác ñoøi hoûi ngöôøi thaày thuoác<br /> phaûi hieåu bieát moät caùch saâu saéc veà caëp phaïm truø naøy.<br /> Song thöïc teá trong moïi lónh vöïc khaùc nhau cuûa ñôøi<br /> soáng vaø ngay caû trong y hoïc vaø y teá ngöôøi ta ñaõ söû<br /> duïng caëp phaïm truø naøy khoâng thaät chính xaùc, khoâng<br /> <br /> * Khoa Khoa Hoïc Cô Baûn, Ñaïi Hoïc Y Döôïc - TP.HCM<br /> <br /> 41<br /> <br /> thaät khoa hoïc. Ñeå coù moät caùi nhìn chính xaùc, khoa<br /> hoïc, ñeå ngöôøi thaày thuoác coù theå söû duïng caëp phaïm<br /> truø naøy moät caùch "saønh ñieäu" trong quaù trình chaån<br /> ñoaùn vaø ñieàu trò cuûa mình. Xuaát phaùt töø nhöõng ñoøi hoûi<br /> cuûa lyù luaän vaø thöïc tieãn ñoù, chuùng toâi ñaõ choïn vaán ñeà<br /> naøy (Tính nhaân quaû trong beänh lyù raêng mieäng vaø<br /> yù nghóa cuûa noù ñoái vôùi quaù trình phoøng choáng chaån ñoaùn, ñieàu trò cuûa ngöôøi baùc só raêng haøm<br /> maët) laøm ñeà taøi nghieân cöùu cuûa mình.<br /> Vaán ñeà nhaân quaû trong y hoïc laø moät trong nhöõng<br /> vaán ñeà trieát hoïc cuûa y hoïc. Noù laø moät vaán ñeà raát troïng<br /> yeáu goùp phaàn khoâng nhoû ñeán quaù trình chaån ñoaùn vaø<br /> ñieàu trò cuûa ngöôøi thaày thuoác. Cuõng vì leõ ñoù maø vaán<br /> ñeà naøy ñöôïc haàu heát caùc nhaø trieát hoïc lôùn cuûa moãi<br /> thôøi ñaïi quan taâm.<br /> Tuy nhieân, nhöõng quan ñieåm vaø nhöõng coâng<br /> trình neâu treân, hoaëc laø ñaõ neâu leân moät caùch khaùi quaùt<br /> nguyeân nhaân gaây neân beänh taät hoaëc laø môùi ñi vaøo<br /> moät lónh vöïc naøo ñoù cuûa y hoïc maø chöa neâu ñöôïc yù<br /> nghóa phöông phaùp luaän cuûa caëp phaïm truø Nhaân Quaû trong y hoïc. Ñeà taøi maø taùc giaû choïn khoâng<br /> nhöõng trình baøy ñöôïc tính taát yeáu cuûa moái lieân heä<br /> Nhaân - Quaû trong y hoïc, maø coøn neâu ñöôïc vai troø<br /> phöông phaùp luaän cuûa caëp phaïm truø naøy ñoái vôùi tö<br /> duy cuûa ngöôøi thaày thuoác.<br /> Vôùi ñeà taøi "Tính nhaân quaû trong beänh lyù hoïc<br /> Raêng - mieäng. YÙ nghóa phöông phaùp luaän cuûa noù<br /> ñoái vôùi tö duy cuûa ngöôøi thaày thuoác", taùc giaû töï ñaët<br /> cho mình muïc ñích: Phaân tích laøm roõ vai troø phöông<br /> phaùp luaän cuûa caëp phaïm truø nhaân - quaû ñoái vôùi tö duy<br /> cuûa ngöôøi thaày thuoác.<br /> Ñeå ñaït ñöôïc muïc ñích treân, ñeà taøi phaûi thöïc hieän<br /> nhöõng nhieäm vuï sau:<br /> Moät laø, chöùng minh tính phoå bieán cuûa caëp phaïm<br /> truø nhaân quaû trong beänh lyù hoïc Raêng - mieäng.