- 1 -
PH N 1: PH N M Đ UẦ Ầ Ở Ầ
1. Tính c p thi t c a đ tàiấ ế ủ ề
K toán trách nhi m là m t n i dung c b n c a k toán qu nế ệ ộ ộ ơ ả ủ ế ả
tr . K toán trách nhi m xu t phát t s phân quy n trách nhi mị ế ệ ấ ừ ự ề ệ
c a nhà qu n tr . K toán trách nhi m có vai trò và v trí quan tr ngủ ả ị ế ệ ị ọ
trong qu n lý các doanh nghi p trên th gi i.ả ở ệ ế ớ
Đ i v i các doanh nghi p Vi t Nam, k toán qu n tr nóiố ớ ệ ệ ế ả ị
chung và k toán trách nhi m nói riêng là m t lĩnh v c v n còn kháế ệ ộ ự ẫ
m i m . T ng công ty xây d ng là m t đ n v có nhi u công tyớ ẽ ổ ự ộ ơ ị ề
thành viên ho t đ ng trong nhi u lĩnh v c khác nhau. Ph m vi ho tạ ộ ề ự ạ ạ
đ ng c a T ng công ty xây d ng tr i r ng, c ch qu n lý tài chínhộ ủ ổ ự ả ộ ơ ế ả
đ i v i các công ty thành viên cũng khá đa d ng nên vi c đánh giáố ớ ạ ệ
thành qu qu n lý c a t ng đ n v , b ph n, cá nhân các công tyả ả ủ ừ ơ ị ộ ậ ở
và toàn b T ng công ty v n còn nhi u b t c p. Bên c nh đó, cộ ổ ẫ ề ấ ậ ạ h tấ
l ng các công trình xây d ng hi n nay có th nói r t th p, khôngượ ự ệ ể ấ ấ
đ m b o đúng thi t k và th t đáng báo đ ng. Ngoài ra, công tác tả ả ế ế ậ ộ ổ
ch c thi công các công trình xây d ng hi n nay đang gây ra m t sứ ự ệ ộ ố
v n đ tác đ ng đ n môi tr ng và xã h i. Tuy nhiên, nh ng v nấ ề ộ ế ườ ộ ữ ấ
đ nêu trên không d gì tìm th y đ c đ i t ng hay b ph n nàoề ễ ấ ượ ố ượ ộ ậ
ch u trách nhi m cũng nh các công ty ph i tiêu t n thêm nhi u chiị ệ ư ả ố ề
phí cho vi c kh c ph c h u qu .ệ ắ ụ ậ ả
C nh tranh toàn c u ngày càng di n ra gay g t c ng v i nh ngạ ầ ễ ắ ộ ớ ữ
thay đ i không ng ng c a khoa h c công ngh , môi tr ng c nhổ ừ ủ ọ ệ ườ ạ
tranh d n đ n các h th ng ki m soát cũ không đ kh năng đápẫ ế ệ ố ể ủ ả
ng n u không ch u c p nh t, đi u ch nh. Nhu c u cung c p thôngứ ế ị ậ ậ ề ỉ ầ ấ
- 2 -
tin cho nhà qu n lý trong quá trình ra quy t đ nh hi n nay bên c nhả ế ị ệ ạ
các ch tiêu tài chính còn ph i xét đ n các ch tiêu phi tài chính … ỉ ả ế ỉ
Đ th c hi n đ c nh ng v n đ và các yêu c u nêu trên, c nể ự ệ ượ ữ ấ ề ầ ầ
thi t ph i có m t công c ki m soát h u hi u giúp cho nhà qu n lýế ả ộ ụ ể ữ ệ ả
th c hi n vi c ki m soát qu n lý trong môi tr ng c nh tranh toànự ệ ệ ể ả ườ ạ
c u hi n nay; phù h p v i xu th h i nh p, phát tri n b n v ng. Tầ ệ ợ ớ ế ộ ậ ể ề ữ ổ
ch c h th ng k toán trách nhi m trong các t ng công ty xây d ngứ ệ ố ế ệ ổ ự
là m t trong nh ng công c c n thi t có th đáp ng đ c các yêuộ ữ ụ ầ ế ể ứ ượ
c u c a th c ti n, phù h p v i xu th hi n nay.ầ ủ ự ễ ợ ớ ế ệ
Xu t phát t nh ng yêu c u c n thi t, khách quan đã nêu trên,ấ ừ ữ ầ ầ ế
tác gi đã quy t đ nh ch n đ tài ả ế ị ọ ề “T ch c k toán trách nhi mổ ứ ế ệ
trong các T ng công ty xây d ng thu c B giao thông v n t i”ổ ự ộ ộ ậ ả làm
