intTypePromotion=1
ADSENSE

Toàn tập về C.Mác và Ph.Ăng-ghen - Tập 26 (Phần 1)

Chia sẻ: Vũ Huyền Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:328

5
lượt xem
1
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tập 26 của bộ "Toàn tập C.Mác và Ph. Ăng-ghen" bao gồm tác phẩm "Các học thuyết về giá trị thặng dư" của C.Mác, viết trong thời gian từ tháng Giêng 1862 đến tháng Bảy 1863. Nó là một bộ phận cấu thành - và là bộ phận dài nhất - của bản thảo kinh tế lớn năm 1861 - 1863 của ông, nhan đề "Góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị" tức là bộ "Tư bản". Tác phẩm này cũng thường được coi là tập IV, tập kết thúc của bộ "Tư bản". Vì tác phẩm quá dày nên tập 26 của bộ sách toàn tập sẽ gồm 3 phần, phần 1 này trình bày những nội dung về khoa kinh tế chính trị trước Ri-các-đô. Mời các bạn cùng tham khảo!

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Toàn tập về C.Mác và Ph.Ăng-ghen - Tập 26 (Phần 1)

  1. 7 8 PhÇn thø hai: vÒ Ri-c¸c-®«. PhÇn thø ba: vÒ c¸c nhµ kinh tÕ häc sau Ri-c¸c-®«. TËp nµy ®­îc dÞch dùa vµo b¶n tiÕng Nga bé Toµn tËp C.M¸c vµ Ph.¡ng-ghen tËp 26 phÇn I do Nhµ xuÊt b¶n s¸ch chÝnh trÞ quèc gia Liªn X« xuÊt b¶n t¹i M¸t- xc¬-va n¨m 1962. Ngoµi phÇn chÝnh v¨n, chóng t«i cßn in kÌm theo phÇn chó Lêi nhµ xuÊt b¶n thÝch vµ c¸c b¶n chØ dÉn do ViÖn nghiªn cøu chñ nghÜa M¸c - Lªnin Liªn X« (tr­íc ®©y) biªn so¹n ®Ó b¹n ®äc tham kh¶o. §ång thêi víi viÖc xuÊt b¶n bé Toµn tËp C.M¸c vµ Ph.¡ng-ghen, chóng t«i sÏ TËp 26 cña bé Toµn tËp C.M¸c vµ Ph. ¡ng-ghen bao gåm t¸c phÈm "C¸c häc tæ chøc biªn so¹n s¸ch giíi thiÖu néi dung mçi tËp vµ c¸c t­ t­ëng c¬ b¶n trong c¸c thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­" cña C.M¸c, viÕt trong thêi gian tõ th¸ng Giªng 1862 t¸c phÈm chÝnh cña hai nhµ kinh ®iÓn. ®Õn th¸ng B¶y 1863. Nã lµ mét bé phËn cÊu thµnh - vµ lµ bé phËn dµi nhÊt - cña Th¸ng 9 n¨m 1994 b¶n th¶o kinh tÕ lín n¨m 1861 - 1863 cña «ng, nhan ®Ò "Gãp phÇn phª ph¸n khoa kinh tÕ chÝnh trÞ" tøc lµ bé "T­ b¶n". T¸c phÈm nµy còng th­êng ®­îc coi lµ tËp Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia IV, tËp kÕt thóc cña bé "T­ b¶n". Sinh thêi M¸c ch­a kÞp hoµn chØnh b¶n th¶o t¸c phÈm nµy ®Ó ®­a in. Sau khi Ph. ¡ng-ghen cho xuÊt b¶n xong tËp II vµ tËp III cña bé "T­ b¶n", «ng cã ý ®Þnh hoµn chØnh vµ cho xuÊt b¶n tiÕp tËp kÕt thóc cña t¸c phÈm vÜ ®¹i ®ã cña C.M¸c. Nh­ng Ph. ¡ng-ghen còng kh«ng kÞp lµm viÖc nµy. N¨m 1895, «ng qua ®êi, chØ kÞp söa mét sè lçi do s¬ suÊt cña t¸c gi¶ trong b¶n th¶o "C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­". "C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­" cña C.M¸c ®· ®­îc C. Cau-xki xuÊt b¶n lÇn ®Çu tiªn trong nh÷ng n¨m 1905 - 1910. Nh­ng b¶n do Cau-xki xuÊt b¶n cßn nhiÒu thiÕu sãt vÒ chÊt l­îng, thËm chÝ cßn cã nh÷ng chç sai lÇm hoÆc bãp mÐo nguyªn b¶n. Tíi nh÷ng n¨m 1954 - 1961, trªn c¬ së thÈm tra tØ mØ vµ x¸c minh râ vÒ c¨n b¶n, ViÖn nghiªn cøu chñ nghÜa M¸c - Lªnin trùc thuéc Ban chÊp hµnh trung ­¬ng §¶ng céng s¶n Liªn X« míi chuÈn bÞ xong vµ cho ra m¾t b¹n ®äc bé "C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­" s¸t ®óng h¬n c¶ so víi nguyªn c¶o cña C.M¸c, nh­ ta cã hiÖn nay. V× t¸c phÈm qu¸ dµy, h¬n n÷a c¨n cø vµo cÊu t¹o cña néi dung, ViÖn nghiªn cøu chñ nghÜa M¸c - Lªnin trùc thuéc Ban chÊp hµnh trung ­¬ng §¶ng céng s¶n Liªn X« (tr­íc ®©y) cho r»ng cã thÓ vµ nªn cho xuÊt b¶n thµnh ba phÇn; v× vËy tËp 26 cña bé Toµn tËp gåm ba phÇn: PhÇn thø nhÊt: vÒ khoa kinh tÕ chÝnh trÞ tr­íc Ri-c¸c-®«.
  2. 11 [Néi dung b¶n th¶o cuèn "c¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­"]1 [VI - 219b] Néi dung quyÓn vë VI: 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­2 a) Sir Giªm-x¬ Xtiu-¸t b) Ph¸i träng n«ng c) A.XmÝt [VI - 219b] [VII – 272b] [Néi dung quyÓn vë VII] 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ a) A.XmÝt (tiÕp theo) (Nghiªn cøu xem lµm thÕ nµo mµ lîi nhuËn hµng n¨m vµ tiÒn c«ng hµng n¨m l¹i cã thÓ mua ®­îc nh÷ng hµng hãa ®· s¶n xuÊt ra trong n¨m, nh÷ng hµng hãa nµy, ngoµi lîi nhuËn vµ tiÒn c«ng ra, cßn bao gåm c¶ t­ b¶n bÊt biÕn n÷a) [VII - 272b] [VIII - 331b] [Néi dung quyÓn vë VIII] 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ c) A.XmÝt (kÕt thóc)3 [VIII - 331b] [IX - 376b] [Néi dung quyÓn vë IX] 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ c) A.XmÝt. KÕt thóc d) NÕch-ke [IX - 376b]
  3. 12 [néi dung b¶n th¶o] [néi dung b¶n th¶o] 13 [X - 421c] [Néi dung quyÓn víi X] Lý luËn cña Ri-c¸c-®« vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ Lý luËn cña Ri-c¸c-®« vÒ lîi nhuËn [XII - 580b] Ngoµi ®Ò. BiÓu kinh tÕ cña Kª-nª [XIII - 670a] [Néi dung quyÓn vë XIII] 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­, v.v. e) Lanh-ghª h) Ri-c¸c-®« f) Br©y Lý luËn cña Ri-c¸c-®« vÒ lîi nhuËn g) ¤ng Rèt-bÐc-tót. Ngoµi ®Ò. Lý luËn míi vÒ ®Þa t« [X-421c] Lý luËn cña Ri-c¸c-®« vÒ tÝch luü. Phª ph¸n lý luËn ®ã. [XI - 490a] [Néi dung quyÓn vë XI] (Gi¶i thÝch c¸c cuéc khñng ho¶ng tõ h×nh th¸i c¬ b¶n cña 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ t­ b¶n) g) Rèt-bÐc-tót Nh÷ng ®iÓm kh¸c ë Ri-c¸c-®«. KÕt thóc phÇn vÒ Ri-c¸c-®« (Gi«n B¸c-t¬n) Ngoµi ®Ò. Nh÷ng nhËn xÐt vÒ lÞch sö kh¸m ph¸ ra c¸i gäi lµ quy luËt Ri-c¸c-®« i) Man-tót [XIII - 670a] [XIV - 771a] [Néi dung quyÓn vë XIV vµ dµn bµi cña nh÷ng h) Ri-c¸c-®« ch­¬ng cuèi cïng cuèn "C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­"] Lý luËn vÒ gi¸ c¶ c¸c chi phÝ ë Ri-c¸c-®« vµ A.XmÝt (B¸c bá) 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ Lý luËn cña Ri-c¸c-®« vÒ ®Þa t« i) Man-tót Nh÷ng biÓu ®Þa t« chªnh lÖch cã gi¶i thÝch k) Sù tan r· cña tr­êng ph¸i Ri-c¸c-®« [XI - 490a] (To-ren-x¬, Giªm-x¬ Min, Prª-v«, nh÷ng t¸c phÈm cã tÝnh [XII - 580b] [Néi dung quyÓn vë XII] chÊt luËn chiÕn, M¾c-Cu-lèc, U©y-c¬-phin, StiÕc-linh, Gi«n Xtiu-¸c Min) 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­ l) Nh÷ng ®èi thñ cña c¸c nhµ kinh tÕ chÝnh trÞ häc4 (Br©y víi h) Ri-c¸c-®« t­ c¸ch lµ ®èi thñ cña c¸c nhµ kinh tÕ chÝnh trÞ häc)5 BiÓu ®Þa t« chªnh lÖch cã gi¶i thÝch m) Ram-x©y (XÐt ¶nh h­ëng cña sù thay ®æi gi¸ trÞ c¸c t­ liÖu sinh n) SÐc-buy-li-ª ho¹t vµ nguyªn liÖu - do ®ã, còng xÐt ¶nh h­ëng cña sù o) Ri-sít Gi«n-x¬6. (KÕt thóc cña phÇn 5 nµy) thay ®æi gi¸ trÞ c¸c m¸y mãc - ®Õn cÊu thµnh h÷u c¬ cña PhÇn thªm vµo: Thu nhËp vµ nh÷ng nguån cña thu t­ b¶n) nhËp7 [XIV - 771a] Lý luËn cña Ri-c¸c-®« vÒ ®Þa t« [XV - 862a] [Néi dung quyÓn vë XV] Lý luËn cña A.XmÝt vÒ ®Þa t« 5) C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­
  4. 14 [néi dung b¶n th¶o] 15 1) Nh÷ng ®èi thñ v« s¶n dùa trªn c¬ së cña Ri-c¸c-®« 2) Ra-ven-xt¬n. KÕt thóc8 3) vµ 4) Hèt-xkin9 (Cña c¶i hiÖn cã trong mèi quan hÖ cña nã ®èi víi sù vËn ®éng cña s¶n xuÊt) C¸i gäi lµ tÝch luü [Aufhäufung] chØ lµ mét hiÖn t­îng cña l­u th«ng (dù tr÷, v.v. - nh÷ng thïng chøa cña l­u th«ng) (Lîi tøc kÐp; viÖc dùa vµo lîi tøc kÐp ®Ó gi¶i thÝch viÖc gi¶m tû suÊt lîi nhuËn) Khoa kinh tÕ chÝnh trÞ tÇm th­êng10 (Sù ph¸t triÓn cña t­ b¶n sinh lîi tøc trªn c¬ së cña nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa) (T­ b¶n sinh lîi tøc vµ t­ b¶n th­¬ng nghiÖp trong mèi quan hÖ cña chóng ®èi víi t­ b¶n c«ng nghiÖp. Nh÷ng h×nh th¸i cæ h¬n. Nh÷ng h×nh th¸i ph¸i sinh) (N¹n cho vay nÆng l·i. Lu-the, v.v.)11 [XV - 862a]
  5. [NhËn xÐt chung] [VI - 220] TÊt c¶ c¸c nhµ kinh tÕ chÝnh trÞ häc ®Òu ph¹m ph¶i c¸i sai lÇm lµ ®· kh«ng xÐt gi¸ trÞ thÆng d­ d­íi d¹ng thuÇn tuý, víi t­ c¸ch lµ gi¸ trÞ thÆng d­, mµ xÐt d­íi h×nh th¸i ®Æc thï lµ lîi nhuËn vµ ®Þa t«. Tõ chç ®ã, tÊt nhiªn ph¶i ph¸t sinh ra nh÷ng nhÇm lÉn nh­ thÕ nµo vÒ mÆt lý luËn, ®iÒu ®ã sÏ ®­îc bãc trÇn ®Çy ®ñ h¬n ë ch­¬ng ba, lµ ch­¬ng ph©n tÝch c¸i h×nh th¸i rÊt biÕn t­íng mµ gi¸ trÞ thÆng d­ ®· mang lÊy khi chuyÓn sang h×nh th¸i lîi nhuËn12.