<br /> Hai laø, phaân tích laøm roõ vai troø phöông phaùp luaän<br /> cuûa caëp phaïm truø nhaân quaû ñoái vôùi quaù trình chaån<br /> ñoaùn, ñieàu trò vaø döï phoøng cuûa ngöôøi thaày thuoác.<br /> Baèng caùch tieáp caän rieâng cuûa mình vôùi phöông<br /> phaùp qui naïp, taùc giaû ñaõ chöùng minh tính phoå bieán cuûa<br /> caëp phaïm truø nhaân quaû trong y hoïc ñeå roài töø ñoù ruùt ra<br /> <br /> 42<br /> <br /> nhöõng nguyeân taéc phöông phaùp luaän trang bò cho tö<br /> duy cuûa ngöôøi thaày thuoác trong quaù trình phoøng<br /> choáng, chaån ñoaùn vaø ñieàu trò caùc beänh noùi chung.<br /> Vôùi keát quaû nghieân cöùu cuûa ñeà taøi, taùc giaû ñaõ laøm<br /> phong phuù theâm maûng ñeà taøi trieát hoïc trong y hoïc.<br /> Do vaäy ñeà taøi coù theå laøm taøi lieäu tham khaûo, nghieân<br /> cöùu vaø giaûng daïy cho caùc lôùp sau ñaïi hoïc chuyeân<br /> ngaønh y khoa sau naøy.<br /> Veà thöïc tieãn, ñeà taøi nhö moät khuyeán caùo ñoái vôùi<br /> vieäc giaûng daïy trieát hoïc cho ñoái töôïng laø sinh vieân, hoïc<br /> vieân sau ñaïi hoïc y khoa laø caàn vaän duïng nhöõng vaán ñeà<br /> trieát hoïc vaøo trong y hoïc, laøm roõ vai troø theá giôùi quan<br /> vaø phöông phaùp luaän cuûa trieát hoïc ñoái vôùi Y hoïc.<br /> <br /> NOÄI DUNG<br /> Tính nhaân quaû trong beänh lyù hoïc raêng<br /> mieäng<br /> Khaùi nieäm Nguyeân nhaân vaø Keát quaû<br /> trong beänh lyù raêng - mieäng:<br /> Nguyeân nhaân<br /> <br /> Theo quan ñieåm cuûa chuû nghóa duy vaät bieän<br /> chöùng: Nguyeân nhaân laø söï taùc ñoäng giöõa caùc maët voán<br /> coù cuûa moät keát caáu vaät chaát, cuõng nhö söï taùc ñoäng<br /> giöõa caùc söï vaät khaùc nhau, töø ñoù daãn ñeán nhöõng bieán<br /> ñoåi nhaát ñònh.<br /> Moät beänh thöôøng gaëp nhaát trong nha khoa, ñoù laø<br /> beänh saâu raêng. Nguyeân nhaân cuûa beänh saâu raêng laø gì?<br /> Caâu traû lôøi töôûng nhö raát deã vaø quaù roõ raøng, nhöng<br /> trong thöïc teá ña soá caùc Baùc só cuûa chuùng ta chöa traû<br /> lôøi vaán ñeà naøy moät caùch thöïc söï khoa hoïc. Coù ngöôøi<br /> laáy sô ñoà Key laøm cô sôû khoa hoïc cho vieäc lyù giaûi<br /> nguyeân nhaân saâu raêng.<br /> Sô ñoà Key<br /> <br /> Maûng<br /> baùm<br /> Vi<br /> khuaån<br /> <br /> Men<br /> raêng<br /> <br /> Saâu raêng<br /> <br /> Nghieân cöùu Y hoïc<br /> <br /> Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 9 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2005<br /> <br /> Chuùng toâi cho raèng neáu chæ döøng laïi ôû sô ñoà naøy thì<br /> khoâng hieåu ñöôïc nguyeân nhaân cuûa saâu raêng vì raèng<br /> caû ba yeáu toá naøy ngang baèng nhau. Sô ñoà naøy khoâng<br /> noùi leân laø phaûi loaïi boû caùi gì ñeå saâu raêng khoâng xaûy ra.