đ tài nghiên c u cho lu n án c a mình.ề ứ ậ ủ
2. T ng quan v tình hình nghiên c u k toán trách nhi mổ ề ứ ế ệ
Nhu c u v thông tin đ ho ch đ nh và ki m soát tài chínhầ ề ể ạ ị ể
ho t đ ng s n xu t kinh doanh đã thúc đ y s hình thành k toánạ ộ ả ấ ẩ ự ế
trách nhi m.ệ T khi Robert Anthony gi i thi u quy n sách k toánừ ớ ệ ể ế
qu n tr năm 1956ả ị , các nghiên c u ti p theo sau v k toán qu n trứ ế ề ế ả ị
nói chung, k toán trách nhi m nói riêng đ c nhi u s quan tâm,ế ệ ượ ề ự
nghiên c u c a các chuyên gia, nhà khoa h c.ứ ủ ọ
Vi c nghiên c u k toán trách nhi m nói chung ệ ứ ế ệ trong th i gianờ
qua đã có m t s c quan, tác gi đã đ c p và nghiên c u. Tuyộ ố ơ ả ề ậ ứ
nhiên, các công trình nghiên c u này ch a đ a ra c th v t ch cứ ư ư ụ ể ề ổ ứ
k toán trách nhi m trong lo i hình công ty xây d ng, trong xu thế ệ ạ ự ế
h i nh p, phát tri n b n v ng. Đây chính là “l h ng” trong nghiênộ ậ ể ề ữ ổ ổ
c u mà tác gi đã phát hi n ra đ ti p t c nghiên c u.ứ ả ệ ể ế ụ ứ
- 3 -
3. Đ i t ng và ph m vi nghiên c u:ố ượ ạ ứ
- Đ i t ng nghiên c u c a lu n án là t ch c h th ng kố ượ ứ ủ ậ ổ ứ ệ ố ế
toán trách nhi m trong các TCTệ xây d ng.ự
- Ph m vi nghiên c u c a lu n án đ c gi i h n trong cácạ ứ ủ ậ ượ ớ ạ
t ng công ty xây d ng thu c B giao thông v n t i. ổ ự ộ ộ ậ ả
4. M c tiêu nghiên c uụ ứ
M c tiêu chính c a lu n án nh m đ xu t t ch c h th ngụ ủ ậ ằ ề ấ ổ ứ ệ ố
k toán trách nhi m cho các t ng công ty xây d ng trong xu th h iế ệ ổ ự ế ộ
nh p, phát tri n b n v ng. ậ ể ề ữ
5. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Đ tài s d ng ph ng pháp nghiên c u h n h p. Trongề ử ụ ươ ứ ỗ ợ
ph ng pháp này, tác gi đã s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nhươ ả ử ụ ươ ứ ị
tính mà c th là ph ng pháp tình hu ng làm ph ng pháp nghiênụ ể ươ ố ươ
c u chính; s d ng ph ng pháp đ nh l ng h tr thêm đ làmứ ử ụ ươ ị ượ ỗ ợ ể
sáng t thêm v n đ c n nghiên c u.ỏ ấ ề ầ ứ
6. Ý nghĩa khoa h c và th c ti n c a lu n ánọ ự ễ ủ ậ
Vi t Nam hi n nay, k toán qu n tr v n là m t lĩnh v cỞ ệ ệ ế ả ị ẫ ộ ự
t ng đ i m i m . Vì v y, lu n án là m t tài li u b ích cho vi cươ ố ớ ẽ ậ ậ ộ ệ ổ ệ
nghiên c u và v n d ng k toán qu n tr nói chung, k toán tráchứ ậ ụ ế ả ị ế
nhi m nói riêng. ệ
Th c t n c ta, vi c s d ng các thông tin do k toán cungự ế ở ướ ệ ử ụ ế
c p cho qu n tr doanh nghi p còn h n ch . K toán qu n tr v nấ ả ị ệ ạ ế ế ả ị ở ẫ
ch a đ c quan tâm đ y đ t ng x ng v i v trí và vai trò c a nóư ượ ầ ủ ươ ứ ớ ị ủ
trong qu n tr doanh nghi p. T th c t này, k t qu nghiên c uả ị ệ ừ ự ế ế ả ứ
c a lu n án s góp ph n vào quá trình hoàn thi n n i dung t ch củ ậ ẽ ầ ệ ộ ổ ứ