  6. 19
  7. 20 [Ch­¬ng I] SIR GIªm-x¬ xtiu-¸t 21 ... mét phÇn lµ t­¬ng ®èi, mét phÇn lµ thùc tÕ... C¶ hai lîi lîi nhuËn nµy cã thÓ tån t¹i g¾n chÆt víi nhau trong cïng mét c«ng viÖc kinh doanh" ("Principles of Political Economy", voi. I. The Works of Sir James Steuart etc., ed. by General Sir James Steuart, hir son etc. in 6 volumes. London, 1805, tr. 275-286). Lîi nhuËn thùc tÕ ph¸t sinh tõ viÖc "t¨ng thªm lao ®éng, sù [Ch­¬ng I] chuyªn cÇn vµ sù khÐo lÐo". Xtiu-¸t ®· kh«ng t×m xem lîi nhuËn ®ã ph¸t sinh tõ viÖc t¨ng thªm nµy nh­ thÕ nµo. Nh÷ng ®iÒu «ng Sir Giªm-x¬ Xtiu-¸t ta bæ sung thªm vÒ viÖc lîi nhuËn ®ã lµm cho "tµi s¶n cña x· héi" t¨ng thªm vµ ph¸t triÓn thªm, cã thÓ cho phÐp ng­êi ta kÕt luËn r»ng Xtiu-¸t hiÓu ®ã chØ lµ viÖc t¨ng thªm khèi l­îng c¸c gi¸ trÞ [Sù kh¸c nhau gi÷a sö dông, do sù ph¸t triÓn cña søc s¶n xuÊt cña lao ®éng g©y nªn, vµ «ng ta xÐt lîi nhuËn thùc tÕ ®ã hoµn toµn t¸ch víi lîi nhuËn "lîi nhuËn do chuyÓn nh­îng" cña c¸c nhµ t­ b¶n lµ thø lîi nhuËn bao giê còng gi¶ ®Þnh r»ng vµ sù t¨ng thùc tÕ cña cña c¶i] gi¸ trÞ trao ®æi ph¶i t¨ng lªn. Nh÷ng ®o¹n tr×nh bµy vÒ sau cña «ng hoµn toµn x¸c nhËn ý kiÕn nµy. Tr­íc ph¸i träng n«ng, ng­êi ta chØ lÊy trao ®æi ®Ó gi¶i thÝch Cô thÓ, «ng ta nãi: gi¸ trÞ thÆng d­, - tøc lµ lîi nhuËn, gi¸ trÞ thÆng d­ d­íi h×nh th¸i "Trong gi¸ c¶ cña hµng hãa, t«i xÐt thÊy hai yÕu tè lµ thùc sù tån t¹i vµ kh¸c lîi nhuËn, - chØ gi¶i thÝch gi¸ trÞ thÆng d­ b»ng viÖc b¸n hµng hãa h¼n nhau: gi¸ trÞ thùc tÕ cña hµng hãa vµ lîi nhuËn do chuyÓn nh­îng [profit cao h¬n gi¸ trÞ cña nã. XÐt toµn bé, th× Sir Giªm-x¬ Xtiu-¸t ®· upon alienation"] (tr. 244). kh«ng v­ît qua ®­îc nh÷ng khu«n khæ cña c¸i quan niÖm chËt Nh­ vËy lµ gi¸ c¶ hµng hãa gåm cã hai yÕu tè hoµn toµn kh¸c hÑp trªn ®©y; hay nãi cho ®óng h¬n, chÝnh «ng ta lµ ng­êi ®· diÔn nhau: mét lµ, gi¸ trÞ thùc tÕ cña hµng hãa, hai lµ, "lîi nhuËn do ®¹t mét c¸ch khoa häc c¸i quan niÖm ®ã. T«i nãi: ®· diÔn ®¹t "mét chuyÓn nh­îng", tøc lµ lîi nhuËn thùc hiÖn ®­îc khi chuyÓn c¸ch khoa häc". ThËt vËy, Xtiu-¸t kh«ng t¸n thµnh ®iÒu kh«ng nh­îng, khi b¸n hµng hãa ®ã ra. t­ëng cho r»ng gi¸ trÞ thÆng d­ mµ nhµ t­ b¶n c¸ biÖt nhËn ®­îc b»ng c¸ch b¸n hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ cña nã, lµ mét sù s¸ng t¹o [221] Nh­ vËy, cã ®­îc "lîi nhuËn do chuyÓn nh­îng" ®ã lµ do gi¸ c¶ hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ thùc tÕ cña nã, hay nãi mét c¸ch ra cña c¶i míi. V× thÕ, «ng ph©n biÖt lîi nhuËn thùc tÕ vµ lîi kh¸c, lµ do hµng hãa ®­îc b¸n cao h¬n gi¸ trÞ cña nã. ë ®©y, c¸i nhuËn t­¬ng ®èi: mµ bªn nµy ®­îc bao giê còng lµ c¸i mµ bªn kia mÊt. Kh«ng cã "Lîi nhuËn thùc tÕ kh«ng ph¶i lµ mét sù thiÖt thßi cho ai c¶; nã lµ kÕt qu¶ cña mét sù "t¨ng thªm nµo vµo tæng sè cña cña c¶i c¶". Lîi nhuËn, - viÖc t¨ng thªm lao ®éng, sù chuyªn cÇn hoÆc sù khÐo lÐo, vµ nã lµm cho tµi s¶n cña ®¸ng lÏ ph¶i nãi lµ gi¸ trÞ thÆng d­ - lµ t­¬ng ®èi, vµ chung quy x· héi t¨ng lªn hoÆc ph¸t triÓn thªm... Lîi nhuËn t­¬ng ®èi lµ mét sù thiÖt thßi ®èi chØ lµm cho "c¸n c©n cña c¶i gi÷a nh÷ng phÝa h÷u quan biÕn víi mét ng­êi nµo ®ã; nã chøng tá r»ng c¸n c©n cña c¶i gi÷a nh÷ng phÝa h÷u quan ®· biÕn ®éng, nh­ng kh«ng gi¶ ®Þnh mét sù t¨ng thªm nµo vµo tæng sè cña c¶i c¶... ®éng”. B¶n th©n Xtiu-¸t còng b¸c bá c¸i quan niÖm cho r»ng cã thÓ §Ó hiÓu lîi nhuËn hçn hîp còng kh«ng cã g× khã kh¨n l¾m: ®ã lµ mét thø lîi nhuËn gi¶i thÝch ®­îc gi¸ trÞ thÆng d­ b»ng c¸ch ®ã. Häc thuyÕt cña