<br /> Do vaäy theo chuùng toâi vaán ñeà caàn phaûi ñöôïc laøm roõ<br /> ñaâu laø nguyeân nhaân saâu xa, ñaâu laø nguyeân nhaân tröïc<br /> tieáp daãn ñeán beänh saâu raêng. Vôùi quan ñieåm cuûa chuû<br /> nghóa Duy vaät bieän chöùng Maùc xít chuùng toâi cho raèng:<br /> <br /> Moái quan heä bieän chöùng giöõa nguyeân<br /> nhaân vaø keát quaû trong Raêng Haøm Maët<br /> <br /> Nguyeân nhaân saâu xa cuûa beänh saâu raêng laø maát veä<br /> sinh raêng mieäng ñeå maûng baùm tích tuï treân coå vaø keõ<br /> raêng. Cuï theå laø aên xong khoâng ñaùnh raêng, chæ khoaûng<br /> 1 giôø sau chaát nhaày musine cuûa nöôùc boït vaø caën baõ<br /> cuûa thöùc aên taïo thaønh maûng baùm, caøng laâu thì maûng<br /> baùm caøng daày vaø roäng ra. Vi khuaån tuï taäp ôû maûng<br /> baùm treân raêng ñeå laøm cho caùc maûng baùm leân men<br /> taïo thaønh Acid (acid lactic) laøm luûng men raêng. Sau<br /> ñoù vi khuaån Proteoleftic xaâm nhaäp ngaø raêng tieâu huûy<br /> chaát höõu cô cuûa ngaø, tieâu huûy hoaøn toaøn ngaø raêng, taïo<br /> neân xoang saâu.<br /> <br /> Tuy nhieân khoâng phaûi söï noái tieáp nhau naøo trong<br /> thôøi gian cuûa caùc hieän töôïng cuõng ñeàu bieåu hieän moái<br /> lieân heä nhaân quaû. Thí duï: Raêng söõa ruïng khoâng phaûi<br /> laø nguyeân nhaân ra ñôøi cuûa raêng vónh vieãn.<br /> <br /> Keát quaû<br /> <br /> Keát quaû laø nhöõng bieán ñoåi do söï taùc ñoäng giöõa caùc<br /> maët voán coù cuûa moät keát caáu vaät chaát hoaëc giöõa söï vaät<br /> naøy vôùi söï vaät khaùc gaây neân.<br /> Cuõng trong beänh saâu raêng. Do taùc ñoäng cuûa<br /> maûng baùm vôùi Axít laøm luûng men raêng, Vi khuaån ñaõ<br /> taán coâng ngaø raêng taïo thaønh xoang saâu. Nhö vaäy ôû<br /> ñaây keát quaû laø nhöõng bieán ñoåi cuï theå vaø keát quaû bao<br /> giôø cuõng laø keát quaû cuûa nguyeân nhaân. Nghieân cöùu<br /> tính phoå bieán cuûa caëp phaïm truø Nhaân - Quaû khoâng<br /> theå chæ nghieân cöùu theá naøo laø nguyeân nhaân, theá naøo<br /> laø keát quaû trong beänh lyù raêng mieäng maø coøn phaûi<br /> nghieân cöùu caùc tính chaát cuûa moái lieân heä nhaân quaû.<br /> Caùc tính chaát cuûa moái lieân heä nhaân quaû<br /> trong raêng haøm maët<br /> <br /> Chuû nghóa duy vaät bieän chöùng khaúng ñònh<br /> raèng: moái lieân heä nhaân quaû laø moái lieân heä khaùch<br /> quan voán coù cuûa baûn thaân söï vaät ñoäc laäp vôùi yù thöùc<br /> cuûa con ngöôøi.