k toán qu n tr nói chung và k toán trách nhi m nói riêng đ ph cế ả ị ế ệ ể ụ
- 4 -
v cho vi c qu n lý và đi u hành s n xu t kinh doanh trong cácụ ệ ả ề ả ấ
t ng công ty, đ c bi t là các t ng công ty xây d ng. ổ ặ ệ ổ ự Ngoài ra, n iộ
dung t ch c k toán trách nhi m đ c xác l p trong lu n án c nổ ứ ế ệ ượ ậ ậ ầ
đ c d a trên ti n trình phát tri n và h i nh p theo m c tiêu phátượ ự ế ể ộ ậ ụ
tri n b n v ng. Đây chính là đi m m i mà ch a có tác gi nào trongể ề ữ ể ớ ư ả
n c đã công b .ướ ố
7. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ
Ngoài ph n t ng quan, k t lu n, tài li u tham kh o … n iầ ổ ế ậ ệ ả ộ
dung chính c a lu n án đ c trình bày trong 3 ch ng:ủ ậ ượ ươ
Ch ng 1: Lý thuy t v k toán trách nhi m và vi c ngươ ế ề ế ệ ệ ứ
d ng k toán trách nhi m các doanh nghi pụ ế ệ ở ệ
Ch ng 2: Th c tr ng t ch c h th ng k toán trách nhi mươ ự ạ ổ ứ ệ ố ế ệ
trong các T ng công ty xây d ng thu c B giao thông v n t iổ ự ộ ộ ậ ả
Ch ng 3: Xác l p mô hình t ch c k toán trách nhi m choươ ậ ổ ứ ế ệ
các T ng công ty xây d ng thu c B giao thông v n t iổ ự ộ ộ ậ ả
- 5 -
PH N 2: N I DUNG NGHIÊN C UẦ Ộ Ứ
CH NG 1: LÝ THUY T V K TOÁN TRÁCH NHI M VÀƯƠ Ế Ề Ế Ệ
VI C NG D NG KTTN CÁC DOANH NGHI PỆ Ứ Ụ Ở Ệ
1.1. L C S PHÁT TRI N C A K TOÁN TRÁCH NHI MƯỢ Ử Ể Ủ Ế Ệ
K toán trách nhi m là m t n i dung c b n c a k toán qu nế ệ ộ ộ ơ ả ủ ế ả
tr do v y quá trình hình thành và phát tri n c a k toán trách nhi mị ậ ể ủ ế ệ
g n li n v i quá trình hình thành và phát tri n c a k toán qu n tr . ắ ề ớ ể ủ ế ả ị
K toán trách nhi m đã đ c hình thành trong giai đo n tr ngế ệ ượ ạ ọ
tâm c a k toán qu n tr đã chuy n sang cung c p các thông tin choủ ế ả ị ể ấ
m c đích l p k ho ch và ki m soátụ ậ ế ạ ể .
1.2. N I DUNG, PH NG PHÁP VÀ CÁC Ộ ƯƠ V N Đ LIÊNẤ Ề
QUAN Đ N VI C ÁP D NG Đ C VÀ CÓ HI U QU VÀOẾ Ệ Ụ ƯỢ Ệ Ả
HO T Đ NG TH C TI N CÁC DOANH NGHI PẠ Ộ Ự Ễ Ở Ệ
1.2.1. Đ nh nghĩa và m c tiêu c a K toán trách nhi mị ụ ủ ế ệ
K toán trách nhi m là h th ng thông tin c a k toán qu nế ệ ệ ố ủ ế ả
tr ; x lý, phân lo i các thông tin có th ki m soát đ l p các báoị ử ạ ể ể ể ậ
cáo trách nhi m cho các c p đ qu n tr đánh giá và ra các quy tệ ấ ộ ả ị ế
đ nh trong ho t đ ng kinh doanhị ạ ộ
M c tiêu chung là xây d ng và thi t l p các báo cáo cho các bụ ự ế ậ ộ
ph n trách nhi m nhà qu n tr , đ c phân quy n qu n lýậ ệ ả ị ượ ề ả
1.2.2. N i dung k toán trách nhi mộ ế ệ
T khi ừRobert Anthony đã công b nh ng nghiên c u c a mìnhố ữ ứ ủ
v k toán trách nhi m ề ế ệ vào năm 1956 đ n nay, k toán trách nhi mế ế ệ
đã đ c nghiên c u và v n d ng trên kh p th gi i. Tuy v y, choượ ứ ậ ụ ắ ế ớ ậ
đ n th i đi m hi n nay v n ch a có m t khái ni m chu n, th ngế ờ ể ệ ẫ ư ộ ệ ẩ ố
nh t v k toán trách nhi m.ấ ề ế ệ