  8. 22 [Ch­¬ng I] SIR GIªm-x¬ xtiu-¸t 23 «ng vÒ sù "biÕn ®éng cña c¸n c©n cña c¶i gi÷a nh÷ng phÝa h÷u "lîi nhuËn kÕt hîp víi chi phÝ s¶n xuÊt thµnh mét tæng thÓ nh­ thÕ nµo" quan", mÆc dï nã kh«ng hÒ ®Ò cËp tíi b¶n chÊt vµ nguån gèc cña (s.®.d., t.III, tr. 11 vµ c¸c tr. sau). b¶n th©n gi¸ trÞ thÆng d­, nh­ng vÉn cã t¸c dông quan träng khi Mét mÆt, Xtiu-¸t b¸c bá c¸i quan niÖm cña thuyÕt tiÒn tÖ vµ chóng ta nghiªn cøu sù ph©n chia gi¸ trÞ thÆng d­ gi÷a c¸c giai thuyÕt träng th­¬ng cho r»ng viÖc b¸n hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ cÊp kh¸c nhau, d­íi nh÷ng môc ®Ých kh¸c nhau nh­ lîi nhuËn, cña nã vµ lîi nhuËn thu ®­îc do viÖc b¸n nµy ®· t¹o ra gi¸ trÞ lîi tøc, ®Þa t«. thÆng d­, ®· lµm cho cña c¶i t¨ng lªn thùc sù1); nh­ng mÆt kh¸c, Xtiu-¸t cho r»ng toµn bé lîi nhuËn cña nhµ t­ b¶n c¸ biÖt chØ «ng vÉn lµ ng­êi t¸n thµnh c¸i quan ®iÓm cña nh÷ng häc thuyÕt n»m trong giíi h¹n "lîi nhuËn t­¬ng ®èi", "lîi nhuËn do chuyÓn trªn, cho r»ng lîi nhuËn cña t­ b¶n c¸ biÖt ch¼ng qua chØ lµ sè nh­îng" ®ã th«i, - ®iÒu ®ã lé râ trong ®o¹n v¨n sau ®©y: thÆng ra cña gi¸ c¶ so víi gi¸ trÞ [222] - tøc lµ "lîi nhuËn do chuyÓn nh­îng", nh­ng theo ý kiÕn «ng, lîi nhuËn ®ã chØ lµ t­¬ng ¤ng ta nãi: trung b×nh th× "gi¸ trÞ thùc tÕ" ®­îc quy ®Þnh bëi "sè l­îng" lao ®èi, v× c¸i mµ ng­êi nµy ®­îc l¹i lµ c¸i mµ ng­êi kh¸c mÊt, vµ v× ®éng mµ "th«ng th­êng mét ng­êi thî trong n­íc cã thÓ thùc hiÖn ®­îc... trong vËy, sù vËn ®éng cña lîi nhuËn chØ quy l¹i thµnh "mét sù biÕn mét ngµy, mét tuÇn, mét th¸ng, v.v.". Hai lµ, nã ®­îc quy ®Þnh bëi "gi¸ trÞ c¸c t­ liÖu sinh ho¹t cña ng­êi thî vµ nh÷ng chi phÝ cÇn thiÕt kh¸c ®Ó tháa m·n nhu cÇu ®éng cña c¸n c©n cña c¶i gi÷a nh÷ng phÝa h÷u quan" mµ th«i. c¸ nh©n... còng nh­ ®Ó mua s¾m nh÷ng dông cô nhµ nghÒ cña anh ta; tÊt c¶ Nh­ vËy, vÒ ph­¬ng diÖn nµy, Xtiu-¸t lµ ng­êi tr×nh bµy mét nh÷ng c¸i ®ã vÉn ph¶i lÊy møc trung b×nh"... Ba lµ, bëi "gi¸ trÞ c¸c vËt liÖu" (tr.244 - c¸ch hîp lý thuyÕt tiÒn tÖ vµ thuyÕt träng th­¬ng. 245). "NÕu biÕt ®­îc ba kho¶n ®ã, th× cã thÓ x¸c ®Þnh ®­îc gi¸ c¶ cña s¶n phÈm. Gi¸ c¶ Êy kh«ng thÓ thÊp h¬n tæng sè ba kho¶n trªn, nghÜa lµ kh«ng thÓ thÊp h¬n C«ng lao cña «ng trong viÖc gi¶i thÝch t­ b¶n lµ ë chç «ng ®· gi¸ trÞ thùc tÕ. TÊt c¶ sè thÆng ra ngoµi gi¸ trÞ thùc tÕ nµy lµ lîi nhuËn cña chñ tr×nh bµy c¸i qu¸ tr×nh trong ®ã c¸c ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt, víi t­ x­ëng. Lîi nhuËn nµy bao giê còng ¨n khíp víi sè cÇu, vµ v× thÕ nã sÏ thay ®æi tuú c¸ch lµ së h÷u cña mét giai cÊp nhÊt ®Þnh, ®· t¸ch rêi khái søc lao theo t×nh h×nh (s. ®.d., tr. 245). "Do ®ã cÇn ph¶i cã mét sè cÇu lín ®Ó cho c¸c c«ng ®éng nh­ thÕ nµo13. Xtiu-¸t ®· chó ý rÊt nhiÒu ®Õn c¸i qu¸ tr×nh tr­êng thñ c«ng ®­îc phån vinh... C¸c nhµ c«ng nghiÖp c¨n cø vµo sè lîi nhuËn ph¸t sinh ®ã cña t­ b¶n; tuy «ng cßn ch­a hiÓu mét c¸ch trùc tiÕp mµ hä tin ch¾c sÏ thu ®­îc ®Ó ®iÒu chØnh møc chi tiªu vµ lèi sèng cña hä cho phï r»ng qu¸ tr×nh ®ã lµ qu¸ tr×nh ph¸t sinh cña t­ b¶n, nh­ng «ng hîp" (s.®.d., tr. 246). vÉn coi nã lµ ®iÒu kiÖn tån t¹i cña nÒn ®¹i c«ng nghiÖp. Xtiu-¸t V× vËy, ta thÊy râ: lîi nhuËn cña "chñ x­ëng", cña nhµ t­ b¶n ®Æc biÖt nghiªn cøu qu¸ tr×nh nµy trong n«ng nghiÖp vµ ®· c¸ biÖt, bao giê còng chØ lµ "lîi nhuËn t­¬ng ®èi", bao giê còng chØ nhËn ®Þnh mét c¸ch ®óng ®¾n r»ng chØ nhê cã c¸i qu¸ tr×nh lµ "lîi nhuËn do chuyÓn nh­îng", bao giê còng ph¸t sinh tõ chç t¸ch rêi ®ã, diÔn ra trong n«ng nghiÖp, mµ nÒn c«ng nghiÖp chÕ gi¸ c¶ cña hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ thùc tÕ cña nã, tõ chç hµng hãa ®­îc b¸n cao h¬n gi¸ trÞ cña nã. Do ®ã, nÕu tÊt c¶ mäi hµng hãa ®Òu ®­îc b¸n theo gi¸ trÞ cña chóng th× sÏ kh«ng cã mét lîi 1) V¶ l¹i, ngay c¶ thuyÕt tiÒn tÖ còng cho r»ng lîi nhuËn nµy kh«ng ph¶i ph¸t nhuËn nµo. sinh ë trong n­íc, mµ chØ ph¸t sinh trong sù trao ®æi víi c¸c n­íc kh¸c. ThuyÕt Xtiu-¸t ®· dµnh cho vÊn ®Ò nµy mét ch­¬ng riªng, trong ®ã «ng träng th­¬ng kh«ng thÊy xa h¬n c¸i quan niÖm cho r»ng gi¸ trÞ ®ã ®­îc thÓ hiÖn nghiªn cøu tØ mØ xem trong tiÒn (vµng vµ b¹c) vµ v× vËy, gi¸ trÞ thÆng d­ ®­îc thÓ hiÖn ra trong b¶ng c©n ®èi th­¬ng m¹i ®­îc thanh to¸n b»ng tiÒn.
  9. t¹o, víi t­ c¸ch lµ c«ng nghiÖp chÕ t¹o, míi xuÊt hiÖn ®­îc. ë A- ®am XmÝt th× c¸i qu¸ tr×nh t¸ch rêi nµy ®­îc coi nh­ lµ ®· cã s½n råi. (Cuèn s¸ch cña Xtiu-¸t [xuÊt b¶n] ë Lu©n §«n n¨m 1767, cuèn cña TuyÕc-g« [viÕt xong] n¨m 1766, cuèn cña A-®am XmÝt - n¨m 1775.)