<br /> Tính phoå bieán cuûa moái lieân heä nhaân quaû<br /> Moái lieân heä nhaân quaû coøn mang tính taát yeáu<br /> <br /> Nguyeân nhaân laø caùi sinh ra keát quaû<br /> <br /> Vì vaäy nguyeân nhaân luoân luoân coù tröôùc keát quaû.<br /> Trong Nha khoa chaúng haïn maûng baùm laø nguyeân<br /> nhaân saâu xa gaây neân saâu raêng. Maát raêng khoâng ñöôïc<br /> phuïc hình laø nguyeân nhaân gaây ra moùm, phaùt aâm<br /> khoâng chuaån, giaø tröôùc tuoåi.<br /> <br /> Nhö vaäy, khi noùi veà moái lieân heä nhaân quaû maø chæ<br /> noùi veà tính lieân tuïc veà maët thôøi gian khoâng thoâi thì<br /> chöa ñuû. Caùi phaân bieät lieân heä nhaân quaû vôùi lieân heä<br /> noái tieáp nhau veà maët thôøi gian laø ôû choã: giöõa nguyeân<br /> nhaân vaø keát quaû coøn coù moái quan heä saûn sinh, quan<br /> heä trong ñoù nguyeân nhaân sinh ra keát quaû.<br /> Nhö vaäy, chuùng ta ñaõ khaúng ñònh ñieàu quan<br /> troïng nhaát trong quan heä bieän chöùng giöõa nguyeân<br /> nhaân vaø keát quaû. Ñoù laø nguyeân nhaân sinh ra keát quaû<br /> nhö theá naøo? Phaûi chaêng moät nguyeân nhaân bao giôø<br /> cuõng sinh ra moät keát quaû vaø ngöôïc laïi. Thöïc teá cho<br /> chuùng ta thaáy raèng:<br /> + Cuøng moät nguyeân nhaân coù theå gaây neân nhieàu<br /> keát quaû khaùc nhau, tuøy thuoäc vaøo hoaøn caûnh cuï theå.<br /> Neáu nöôùc boït beänh nhaân ñoù coù ñoä pH thaáp,<br /> nghóa laø moâi tröôøng mieäng coù tính acid thì töông<br /> taùc giöõa maûng baùm vôùi men raêng trong moâi tröôøng<br /> naøy seõ daãn ñeán söï huûy hoaïi men raêng gaây neân<br /> beänh saâu raêng.<br /> Ngöôïc laïi neáu nöôùc boït beänh nhaân ñoù coù ñoä pH<br /> cao, moâi tröôøng mieäng coù tính kieàm thì töø maûng baùm<br /> raêng ñoù seõ daàn daàn hình thaønh vôùi raêng, ñeán luùc naøo<br /> ñoù seõ gaây neân beänh nha chu.<br /> + Cuøng moät keát quaû coù theå ñöôïc gaây neân ôû<br /> nhöõng nguyeân nhaân khaùc nhau, taùc ñoäng rieâng reõ<br /> hay taùc ñoäng cuøng moät luùc. Trong raêng haøm maët, hoâ<br /> raêng cöûa haøm treân (keát quaû) coù theå do nhieàu nguyeân<br /> nhaân khaùc nhau.<br /> Thöù nhaát: Do nhoå raêng cöûa sôùm tröôùc thôøi gian<br /> <br /> 43<br /> <br /> ruïng daãn ñeán caùc raêng coái di gaàn laøm thieáu choã moïc<br /> cho raêng tröôùc, neân caùc raêng cöûa tröôùc moïc leân seõ<br /> leäch laïc, ña phaàn laø moïc chìa ra phía tröôùc.<br /> Thöù hai: Do di truyeàn: moät em beù thöøa höôûng ñaëc<br /> ñieåm haøm nhoû ôû meï vaø raêng lôùn ôû boá (hoaëc ngöôïc laïi)<br /> cuõng ñöa ñeán vieäc thieáu choã cho caùc raêng moïc ngay<br /> ngaén vaø ñuùng choã treân cung haøm, keát quaû laø raêng hoâ<br /> hoaëc chen chuùc treân cung haøm.<br /> Thöù ba: Do thoùi quen thôû baèng mieäng, ñaây laø thoùi<br /> quen xaáu, laøm haøm treân keùm phaùt trieån, cung haøm<br /> heïp ñöa ñeán vieäc thieáu choã cho raêng moïc daãn ñeán hoâ.<br /> Tình traïng caén saâu: Do bôø caén raêng cöûa döôùi taùc<br /> ñoäng löïc leân vuøng coå caùc raêng cöûa treân cuøng laøm cho<br /> caùc raêng cöûa treân chìa ra phía tröôùc.<br /> + Cuõng coù tröôøng hôïp cuøng moät keát quaû ñöôïc<br /> gaây neân bôûi nhöõng nguyeân nhaân khaùc nhau khi caùc<br /> nguyeân nhaân naøy taùc ñoäng cuøng moät luùc.<br /> Chuû nghóa duy vaät bieän chöùng coøn khaúng ñònh<br /> raèng: khi caùc nguyeân nhaân taùc ñoäng cuøng moät luùc<br /> leân söï vaät thì hieäu quaû cuûa töøng nguyeân nhaân tôùi<br /> söï hình thaønh keát quaû seõ khaùc nhau tuøy vaøo höôùng<br /> taùc ñoäng cuûa noù. Neáu caùc nguyeân nhaân khaùc nhau<br /> taùc ñoäng leân söï vaät theo cuøng moät höôùng thì<br /> chuùng seõ gaây neân aûnh höôûng cuøng chieàu vôùi söï<br /> hình thaønh keát quaû.<br /> Trong tröôøng hôïp ngöôïc laïi, neáu caùc nguyeân<br /> nhaân khaùc nhau taùc ñoäng leân söï vaät theo caùc höôùng<br /> khaùc nhau thì chuùng seõ laøm suy yeáu, thaäm chí laøm<br /> yeáu ñi taùc duïng cuûa nhau, trieät tieâu nhau.<br /> Do choã, keát quaû do nhieàu nguyeân nhaân gaây neân<br /> vaø hieäu quaû cuûa moãi nguyeân nhaân raát khaùc nhau, cho<br /> neân trong hoaït ñoäng nhaän thöùc cuõng nhö hoaït ñoäng<br /> thöïc tieãn cuûa ngöôøi thaày thuoác caàn phaûi xaùc ñònh roõ<br /> vai troø cuûa caùc nguyeân nhaân. Tuøy theo tính chaát cuûa<br /> nguyeân nhaân ngöôøi ta coù theå phaân ra nguyeân nhaân<br /> chuû yeáu, nguyeân nhaân thöù yeáu, nguyeân nhaân beân<br /> trong vaø nguyeân nhaân beân ngoaøi, nguyeân nhaân chuû<br /> quan vaø nguyeân nhaân khaùch quan. Moãi loaïi nguyeân<br /> nhaân coù vò trí vai troø heát söùc khaùc nhau. Chæ coù theå<br /> hieåu bieát thaät ñaày ñuû nhöõng nguyeân nhaân, ngöôøi thaày<br /> thuoác ñieàu trò môùi thaønh coâng.<br /> <br /> 44<br /> <br /> Taùc ñoäng ngöôïc trôû laïi cuûa nguyeân nhaân ñoái vôùi keát<br /> quaû<br /> <br /> Trong thöïc teá, quan heä nguyeân nhaân vaø keát quaû<br /> bao giôø cuõng laø quan heä bieän chöùng qua laïi, trong ñoù<br /> nguyeân nhaân sinh ra keát quaû vaø keát quaû laïi taùc ñoäng<br /> trôû laïi ñoái vôùi nguyeân nhaân sinh ra noù.