  10. 24 ph¸i träng n«ng 25 héi: nh­ nh÷ng h×nh th¸i do sù cÇn thiÕt tù nhiªn cña b¶n th©n s¶n xuÊt ®ßi hái vµ kh«ng phô thuéc vµo ý chÝ, chÝnh trÞ, v.v.. §ã lµ nh÷ng quy luËt vËt chÊt; sai lÇm ë ®©y chØ lµ ë chç coi quy luËt vËt chÊt cña mét giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh cña x· héi nh­ lµ [Ch­¬ng II] mét quy luËt trõu t­îng, chi phèi tÊt c¶ c¸c h×nh th¸i x· héi mét Ph¸i träng n«ng c¸ch gièng nhau. Ngoµi sù ph©n tÝch ®ã ®èi víi c¸c yÕu tè vËt chÊt ®· cÊu thµnh nªn t­ b¶n trong qu¸ tr×nh lao ®éng, ph¸i träng n«ng cßn nghiªn [I) ViÖc chuyÓn vÊn ®Ò nguån gèc cña gi¸ trÞ cøu nh÷ng h×nh th¸i mµ t­ b¶n mang lÊy trong l­u th«ng (t­ b¶n thÆng d­ tõ lÜnh vùc l­u th«ng sang lÜnh vùc cè ®Þnh, t­ b¶n l­u ®éng, mÆc dï nh÷ng thuËt ng÷ do ph¸i träng s¶n xuÊt. quan ®iÓm coi ®Þa t« lµ mét h×nh th¸i n«ng dïng cßn lµ nh÷ng thuËt ng÷ kh¸c) vµ nãi chung, hä cßn x¸c duy nhÊt cña gi¸ trÞ thÆng d­] ®Þnh mèi quan hÖ gi÷a qu¸ tr×nh l­u th«ng vµ qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt t­ b¶n. VÒ vÊn ®Ò nµy, cßn ph¶i trë l¹i trong ch­¬ng nãi vÒ l­u th«ng14. C«ng lao quan träng nhÊt cña ph¸i träng n«ng lµ ë chç hä ®· Trong c¶ hai ®iÓm chñ yÕu Êy, A. XmÝt ®· thõa h­ëng di s¶n ph©n tÝch t­ b¶n trong giíi h¹n cña tÇm m¾t t­ s¶n. ChÝnh c«ng cña ph¸i träng n«ng. VÒ mÆt nµy, c«ng lao cña «ng lµ ®· x¸c ®Þnh lao nµy ®· lµm cho hä trë thµnh nh÷ng ng­êi cha thùc sù cña ®­îc c¸c ph¹m trï trõu t­îng khi lµm cho c¸c tªn gäi mµ «ng khoa kinh tÕ chÝnh trÞ hiÖn ®¹i. Tr­íc hÕt, hä ®· ph©n tÝch nh÷ng dïng ®Ó gäi nh÷ng sù ph©n biÖt do ph¸i träng n«ng ®· ph©n tÝch, bé phËn cÊu thµnh vËt chÊt kh¸c nhau, mµ trong qu¸ tr×nh lao mang tÝnh chÊt cè ®Þnh h¬n. ®éng, t­ b¶n tån t¹i vµ ph©n gi¶i thµnh. Ng­êi ta kh«ng thÓ tr¸ch [223] Nh­ chóng ta ®· thÊy15, nãi chung, c¸i c¬ së ®Ó ph¸t triÓn hä, còng nh­ kh«ng thÓ tr¸ch tÊt c¶ nh÷ng ng­êi kÕ tôc hä, lµ ®· nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa lµ søc lao ®éng víi t­ c¸ch lµ mét coi nh÷ng h×nh th¸i tån t¹i vËt chÊt Êy cña t­ b¶n - tøc lµ dông hµng hãa thuéc vÒ ng­êi c«ng nh©n, ®èi lËp víi nh÷ng ®iÒu kiÖn cô, nguyªn liÖu, v.v. - lµ t­ b¶n, t¸ch rêi khái nh÷ng ®iÒu kiÖn x· lao ®éng nh­ lµ nh÷ng hµng hãa tù t¸ch ra mét c¸ch v÷ng ch¾c héi mµ nã gÆp ph¶i trong nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa, nãi tãm d­íi h×nh th¸i t­ b¶n vµ tån t¹i mét c¸ch ®éc lËp ®èi víi c«ng l¹i, kh«ng thÓ tr¸ch hä lµ ®· xÐt chóng d­íi c¸i h×nh th¸i trong ®ã nh©n. ViÖc quy ®Þnh gi¸ trÞ cña søc lao ®éng víi t­ c¸ch lµ hµng chóng lµ nh÷ng yÕu tè cña qu¸ tr×nh lao ®éng nãi chung, kh«ng hãa cã mét ý nghÜa rÊt quan träng. Gi¸ trÞ ®ã b»ng thêi gian lao phô thuéc vµo h×nh th¸i x· héi cña t­ b¶n. ChÝnh v× vËy mµ ph¸i ®éng cÇn thiÕt ®Ó t¹o ra nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt cho viÖc träng n«ng ®· biÕn h×nh th¸i s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa thµnh t¸i s¶n xuÊt ra søc lao ®éng, hay lµ b»ng gi¸ c¶ cña c¸c t­ mét h×nh th¸i tù nhiªn, vÜnh cöu nµo ®ã cña s¶n xuÊt. §èi víi hä, liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt cho sù tån t¹i cña c«ng nh©n víi t­ c¸c h×nh th¸i s¶n xuÊt t­ s¶n nhÊt ®Þnh ph¶i mang c¸i d¹ng c¸ch lµ c«ng nh©n. ChØ trªn c¬ së ®ã míi ph¸t sinh sù kh¸c nh÷ng h×nh th¸i tù nhiªn cña s¶n xuÊt. C«ng lao lín cña hä lµ ®· nhau gi÷a gi¸ trÞ søc lao ®éng vµ gi¸ trÞ do viÖc sö dông søc lao coi nh÷ng h×nh th¸i Êy nh­ lµ nh÷ng h×nh th¸i sinh lý cña x· ®éng Êy t¹o nªn, - mét sù kh¸c nhau kh«ng tån t¹i ®èi víi bÊt
  11. 26 [Ch­¬ng II] 27 cø mét thø hµng hãa nµo kh¸c, bëi v× gi¸ trÞ sö dông, vµ do ®ã, viÖc tiªu dïng bÊt cø mét thø hµng hãa nµo kh¸c, còng ®Òu kh«ng thÓ nµo lµm t¨ng gi¸ trÞ trao ®æi cña nã lªn ®­îc, hay kh«ng thÓ nµo lµm t¨ng thªm nh÷ng gi¸ trÞ trao ®æi mµ ng­êi ta nhËn ®­îc do ®em hµng hãa ®ã ra ®æi lÊy. Nh­ vËy, c¬ së cña khoa kinh tÕ chÝnh trÞ hiÖn ®¹i chuyªn ph©n tÝch nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa, lµ c¸i quan ®iÓm coi gi¸ trÞ søc lao ®éng nh­ lµ mét c¸i g× cè ®Þnh, nh­ lµ mét ®¹i l­îng cho s½n, nh­ nã ®· tån t¹i thùc tÕ trong mçi tr­êng hîp cô thÓ. V× vËy, møc tèi thiÓu cña tiÒn c«ng ®óng lµ c¸i trôc trung t©m trong häc thuyÕt cña ph¸i träng n«ng. Dï ch­a nhËn thøc ®­îc b¶n chÊt cña gi¸ trÞ, c¸c nhµ träng n«ng còng ®· x¸c ®Þnh ®­îc kh¸i niÖm hÕt søc tèi thiÓu cña tiÒn c«ng, bëi v× gi¸ trÞ søc lao ®éng Êy thÓ hiÖn ra trong gi¸ c¶ c¸c t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt, tøc lµ trong mét tæng sè nµo ®ã cña nh÷ng gi¸ trÞ sö dông nhÊt ®Þnh. Trong lóc ch­a gi¶i thÝch ®­îc b¶n chÊt cña gi¸ trÞ nãi chung, hä còng vÉn cã thÓ coi gi¸ trÞ søc lao ®éng nh­ lµ mét ®¹i l­îng nhÊt ®Þnh, bëi v× ®iÒu ®ã cÇn thiÕt cho c¸c cuéc nghiªn cøu cña hä. H¬n n÷a, nÕu hä cã sai lÇm lµ ®· coi møc tèi thiÓu ®ã nh­ lµ mét ®¹i l­îng kh«ng thay ®æi, mµ hä cho lµ hoµn toµn do tù nhiªn chø kh«ng ph¶i do tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lÞch sö quy ®Þnh, b¶n th©n tr×nh ®é ph¸t triÓn nµy còng l¹i lµ mét ®¹i l­îng chÞu nh÷ng sù thay ®æi, - th× ®iÒu ®ã còng kh«ng m¶y may ®ông ch¹m ®Õn tÝnh chÊt ®óng ®¾n trõu t­îng cña c¸c kÕt luËn cña hä, bëi v× sù kh¸c nhau gi÷a gi¸ trÞ søc lao ®éng vµ gi¸ trÞ do viÖc sö dông søc lao ®éng ®ã t¹o ra hoµn toµn kh«ng phô thuéc vµo viÖc ng­êi ta quy cho gi¸ trÞ søc lao ®éng ®ã mét ®¹i l­îng nh­ thÕ nµo, lín hay nhá. Ph¸i träng n«ng ®· chuyÓn c«ng t¸c nghiªn cøu vÒ nguån gèc cña gi¸ trÞ thÆng d­ tõ lÜnh vùc l­u th«ng sang lÜnh vùc s¶n xuÊt Trang b¶n th¶o "C¸c häc thuyÕt vÒ gi¸ trÞ thÆng d­" cña C.M¸c, cã chç ch÷a cña trùc tiÕp, nh­ vËy lµ hä ®· ®Æt c¬ së cho viÖc ph©n tÝch nÒn s¶n Ph. ¡ng-ghen (ë cuèi trang) xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa.
  12. 28 ph¸i träng n«ng 29 Hä ®· hoµn toµn ®óng khi ®­a ra c¸i luËn ®iÓm c¬ b¶n cho r»ng chØ cã lao ®éng nµo t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­, tøc lµ chØ cã lao ®éng nµo mµ s¶n phÈm chøa ®ùng mét gi¸ trÞ v­ît qu¸ tæng sè nh÷ng gi¸ trÞ ®· bÞ tiªu dïng ®i trong khi s¶n xuÊt ra s¶n phÈm ®ã, th× lao ®éng ®ã míi lµ lao ®éng s¶n xuÊt. V× ng­êi ta ®· biÕt gi¸ trÞ cña nguyªn liÖu vµ vËt liÖu, cßn gi¸ trÞ cña søc lao ®éng th× b»ng møc tèi thiÓu cña tiÒn c«ng, cho nªn râ rµng lµ gi¸ trÞ thÆng d­ ®ã chØ cã thÓ lµ sè lao ®éng thÆng ra mµ ng­êi c«ng nh©n cung cÊp cho nhµ t­ b¶n, ngoµi c¸i khèi l­îng lao ®éng mµ ng­êi c«ng nh©n nhËn ®­îc d­íi h×nh th¸i tiÒn c«ng cña hä. Thùc ra, gi¸ trÞ thÆng d­ ë c¸c nhµ träng n«ng vÉn cßn ch­a thÓ hiÖn ra d­íi h×nh th¸i nh­ vËy, v× hä cßn ch­a quy gi¸ trÞ nãi chung thµnh c¸i thùc thÓ gi¶n ®¬n cña nã, tøc lµ thµnh sè l­îng lao ®éng hay thêi gian lao ®éng. [224] DÜ nhiªn, ph­¬ng ph¸p tr×nh bµy vÊn ®Ò cña ph¸i träng n«ng tÊt ph¶i do c¸i quan ®iÓm chung cña hä vÒ b¶n chÊt cña gi¸ trÞ quyÕt ®Þnh, theo quan ®iÓm cña hä, gi¸ trÞ kh«ng ph¶i lµ mét ph­¬ng thøc tån t¹i x· héi nhÊt ®Þnh cña sù ho¹t ®éng cña con ng­êi (lao ®éng), mµ nã gåm c¸i thùc thÓ do ®Êt ®ai vµ thiªn nhiªn mang l¹i, vµ gåm nh÷ng biÕn d¹ng kh¸c nhau cña thùc thÓ ®ã. Kh«ng cã mét ngµnh s¶n xuÊt nµo mµ sù kh¸c nhau gi÷a gi¸ trÞ søc lao ®éng vµ gi¸ trÞ do viÖc sö dông søc lao ®éng Êy t¹o ra, - nghÜa lµ gi¸ trÞ thÆng d­ do viÖc mua søc lao ®éng mang l¹i cho ng­êi nµo sö dông søc lao ®éng Êy, - l¹i thÓ hiÖn ra mét c¸ch râ rµng kh«ng ai chèi c·i ®­îc nh­ trong n«ng nghiÖp, ngµnh ®Çu tiªn cña s¶n xuÊt. Tæng sè t­ liÖu sinh ho¹t mµ ng­êi c«ng nh©n tiªu dïng tõ n¨m nµy qua n¨m kh¸c, hay lµ khèi l­îng vËt chÊt mµ anh ta tiªu dïng, lµ Ýt h¬n tæng sè t­ liÖu sinh ho¹t mµ anh ta s¶n xuÊt ra. Trong c«ng nghiÖp, nãi chung, ng­êi ta kh«ng thÊy ®­îc mét c¸ch trùc tiÕp viÖc ng­êi c«ng nh©n s¶n xuÊt ra t­ liÖu sinh ho¹t cña hä vµ còng kh«ng thÊy ®­îc viÖc anh ta cßn
  13. 30 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 31 s¶n xuÊt mét sè thÆng ra ngoµi c¸c t­ liÖu sinh ho¹t ®ã. ë ®©y, (do ®ã, lîi nhuËn còng hoµn toµn n»m trong chi phÝ s¶n xuÊt nh­ qu¸ tr×nh nµy l¹i do viÖc b¸n vµ mua, do nh÷ng hµnh ®éng kh¸c møc tèi thiÓu cña tiÒn c«ng mµ nh÷ng ng­êi c«ng nh©n b×nh nhau cña l­u th«ng lµm trung gian, vµ muèn hiÓu qu¸ tr×nh ®ã th­êng nhËn ®­îc), vµ nã lµm t¨ng thªm gi¸ trÞ cña nguyªn liÖu, th× cÇn ph¶i ph©n tÝch gi¸ trÞ nãi chung. Trong n«ng nghiÖp, qu¸ bëi v× nã n»m trong nh÷ng chi phÝ mµ nhµ t­ b¶n, nhµ c«ng tr×nh ®ã trùc tiÕp béc lé ra trong nh÷ng gi¸ trÞ sö dông ®· ®­îc nghiÖp, ph¶i tiªu dïng trong lóc h¾n s¶n xuÊt ra s¶n phÈm, trong s¶n xuÊt thÆng ra so víi nh÷ng gi¸ trÞ sö dông mµ ng­êi c«ng lóc h¾n biÕn nguyªn liÖu thµnh s¶n phÈm míi. nh©n ®· tiªu dïng, v× thÕ ng­êi ta cã thÓ nhËn thøc ®­îc qu¸ V× vËy, mét sè ng­êi trong ph¸i träng n«ng, nh­ Mi-ra-b« cha tr×nh ®ã mµ kh«ng cÇn ph¶i ph©n tÝch gi¸ trÞ nãi chung vµ hiÓu râ ch¼ng h¹n, ®· coi gi¸ trÞ thÆng d­ d­íi h×nh th¸i lîi tøc tiÒn tÖ - b¶n chÊt cña gi¸ trÞ. Nh­ vËy, ng­êi ta còng cã thÓ hiÓu ®­îc qu¸ mét chi nh¸nh kh¸c cña lîi nhuËn - lµ cho vay nÆng l·i, lµ ng­îc tr×nh ®ã, ngay c¶ trong tr­êng hîp ng­êi ta quy gi¸ trÞ thµnh gi¸ l¹i víi tù nhiªn. Tr¸i l¹i, TuyÕc-g« l¹i cho lîi tøc tiÒn tÖ lµ chÝnh trÞ sö dông vµ quy gi¸ trÞ sö dông thµnh vËt chÊt nãi chung. V× ®¸ng, víi lý do lµ nhµ t­ b¶n tiÒn tÖ cã thÓ mua ®­îc ruéng ®Êt, thÕ, ®èi víi ph¸i träng n«ng, lao ®éng n«ng nghiÖp lµ lao ®éng s¶n nghÜa lµ ®Þa t«, vµ do ®ã t­ b¶n tiÒn tÖ cña h¾n ph¶i mang l¹i cho xuÊt duy nhÊt, v× theo hä, lao ®éng ®ã lµ lao ®éng duy nhÊt t¹o ra h¾n mét gi¸ trÞ thÆng d­ ngang víi c¸i gi¸ trÞ thÆng d­ mµ h¾n cã gi¸ trÞ thÆng d­, cßn ®Þa t« lµ h×nh th¸i duy nhÊt cña gi¸ trÞ thÆng thÓ nhËn ®­îc nÕu h¾n ®em sè t­ b¶n tiÒn tÖ ®ã biÕn thµnh ruéng d­ mµ hä biÕt ®­îc. Hä cho r»ng, trong c«ng nghiÖp, ng­êi lao ®Êt. Nh­ vËy, theo quan ®iÓm nµy, lîi tøc tiÒn tÖ còng kh«ng ph¶i ®éng kh«ng lµm t¨ng thªm khèi l­îng vËt chÊt, hä chØ thay ®æi lµ gi¸ trÞ míi ®­îc t¹o ra, kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ thÆng d­; ë ®©y chØ h×nh th¸i cña vËt chÊt. VËt liÖu, tøc lµ khèi l­îng vËt chÊt, lµ do gi¶i thÝch t¹i sao mét bé phËn cña gi¸ trÞ thÆng d­ do nh÷ng kÎ së n«ng nghiÖp cung cÊp cho anh ta. Thùc ra, anh ta cã gia thªm gi¸ h÷u ruéng ®Êt nhËn ®­îc l¹i chuyÓn sang tay c¸c nhµ t­ b¶n tiÒn trÞ cho vËt chÊt, nh­ng kh«ng ph¶i b»ng lao ®éng cña m×nh, mµ tÖ d­íi h×nh th¸i lîi tøc, còng nh­ gi¶i thÝch b»ng nh÷ng nguyªn b»ng nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt cña lao ®éng cña anh ta, tøc lµ b»ng nh©n kh¸c [225] t¹i sao mét bé phËn cña gi¸ trÞ thÆng d­ Êy l¹i nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t mµ anh ta tiªu dïng trong thêi gian lao r¬i vµo tay nhµ t­ b¶n c«ng nghiÖp d­íi h×nh th¸i lîi nhuËn. ®éng, vµ tæng sè nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t ®ã ngang víi møc tèi V× lao ®éng n«ng nghiÖp, theo ý kiÕn cña c¸c nhµ träng n«ng, thiÓu cña tiÒn c«ng mµ anh ta nhËn ®­îc tõ n«ng nghiÖp. V× lao lµ lao ®éng s¶n xuÊt duy nhÊt, lµ lao ®éng duy nhÊt t¹o ra gi¸ ®éng n«ng nghiÖp ®­îc coi lµ lao ®éng s¶n xuÊt duy nhÊt, nªn c¸i trÞ thÆng d­, cho nªn c¸i h×nh th¸i gi¸ trÞ thÆng d­ ph©n biÖt h×nh th¸i gi¸ trÞ thÆng d­ ph©n biÖt lao ®éng n«ng nghiÖp víi lao lao ®éng n«ng nghiÖp víi tÊt c¶ c¸c lo¹i lao ®éng kh¸c - tøc lµ ®éng c«ng nghiÖp - tøc lµ ®Þa t«, - ®­îc coi lµ h×nh th¸i duy nhÊt ®Þa t« - míi lµ h×nh th¸i phæ biÕn cña gi¸ trÞ thÆng d­. Lîi cña gi¸ trÞ thÆng d­. nhuËn c«ng nghiÖp vµ lîi tøc tiÒn tÖ chØ lµ nh÷ng môc kh¸c ChÝnh v× vËy mµ ë ph¸i träng n«ng kh«ng cã lîi nhuËn cña t­ nhau, theo ®ã ®Þa t« ®­îc ph©n ra vµ ®­îc chuyÓn tõng bé b¶n, lîi nhuËn theo ®óng nghÜa cña ch÷ Êy, mµ b¶n th©n ®Þa t« phËn nhÊt ®Þnh tõ tay kÎ së h÷u ruéng ®Êt sang tay c¸c giai chØ lµ mét chi nh¸nh mµ th«i. §èi víi ph¸i träng n«ng, lîi nhuËn cÊp kh¸c. §iÒu ®ã hoµn toµn tr¸i ng­îc víi c¸i quan ®iÓm mµ chØ lµ mét lo¹i tiÒn c«ng cao h¬n, do nh÷ng ng­êi së h÷u ruéng tõ A-®am XmÝt trë ®i, c¸c nhµ kinh tÕ chÝnh trÞ häc sau nµy ®Êt tr¶ vµ ®­îc c¸c nhµ t­ b¶n tiªu dïng víi t­ c¸ch lµ thu nhËp ®Òu kiªn tr×, bëi v× nh÷ng ng­êi nµy nhËn thøc mét c¸ch ®óng