<br /> Söï thay ñoåi vò trí giöõa nguyeân nhaân vaø keát quaû<br /> <br /> Trong theá giôùi khaùch quan, caùc söï vaät hieän töôïng<br /> luoân luoân taùc ñoäng qua laïi laãn nhau. Trong söï taùc<br /> ñoäng ñoù, söï vaät, hieän töôïng trong moái quan heä naøy laø<br /> nguyeân nhaân, nhöng trong moái quan heä khaùc laïi laø<br /> keát quaû vaø ngöôïc laïi. Nhö vaäy coù theå noùi raèng moái lieân<br /> heä nhaân quaû laø “khoâng ñaàu” vaø “khoâng ñuoâi”, chuùng<br /> voâ taän trong quaù khöù laø cuõng voâ taän trong töông lai.<br /> Do ñoù coù theå khaúng ñònh raèng: moät hieän töôïng naøo<br /> ñoù ñöôïc coi laø nguyeân nhaân hay keát quaû bao giôø cuõng<br /> phaûi ñöôïc xeùt trong moät quan heä nhaát ñònh, cuï theå:<br /> Toùm laïi: Töø nhöõng ñieàu trình baøy ôû treân chuùng ta<br /> thaáy caëp phaïm truø nhaân quaû laø moät caëp phaïm truø raát<br /> phoå bieán khoâng nhöõng ôû nhöõng lónh vöïc khaùc nhau<br /> cuûa ñôøi soáng xaõ hoäi maø coøn phoå bieán trong lónh vöïc<br /> raêng haøm maët. Khoâng moät beänh lyù raêng mieäng naøo<br /> laïi khoâng chòu söï chi phoái cuûa caëp phaïm truø nhaân<br /> quaû. Tính nhaân quaû ñöôïc coi laø quy luaät taát yeáu trong<br /> beänh lyù hoïc raêng mieäng. Nhöng nghieân cöùu tính<br /> nhaân quaû trong beänh lyù raêng mieäng khoâng chæ vaïch<br /> ra tính nhaân quaû aån giaáu trong nhöõng beänh lyù raêng<br /> mieäng, moät laàn nöõa coøn khaúng ñònh tính phoå bieán<br /> cuûa nhöõng phaïm truø trieát hoïc. Moät vaán ñeà ñaët ra laø<br /> caëp phaïm truø naøy coù vò trí vai troø gì ñoái vôùi tö duy cuûa<br /> ngöôøi thaày thuoác. Chuùng ta seõ baøn tôùi vaán ñeà naøy<br /> trong chöông II.<br /> Vai troø cuûa caëp phaïm truø nguyeân<br /> nhaân vaø keát quaû trong phoøng choáng,<br /> chaån ñoaùn<br /> vaø ñieàu trò cuûa ngöôøi<br /> thaày thuoác<br /> Vai troø cuûa caëp phaïm truø nhaân quaû<br /> trong chaån ñoaùn beänh nguyeân cuûa baùc<br /> só raêng haøm maët<br /> <br /> Ñieàu quan troïng nhaát trong quaù trình ñieàu trò laø<br /> chaån ñoaùn ñuùng beänh hay chaån ñoaùn ñuùng nhöõng<br /> toån thöông treân raêng, mieäng beänh nhaân. Ñeå chaån<br /> <br /> Nghieân cöùu Y hoïc<br /> <br /> Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 9 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2005<br /> <br /> ñoaùn ñuùng ñoøi hoûi ngöôøi thaày thuoác phaûi thaät söï<br /> khaùch quan, ñoàng thôøi phaûi quaùn trieät quan ñieåm<br /> toaøn dieän phaùt trieån vaø lòch söû cuï theå. Nhöng trong<br /> quaù trình ñieàu trò muoán ñaït keát quaû toát, ngöôøi thaày<br /> thuoác phaûi chaån ñoaùn ñuùng nguyeân nhaân gaây beänh.