  14. 32 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 33 ®¾n r»ng lîi nhuËn c«ng nghiÖp lµ c¸i h×nh th¸i gi¸ trÞ thÆng d­ "Râ rµng sè l­îng t­¬ng ®èi nh÷ng ng­êi cã thÓ sèng mµ kh«ng lao ®éng n«ng mµ t­ b¶n chiÕm ®o¹t ®­îc ®Çu tiªn, vµ v× vËy, lµ c¸i h×nh th¸i nghiÖp, lµ hoµn toµn phô thuéc vµo n¨ng suÊt lao ®éng cña nh÷ng ng­êi lµm phæ biÕn ban ®Çu cña gi¸ trÞ thÆng d­, cßn lîi tøc vµ ®Þa t« th× hä ruéng". R. Jones. On the Distribution of Wealth. London. 1831, tr. 159-160) [B¶n dÞch tiÕng Nga: Ri-sít Gi«n-x¬. C¸c t¸c phÈm kinh tÕ. Nhµ xuÊt b¶n s¸ch kinh tÕ - chØ coi lµ nh÷ng chi nh¸nh cña lîi nhuËn c«ng nghiÖp, lîi nhuËn x· héi, 1937, tr.114]. nµy ®­îc c¸c nhµ t­ b¶n c«ng nghiÖp ®em ph©n phèi cho c¸c giai cÊp kh¸c nhau, nh÷ng giai cÊp chung nhau chiÕm h÷u gi¸ trÞ Nh­ vËy, lao ®éng n«ng nghiÖp lµ c¸i c¬ së tù nhiªn (xem vÊn thÆng d­. ®Ò nµy ë mét trong c¸c quyÓn vë tr­íc)16 kh«ng ph¶i chØ riªng cho lao ®éng thÆng d­ trong lÜnh vùc cña b¶n th©n ngµnh n«ng Ngoµi lý do ®· tr×nh bµy trªn ®©y, - lý do cho r»ng lao ®éng nghiÖp, mµ nã cßn lµ c¸i c¬ së tù nhiªn ®Ó biÕn tÊt c¶ c¸c ngµnh n«ng nghiÖp lµ mét lo¹i lao ®éng mµ viÖc s¸ng t¹o ra gi¸ trÞ thÆng lao ®éng kh¸c thµnh nh÷ng ngµnh ®éc lËp, vµ do ®ã nã lµ c¬ së tù d­ thÓ hiÖn ra d­íi mét h×nh th¸i vËt chÊt cô thÓ vµ béc lé ra ngoµi c¸c qu¸ tr×nh l­u th«ng, - th× c¸c nhµ träng n«ng cßn ®­a ra nhiªn cho gi¸ trÞ thÆng d­ ®­îc t¹o ra trong c¸c ngµnh ®ã; v× vËy, nh÷ng lý do kh¸c ®Ó gi¶i thÝch quan ®iÓm cña hä. râ rµng lµ chõng nµo mµ mét lao ®éng cô thÓ nhÊt ®Þnh, chø kh«ng ph¶i lµ lao ®éng trõu t­îng vµ th­íc ®o cña nã lµ thêi gian Mét lµ, trong n«ng nghiÖp, ®Þa t« xuÊt hiÖn nh­ lµ yÕu tè thø lao ®éng, cßn ®­îc coi lµ thùc thÓ cña gi¸ trÞ nãi chung, th× chõng ba, nh­ lµ mét h×nh th¸i gi¸ trÞ thÆng d­ hoµn toµn kh«ng cã ®ã ng­êi ta ph¶i coi lao ®éng n«ng nghiÖp lµ c¸i s¸ng t¹o ra gi¸ trÞ trong c«ng nghiÖp, hoÆc chØ tån t¹i trong c«ng nghiÖp trong chèc thÆng d­. l¸t mµ th«i. §ã lµ gi¸ trÞ thÆng d­ ngoµi gi¸ trÞ thÆng d­ (ngoµi lîi nhuËn), do ®ã, lµ mét h×nh th¸i gi¸ trÞ thÆng d­ cô thÓ nhÊt vµ [226] Ba lµ. BÊt cø gi¸ trÞ thÆng d­ nµo còng thÕ, c¶ t­¬ng ®èi næi bËt nhÊt, lµ gi¸ trÞ thÆng d­ b×nh ph­¬ng. lÉn tuyÖt ®èi, ®Òu dùa vµo mét n¨ng suÊt lao ®éng nhÊt ®Þnh nµo Nhµ kinh tÕ chÝnh trÞ häc th« thiÓn C¸c An-®¬ nãi ("Die naturgemässe ®ã. NÕu n¨ng suÊt lao ®éng chØ ®¹t ®Õn mét møc ®é ph¸t triÓn mµ Volkswirtschaft" etc. Hanau, 1845, tr.461-462), "N«ng nghiÖp s¶n xuÊt ra, d­íi thêi gian lao ®éng cña mét ng­êi chØ ®ñ duy tr× ®êi sèng cña b¶n h×nh th¸i ®Þa t«, mét gi¸ trÞ mµ ng­êi ta kh«ng thÊy trong c«ng nghiÖp còng nh­ th©n hä, chØ ®ñ ®Ó s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n xuÊt ra c¸c t­ liÖu sinh trong th­¬ng nghiÖp: ®ã lµ gi¸ trÞ cßn l¹i sau khi ®· bï l¹i toµn bé sè tiÒn c«ng ®· ho¹t cña b¶n th©n, th× sÏ kh«ng cã mét lao ®éng thÆng d­ nµo c¶, tr¶ vµ tÊt c¶ lîi nhuËn chi phÝ cho t­ b¶n". kh«ng cã mét gi¸ trÞ thÆng d­ nµo c¶, vµ nãi chung, sÏ kh«ng cã Hai lµ, nÕu chóng ta g¸c ngo¹i th­¬ng sang mét bªn, - ®ã lµ mét sù kh¸c nhau nµo c¶ gi÷a gi¸ trÞ søc lao ®éng vµ gi¸ trÞ do ®iÒu mµ c¸c nhµ träng n«ng ®· lµm mét c¸ch hoµn toµn ®óng ®¾n, viÖc sö dông søc lao ®éng ®ã t¹o ra. V× vËy, kh¶ n¨ng cã ®­îc vµ ph¶i lµm ®Ó nghiªn cøu x· héi t­ s¶n mét c¸ch trõu t­îng, - lao ®éng thÆng d­ vµ gi¸ trÞ thÆng d­ ®­îc quyÕt ®Þnh bëi mét th× râ rµng lµ sè l­îng nh÷ng ng­êi lao ®éng trong ngµnh c«ng n¨ng suÊt lao ®éng nhÊt ®Þnh nµo ®Êy, mét n¨ng suÊt lµm nghiÖp chÕ biÕn, v.v., vµ hoµn toµn t¸ch rêi khái n«ng nghiÖp (tøc cho søc lao ®éng cã thÓ t¹o ra mét gi¸ trÞ míi, cao h¬n gi¸ trÞ lµ "nh÷ng bµn tay tù do", theo danh tõ cña Xtiu-¸t), ®­îc quyÕt cña b¶n th©n nã, cã thÓ s¶n xuÊt nhiÒu h¬n c¸i cÇn thiÕt ®Ó ®Þnh bëi khèi l­îng s¶n phÈm n«ng nghiÖp mµ nh÷ng ng­êi lao duy tr× qu¸ tr×nh sinh tån cña nã. §ång thêi, nh­ chóng ta ®· ®éng n«ng nghiÖp ®· s¶n xuÊt thÆng ra ngoµi sù tiªu dïng c¸ thÊy ë ®iÓm thø hai, n¨ng suÊt Êy, møc n¨ng suÊt Êy, ®­îc dïng nh©n cña hä. lµm ®iÓm xuÊt ph¸t, ph¶i cã tr­íc hÕt lµ trong lao ®éng n«ng
  15. 34 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 35 nghiÖp; v× vËy, n¨ng suÊt ®ã biÓu hiÖn ra nh­ lµ mét tÆng phÈm Trªn thùc tÕ, ®ã lµ häc thuyÕt ®Çu tiªn ph©n tÝch nÒn s¶n xuÊt cña tù nhiªn, mét søc s¶n xuÊt cña tù nhiªn. ë ®©y, trong n«ng t­ b¶n chñ nghÜa vµ tr×nh bµy c¸c ®iÒu kiÖn trong ®ã t­ b¶n ®­îc nghiÖp, ngay tõ ®Çu, sù trî lùc cña c¸c lùc l­îng tù nhiªn, sù t¨ng s¶n xuÊt ra vµ trong ®ã nã tiÕn hµnh s¶n xuÊt, nh­ lµ nh÷ng quy c­êng søc lao ®éng [Arbeitskraft] cña con ng­êi b»ng c¸ch sö luËt tù nhiªn vÜnh cöu cña s¶n xuÊt. Nh­ng mÆt kh¸c, nãi cho dông vµ khai th¸c c¸c lùc l­îng tù nhiªn ho¹t ®éng mét c¸ch tù ®óng ra, häc thuyÕt nµy thÓ hiÖn ra nh­ lµ sù m« t¶ cã tÝnh chÊt ®éng, ®· diÔn ra theo nh÷ng quy m« réng lín. ë trong c«ng t­ s¶n vÒ chÕ ®é phong kiÕn, vÒ sù thèng trÞ cña chÕ ®é së h÷u nghiÖp, viÖc sö dông c¸c lùc l­îng tù nhiªn theo mét quy m« réng ruéng ®Êt; cßn nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp, trong ®ã t­ b¶n ph¸t lín chØ xuÊt hiÖn cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn ®¹i c«ng nghiÖp. triÓn mét c¸ch ®éc lËp tr­íc tiªn, th× hä coi lµ nh÷ng ngµnh lao Lµm c¬ së cho sù ph¸t triÓn cña t­ b¶n lµ mét møc ®é ph¸t triÓn ®éng "kh«ng s¶n xuÊt", chØ lµ c¸i ®u«i cña n«ng nghiÖp mµ th«i. nhÊt ®Þnh cña n«ng nghiÖp, dï lµ ë ngay trong n­íc ®ã hay lµ ë §iÒu kiÖn ®Çu tiªn cÇn cho sù ph¸t triÓn cña t­ b¶n lµ së h÷u trong nh÷ng n­íc kh¸c. V× vËy, ë ®©y, gi¸ trÞ thÆng d­ tuyÖt ®èi ruéng ®Êt t¸ch rêi khái lao ®éng, lµ ruéng ®Êt - ®iÒu kiÖn tr­íc nhÊt trÝ víi gi¸ trÞ thÆng d­ t­¬ng ®èi. (Ngay c¶ Biu-ke-nen, mét tiªn cña lao ®éng - b¾t ®Çu ®èi lËp víi ng­êi lao ®éng tù do nh­ lµ ®èi thñ gay g¾t cña ph¸i träng n«ng, còng nªu lªn ®iÒu ®ã ®Ó mét lùc l­îng ®éc lËp, mét lùc l­îng ®Æt trong tay cña mét giai ph¶n ®èi A. XmÝt, b»ng c¸ch chøng minh r»ng sù ph¸t triÓn cña cÊp ®Æc biÖt. V× vËy, theo c¸ch lý gi¶i cña ph¸i träng n«ng, ng­êi n«ng nghiÖp ®· diÔn ra tr­íc khi nÒn c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i ë së h÷u ruéng ®Êt thÓ hiÖn ra nh­ lµ mét nhµ t­ b¶n thËt sù, tøc thµnh thÞ xuÊt hiÖn.) lµ mét kÎ chiÕm ®o¹t lao ®éng thÆng d­. Nh­ vËy, ë ®©y chÕ ®é Bèn lµ. V× c«ng lao vµ nÐt ®Æc tr­ng cña ph¸i träng n«ng lµ ë phong kiÕn ®­îc miªu t¶ vµ gi¶i thÝch sub specie1* cña nÒn s¶n chç hä quy ®Þnh gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ thÆng d­ kh«ng ph¶i tõ l­u xuÊt t­ b¶n; cßn n«ng nghiÖp th× ®­îc coi nh­ lµ mét ngµnh s¶n th«ng mµ tõ s¶n xuÊt, cho nªn, ng­îc l¹i víi thuyÕt tiÒn tÖ vµ xuÊt mµ chØ trong ngµnh ®ã míi cã nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ thuyÕt träng th­¬ng, hä tÊt nhiªn ph¶i b¾t ®Çu tõ c¸i ngµnh s¶n nghÜa, tøc lµ míi s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. Nhê ®ã mµ chÕ ®é xuÊt mµ nãi chung ng­êi ta cã thÓ xem xÐt mét c¸ch hoµn toµn phong kiÕn mang tÝnh chÊt t­ s¶n, cßn x· héi t­ s¶n th× l¹i mang biÖt lËp, kh«ng liªn quan víi l­u th«ng vµ trao ®æi, mét ngµnh lÊy c¸i vá bÒ ngoµi phong kiÕn. s¶n xuÊt gi¶ ®Þnh kh«ng cã sù trao ®æi gi÷a ng­êi víi ng­êi, mµ C¸i vá bÒ ngoµi Êy ®· lµm cho nh÷ng ng­êi thuéc tÇng líp quý chØ cã sù trao ®æi gi÷a ng­êi vµ tù nhiªn. téc ®i theo b¸c sÜ Kª-nª lÇm lÉn, vÝ dô nh­ «ng giµ Mi-ra-b« cha kú dÞ. ë nh÷ng ®¹i biÓu s¸ng suèt h¬n [227] cña hÖ thèng träng [2) Nh÷ng m©u thuÉn trong hÖ thèng cña ph¸i träng n«ng, ®Æc biÖt lµ ë TuyÕc-g«, th× ¶o t­ëng Êy hoµn toµn biÕn mÊt, n«ng: bÒ ngoµi phong kiÕn vµ b¶n chÊt t­ s¶n cña hÖ vµ häc thuyÕt träng n«ng thÓ hiÖn ra nh­ lµ mét biÓu hiÖn cña x· thèng ®ã; tÝnh chÊt hai mÆt trong héi míi, t­ b¶n chñ nghÜa, ®ang tù më cho m×nh mét con ®­êng viÖc gi¶i thÝch gi¸ trÞ thÆng d­] trong khu«n khæ cña x· héi phong kiÕn. Nh­ vËy, häc thuyÕt nµy Nh÷ng m©u thuÉn trong häc thuyÕt cña ph¸i träng n«ng chÝnh ®· ph¸t sinh tõ nh÷ng t×nh h×nh ®· nãi trªn ®©y. 1* - d­íi gi¸c ®é
  16. 36 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 37 phï hîp víi x· héi t­ s¶n trong thêi kú nã míi tho¸t thai tõ chÕ n«ng l¹i nãi: tæng sè nh÷ng gi¸ trÞ sö dông mµ ng­êi lao ®éng tiªu ®é phong kiÕn. V× vËy mµ nã ph¸t sinh ë n­íc Ph¸p, mét n­íc chñ dïng trong thêi gian s¶n xuÊt lµ nhá h¬n tæng sè nh÷ng gi¸ trÞ sö yÕu lµ n«ng nghiÖp, chø kh«ng ph¶i ë n­íc Anh, n¬i mµ c«ng dông mµ anh ta s¶n xuÊt ra, vµ nh­ vËy lµ cßn l¹i mét sè gi¸ trÞ nghiÖp, th­¬ng nghiÖp, hµng h¶i ®ãng vai trß thèng trÞ. ë Anh, sö dông thÆng ra. - NÕu nh­ ng­êi lao ®éng chØ lao ®éng trong tÇm m¾t cña ng­êi ta tù nhiªn h­íng vµo qu¸ tr×nh l­u th«ng, kho¶ng thêi gian cÇn thiÕt ®Ó t¸i s¶n xuÊt ra søc lao ®éng cña b¶n h­íng vµo c¸i t×nh h×nh lµ s¶n phÈm chØ cã gi¸ trÞ, chØ trë thµnh th©n anh ta, th× sÏ kh«ng cã sè thÆng ra nµo c¶. Nh­ng c¸c nhµ hµng hãa khi nµo nã lµ biÓu hiÖn cña lao ®éng x· héi chung, lµ träng n«ng chØ nhËn thÊy vµ chØ ghi l¹i c¸i sù viÖc lµ søc s¶n xuÊt tiÒn tÖ. V× vËy, chõng nµo ng­êi ta chØ nãi ®Õn vÊn ®Ò ®¹i l­îng cña ruéng ®Êt ®· cho phÐp ng­êi lao ®éng, trong kho¶ng thêi gian cña gi¸ trÞ vµ vÊn ®Ò t¨ng gi¸ trÞ, chø kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò h×nh mét ngµy lao ®éng cña anh ta ®¹i l­îng ngµy lao ®éng nµy ®­îc th¸i cña gi¸ trÞ, th× c¸i næi bËt lªn hµng ®Çu ë ®©y lµ "lîi nhuËn do coi lµ nhÊt ®Þnh, cã thÓ s¶n xuÊt ra nhiÒu h¬n sè cÇn thiÕt mµ anh chuyÓn nh­îng", tøc lµ lîi nhuËn t­¬ng ®èi mµ Xtiu-¸t ®· m« t¶. ta tiªu dïng ®Ó duy tr× ®êi sèng cña m×nh. Nh­ vËy, gi¸ trÞ thÆng Nh­ng khi nµo ng­êi ta muèn chøng minh r»ng gi¸ trÞ thÆng d­ d­ Êy thÓ hiÖn ra nh­ lµ mét tÆng phÈm cña tù nhiªn; nhê cã sù ®­îc t¹o ra ngay trong b¶n th©n lÜnh vùc s¶n xuÊt, th× tr­íc hÕt gióp ®ì cña tù nhiªn, mét khèi l­îng nhÊt ®Þnh cña vËt chÊt h÷u cÇn ph¶i viÖn ®Õn ngµnh lao ®éng mµ gi¸ trÞ thÆng d­ biÓu hiÖn c¬ - h¹t gièng cña c©y cèi, ®µn sóc vËt - ®· lµm cho lao ®éng cã c¸i ra ngoµi mét c¸ch ®éc lËp víi l­u th«ng, tøc lµ ngµnh n«ng kh¶ n¨ng biÕn mét l­îng vËt chÊt v« c¬ lín h¬n thµnh vËt chÊt nghiÖp. V× vËy, vÒ mÆt nµy, s¸ng kiÕn ®ã ®· ®­îc thÓ hiÖn ra h÷u c¬. trong mét n­íc mµ n«ng nghiÖp chiÕm ®Þa vÞ chñ ®¹o. Nh÷ng ý MÆt kh¸c, ng­êi ta gi¶ ®Þnh mét c¸ch dÜ nhiªn r»ng kÎ së h÷u kiÕn t­¬ng tù víi nh÷ng ý kiÕn cña ph¸i träng n«ng, chóng ta ®· ruéng ®Êt ®øng ®èi lËp víi ng­êi lao ®éng víi t­ c¸ch lµ nhµ t­ thÊy r¶i r¸c ë c¸c c©y bót giµ ®i tr­íc hä, vÝ dô mét phÇn ë ngay b¶n. KÎ së h÷u ruéng ®Êt tr¶ cho ng­êi lao ®éng vÒ søc lao ®éng n­íc Ph¸p, ë Boa-ghin-be. Nh­ng chØ kh¸c mét ®iÒu lµ ë c¸c nhµ mµ ng­êi lao ®éng ®em b¸n cho h¾n ta víi t­ c¸ch lµ hµng hãa, - träng n«ng, nh÷ng ý kiÕn nµy ®· thµnh hÖ thèng, ®¸nh dÊu mét ®Ó bï l¹i, h¾n ta kh«ng nh÷ng chØ nhËn ®­îc mét vËt ngang gi¸, giai ®o¹n míi trong khoa häc. mµ cßn chiÕm ®o¹t tÊt c¶ sè gi¸ trÞ ®· t¨ng lªn do viÖc sö dông søc BÞ b¾t buéc ph¶i tháa m·n víi møc tèi thiÓu cña tiÒn c«ng, lao ®éng Êy t¹o ra. Trong sù trao ®æi nµy, ng­êi ta gi¶ ®Þnh r»ng "møc cÇn thiÕt nhÊt", ng­êi lao ®éng trong n«ng nghiÖp l¹i t¸i s¶n ®iÒu kiÖn vËt chÊt cña lao ®éng vµ b¶n th©n søc lao ®éng ®· t¸ch xuÊt ra nhiÒu h¬n "møc cÇn thiÕt nhÊt" Êy; vµ sè thÆng ra ®ã lµ rêi khái nhau. XuÊt ph¸t ®iÓm lµ kÎ së h÷u ruéng ®Êt phong kiÕn, ®Þa t«, lµ gi¸ trÞ thÆng d­, mµ nh÷ng kÎ së h÷u ®iÒu kiÖn c¬ b¶n nh­ng h¾n l¹i ®ãng vai trß mét nhµ t­ b¶n, mét kÎ së h÷u hµng cña lao ®éng, tøc thiªn nhiªn, chiÕm h÷u. V× thÕ, ph¸i träng n«ng hãa, lµm t¨ng gi¸ trÞ cña nh÷ng hµng hãa mµ h¾n ®· ®em ®æi lÊy kh«ng nãi: ng­êi lao ®éng lµm qu¸ c¸i thêi gian cÇn thiÕt ®Ó t¸i lao ®éng, vµ nhËn vÒ ®­îc kh«ng ph¶i chØ mét vËt ngang gi¸, s¶n xuÊt ra søc lao ®éng cña anh ta; vµ v× vËy, gi¸ trÞ do anh ta mµ c¶ sè thÆng ra ngoµi vËt ngang gi¸ Êy, bëi v× h¾n chØ tr¶ t¹o ra cao h¬n gi¸ trÞ søc lao ®éng cña anh ta; hoÆc nãi mét c¸ch cho søc lao ®éng nh­ lµ tr¶ cho hµng hãa. Víi t­ c¸ch lµ kÎ së kh¸c, lao ®éng mµ anh ta cung cÊp lµ lín h¬n sè l­îng lao ®éng h÷u hµng hãa, h¾n ®øng ®èi lËp víi ng­êi c«ng nh©n tù do. mµ anh ta nhËn ®­îc d­íi h×nh th¸i tiÒn c«ng. Nh­ng ph¸i träng Nãi c¸ch kh¸c, kÎ së h÷u ruéng ®Êt Êy, vÒ thùc chÊt lµ nhµ t­