<br /> Bôûi vì theo nguyeân taéc ñieàu trò laø phaûi ñieàu trò nguyeân<br /> nhaân, khaéc phuïc nguyeân nhaân.<br /> Söï thieáu trang thieát bò veà maët phöông phaùp luaän<br /> cuûa chuû nghóa duy vaät bieän chöùng ñaõ daãn ñeán choã<br /> nhöõng ngöôøi thaày thuoác trong luùc haønh ngheà khoâng<br /> phaân bieät ñöôïc nguyeân nhaân, ñieàu kieän vaø hoaøn caûnh,<br /> nhieàu tröôøng hôïp ñaõ coi nguyeân nhaân, ñieàu kieän vaø<br /> hoaøn caûnh ngang nhau. Söï laãn loän nhö vaäy caøng taêng<br /> theâm vì tình traïng cho tôùi nay ngöôøi ta coøn chöa roõ<br /> nguyeân nhaân moät soá beänh nhö ung thö, loeùt daï daøy<br /> taù traøng, beänh moøn ngoùt coå raêng, beänh ñau thaàn kinh<br /> maët voâ caên .... Moät trong nhöõng ñieàu kieän thuaän lôïi<br /> daãn ñeán söï laãn loän aáy coøn ôû choã nguyeân nhaân tröïc<br /> tieáp cuûa beänh, trong ña soá tröôøng hôïp taùc ñoäng, ñoàng<br /> thôøi vôùi nhöõng nhaân toá khaùc khoâng phaûi voâ haïi ñoái<br /> vôùi cô theå.<br /> Nhieàu khi moät söï keá tieáp nhau ñôn giaûn theo thôøi<br /> gian cuûa nhöõng hieän töôïng beänh lyù ñaõ ñöôïc coi<br /> ngang vôùi moái lieân heä nhaân quaû.<br /> Coù tröôøng hôïp, coù nhöõng nhaân toá thuùc ñaåy theå<br /> hieän vaø boäc loä beänh maø thöïc teá chæ laø cô hoäi ñeå cho<br /> beänh naøy phaùt trieån thöôøng laïi ñöôïc coi laø nguyeân<br /> nhaân cuûa beänh.<br /> Chính vì vaäy, söï nhaän thöùc ñuùng ñaén nhöõng<br /> phaïm truø nguyeân nhaân, nguyeân côù, ñieàu kieän, hoaøn<br /> caûnh coù moät yù nghóa cöïc kyø to lôùn trong vieäc tìm<br /> nguyeân nhaân gaây beänh maø nhö chuùng ta ñaõ bieát chæ<br /> coù theå xaùc ñònh ñuùng nguyeân nhaân thì ngöôøi thaày<br /> thuoác môùi coù theå khoáng cheá ñöôïc beänh.<br /> Söï vaät, hieän töôïng ra ñôøi ñeàu coù nguyeân nhaân<br /> chöù khoâng coù moät söï vaät hieän töôïng naøo ra ñôøi laïi<br /> khoâng coù nguyeân nhaân caû, chæ coù ñieàu laø nguyeân<br /> nhaân aáy ñaõ ñöôïc phaùt hieän hay chöa ñöôïc phaùt hieän<br /> maø thoâi. Vaän duïng vaán ñeà naøy trong quaù trình ñi tìm<br /> beänh nguyeân, nhieäm vuï cuûa ngöôøi thaày thuoác laø phaûi<br /> ñi tìm nguyeân nhaân cuûa beänh vì ñieàu trò cuûa ngöôøi<br /> thaày thuoác veà cô baûn laø ñieàu trò nguyeân nhaân. Ngaøy<br /> <br /> nay, vôùi söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc noùi chung vaø Y<br /> sinh hoïc noùi rieâng, chuùng ta coù theå ñi tôùi keát luaän moät<br /> caùch chaéc chaén raèng: Khoâng coù moät beänh lyù naøo laïi<br /> khoâng coù nguyeân nhaân, chæ coù ñieàu laø nguyeân nhaân<br /> ñoù ñaõ ñöôïc phaùt hieän hay chöa ñöôïc phaùt hieän. Khi<br /> chöa tìm ñöôïc nguyeân nhaân thì ngöôøi thaày thuoác<br /> phaûi ghi nhaän laø beänh naøy chöa roõ nguyeân nhaân,<br /> traùnh nhöõng luaän ñieåm duy taâm cho ñoù laø moät<br /> nguyeân nhaân trôøi haïi hoaëc cho ñoù laø beänh baûn theå.<br /> Do ñoù maø nhieäm vuï cuûa nhaän thöùc khoa hoïc noùi<br /> chung, cuûa nhaän thöùc Y hoïc noùi rieâng laø phaûi ñi tìm<br /> ñöôïc nhöõng nguyeân nhaân chöa ñöôïc phaùt hieän aáy ñeå<br /> hieåu ñuùng veà beänh taät. Trong khi ñi tìm nguyeân<br /> nhaân, ngöôøi thaày thuoác caàn löu yù raèng tìm nguyeân<br /> nhaân gaây beänh ñoái vôùi moät beänh nhaân cuï theå trong<br /> theá giôùi hieän thöïc, trong hoaøn caûnh maø beänh nhaân<br /> sinh soáng chöù khoâng phaûi tìm ôû ngoaøi noù.<br /> Vai troø cuûa caëp phaïm truø nguyeân nhaân<br /> vaø keát quaû trong quaù trình ñieàu trò cuûa<br /> ngöôøi thaày thuoác<br /> <br /> Chuû nghóa duy vaät bieän chöùng khaúng ñònh: Moái<br /> lieân heä nhaân quaû mang tính taát yeáu neân ngöôøi thaày<br /> thuoác coù theå döïa vaøo moái lieân heä nhaân quaû ñeå haønh<br /> ñoäng. Trong quaù trình hoaït ñoäng cuûa ngöôøi thaày<br /> thuoác caàn löu yù raèng: Muoán loaïi boû moät beänh naøo ñoù<br /> treân moät beänh nhaân cuï theå, caàn phaûi loaïi boû caùc<br /> nguyeân nhaân sinh ra noù.<br /> Maët khaùc muoán moät hieän töôïng naøo ñoù xuaát hieän<br /> (nhö maäp maïp, khoûe maïnh), chuùng ta caàn taïo ra<br /> nhöõng nguyeân nhaân cuøng nhöõng ñieàu kieän caàn thieát<br /> cho hieän töôïng ñoù xuaát hieän. Trong quaù trình ñieàu trò<br /> noùi chung caàn döïa tröôùc heát vaøo nguyeân nhaân chuû<br /> yeáu vaø nguyeân nhaân beân trong. Bôûi vì nguyeân nhaân<br /> chuû yeáu thöôøng laø söï bieåu hieän cuûa söï vaän ñoäng toång<br /> hôïp cuûa nhöõng nguyeân nhaân cô baûn. Nguyeân nhaân<br /> chuû yeáu laø nguyeân nhaân noåi leân haøng ñaàu trong moät<br /> giai ñoaïn, phaùt trieån cuûa söï vaät.<br /> Giaûi quyeát, khaéc phuïc ñöôïc nguyeân nhaân chuû yeáu<br /> thì keát quaû seõ thay ñoåi caên baûn (beänh taät seõ khoûi).<br /> Trong ñieàu trò cuõng caàn phaûi tính ñeán taùc duïng<br /> ngöôïc trôû laïi cuûa keát quaû ñoái vôùi nguyeân nhaân sinh<br /> ra noù, ñeå döï kieán nhöõng phöông aùn hoaït ñoäng cho<br /> <br /> 45<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2