  17. 38 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 39 b¶n. VÒ ph­¬ng diÖn nµy, häc thuyÕt träng n«ng cã lý trong chõng tiªu diÖt t«n gi¸o víi t­ c¸ch lµ t«n gi¸o, nh­ng mÆt kh¸c, vÒ mÆt mùc mµ sù t¸ch rêi ng­êi lao ®éng ra khái ®Êt ®ai vµ khái quyÒn néi dung tÝch cùc cña nã, b¶n th©n nã còng vËn ®éng trong c¸i së h÷u ruéng ®Êt lµ ®iÒu kiÖn c¬ b¶n [228] cña nÒn s¶n xuÊt t­ lÜnh vùc t«n gi¸o ®ã, c¸i lÜnh vùc ®­îc lý t­ëng hãa vµ ®­îc b¶n chñ nghÜa vµ cña sù s¶n xuÊt ra t­ b¶n. chuyÓn sang ng«n ng÷ cña c¸c t­ t­ëng. V× vËy, trong häc thuyÕt ®ã còng ®· cã nh÷ng m©u thuÉn sau V× vËy, ngay trong nh÷ng kÕt luËn do chÝnh c¸c nhµ träng ®©y: ®èi víi häc thuyÕt nµy, häc thuyÕt ®Çu tiªn t×m c¸ch gi¶i n«ng rót ra, sù t¸n tông bÒ ngoµi ®èi víi chÕ ®é së h÷u ruéng ®Êt thÝch gi¸ trÞ thÆng d­ b»ng sù chiÕm ®o¹t lao ®éng cña ng­êi l¹i chuyÓn thµnh sù phñ nhËn chÕ ®é nµy vÒ mÆt kinh tÕ vµ kh¸c, - h¬n n÷a l¹i chiÕm ®o¹t trªn c¬ së trao ®æi hµng hãa, - th× chuyÓn thµnh sù kh¼ng ®Þnh nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa. Mét nãi chung gi¸ trÞ kh«ng ph¶i lµ mét h×nh th¸i lao ®éng x· héi, vµ mÆt, tÊt c¶ mäi thø thuÕ ®Òu chuyÓn sang ®Þa t«, hay nãi mét c¸ch gi¸ trÞ thÆng d­ kh«ng ph¶i lµ lao ®éng thÆng d­; ®èi víi häc kh¸c, quyÒn së h÷u ruéng ®Êt bÞ tÞch thu mét phÇn, - ®ã lµ biÖn thuyÕt ®ã, gi¸ trÞ chØ lµ gi¸ trÞ sö dông, chØ lµ mét vËt thÓ, cßn gi¸ ph¸p mµ ph¸p chÕ cña cuéc c¸ch m¹ng Ph¸p ®· cè thùc hiÖn, vµ trÞ thÆng d­ th× chØ lµ mét tÆng phÈm cña tù nhiªn, tù nhiªn hoµn khoa kinh tÕ chÝnh trÞ hiÖn ®¹i cña tr­êng ph¸i Ri-c¸c-®«17, mét l¹i cho lao ®éng mét sè l­îng vËt thÓ h÷u c¬ lín h¬n, thay cho mét khoa ®· ®¹t ®Õn mét h×nh th¸i hoµn toµn ph¸t triÓn, còng ®i ®Õn sè l­îng vËt thÓ h÷u c¬ nhÊt ®Þnh. Mét mÆt, ®Þa t« - tøc lµ h×nh mét biÖn ph¸p nh­ thÕ, nh­ lµ mét kÕt luËn cuèi cïng. V× ®Þa t« th¸i kinh tÕ thùc tÕ cña quyÒn së h÷u ruéng ®Êt - ®­îc gi¶i phãng ®­îc coi lµ gi¸ trÞ thÆng d­ duy nhÊt, vµ xuÊt ph¸t tõ ®ã, ®Þa t« khái c¸i vá phong kiÕn cña nã, ®­îc gi¶n ®¬n quy thµnh gi¸ trÞ ph¶i g¸nh mäi thø thuÕ, cho nªn viÖc ®¸nh bÊt cø mét thø thuÕ thÆng d­, thµnh sè thÆng ra so víi tiÒn c«ng. MÆt kh¸c, còng l¹i nµo vµo c¸c h×nh th¸i kh¸c cña thu nhËp còng chØ lµ mét ph­¬ng theo tinh thÇn phong kiÕn gi¸ trÞ thÆng d­ ®ã l¹i ®­îc coi lµ do tù thøc ®¸nh thuÕ vµo së h÷u ruéng ®Êt, cã tÝnh chÊt gi¸n tiÕp, vµ v× nhiªn, chø kh«ng ph¶i do x· héi, do quan hÖ ®èi víi ruéng ®Êt, vËy mµ cã h¹i vÒ mÆt kinh tÕ vµ k×m h·m s¶n xuÊt. Do ®ã, c«ng chø kh«ng ph¶i lµ do c¸c quan hÖ x· héi t¹o ra. B¶n th©n gi¸ trÞ nghiÖp tr¸nh ®­îc g¸nh nÆng thuÕ kho¸, vµ chÝnh v× lÏ Êy, tr¸nh chØ ®­îc quy thµnh gi¸ trÞ sö dông, tøc lµ thµnh mét vËt thÓ. ®­îc mäi sù can thiÖp cña nhµ n­íc; nh­ vËy c«ng nghiÖp ®­îc Nh­ng ®ång thêi, trong vËt thÓ Êy, ph¸i träng n«ng chØ chó ý ®Õn mÆt sè l­îng, ®Õn nh÷ng gi¸ trÞ sö dông ®· ®­îc s¶n xuÊt tréi ra gi¶i phãng khái bÊt cø mét sù can thiÖp nµo tõ phÝa nhµ n­íc. ngoµi nh÷ng gi¸ trÞ sö dông ®· tiªu dïng; do ®ã, hä chØ chó ý ®Õn §iÒu ®ã ®­îc thùc hiÖn nh­ thÓ lµ v× lîi Ých cña chÕ ®é së h÷u mèi quan hÖ sè l­îng gi÷a c¸c gi¸ trÞ sö dông víi nhau, chØ chó ý ruéng ®Êt, chø kh«ng ph¶i v× lîi Ých cña c«ng nghiÖp. ®Õn gi¸ trÞ trao ®æi cña chóng; gi¸ trÞ trao ®æi nµy, xÐt cho ®Õn §iÒu ®ã g¾n liÒn víi yªu s¸ch: laissez faire, laissez aller1*, tù do cïng, chØ lµ thêi gian lao ®éng. c¹nh tranh kh«ng cã g× h¹n chÕ, gi¶i phãng c«ng nghiÖp khái TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã lµ nh÷ng m©u thuÉn cña nÒn s¶n xuÊt t­ mäi sù can thiÖp cña nhµ n­íc, g¹t bá c¸c ®éc quyÒn, v.v.. V×, b¶n chñ nghÜa trong giai ®o¹n nã míi tho¸t khái lßng x· héi theo ph¸i träng n«ng, c«ng nghiÖp kh«ng t¹o ra c¸i g× c¶, mµ chØ phong kiÕn, khi nã míi gi¶i thÝch b¶n th©n x· héi phong kiÕn theo kiÓu t­ s¶n, chø ch­a t×m ®­îc c¸i h×nh th¸i riªng cña nã; còng 1* - tøc lµ yªu s¸ch ®­îc hoµn toµn tù do hµnh ®éng (theo ®óng tõng ch÷: "h·y nh­ triÕt häc lóc ®Çu ®­îc h×nh thµnh nªn trong giíi h¹n cña ®Ó cho hµnh ®éng, h·y ®Ó cho sù viÖc ®i theo con ®­êng cña nã"). h×nh th¸i ý thøc mang tÝnh chÊt t«n gi¸o vµ do ®ã, mét mÆt, nã
  18. 40 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 41 lµm cho nh÷ng gi¸ trÞ do n«ng nghiÖp giao cho mang mét h×nh truyÒn b¸ nhiÖt thµnh cña häc thuyÕt ®ã, mét häc thuyÕt vÒ thùc th¸i kh¸c; v× c«ng nghiÖp kh«ng gia thªm mét gi¸ trÞ míi nµo cho chÊt ®· tuyªn bè chÕ ®é s¶n xuÊt t­ s¶n trªn nh÷ng ®èng tro tµn nh÷ng gi¸ trÞ ®ã, mµ chØ hoµn l¹i d­íi mét h×nh th¸i kh¸c, d­íi cña chÕ ®é s¶n xuÊt phong kiÕn. h×nh th¸i mét vËt ngang gi¸, nh÷ng gi¸ trÞ ng­êi ta ®· cung cÊp cho nã, nªn dÜ nhiªn lµ nªn ®Ó cho qu¸ tr×nh chuyÓn hãa ®ã ®­îc [3) Kª-nª bµn vÒ ba giai cÊp cña x· héi. tuyÕc-g« tiÕn hµnh kh«ng bÞ trë ng¹i vµ Ýt tèn kÐm nhÊt, nh­ng ®iÒu nµy ph¸t triÓn cao h¬n n÷a häc thuyÕt träng n«ng: chØ cã thÓ ®¹t ®­îc tù do c¹nh tranh, - tøc lµ ®¹t ®­îc b»ng c¸ch nh÷ng yÕu tè cña mét sù ph©n tÝch s©u s¾c h¬n ®Ó cho nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa ®­îc hoµn toµn tù do. vÒ c¸c quan hÖ t­ b¶n chñ nghÜa] Thµnh thö viÖc gi¶i phãng x· héi t­ s¶n khái chÕ ®é qu©n chñ chuyªn chÕ - chÕ ®é ®­îc x©y dùng trªn ®èng g¹ch vôn cña x· B©y giê chóng ta sÏ nghiªn cøu mét lo¹t c¸c ®o¹n, mét phÇn lµ héi phong kiÕn - ®­îc thùc hiÖn chØ lµ v× lîi Ých [229] cña kÎ ®Ó c¾t nghÜa, phÇn kh¸c lµ ®Ó chøng minh nh÷ng luËn ®iÓm ®· së h÷u ruéng ®Êt phong kiÕn, kÎ ®· biÕn thµnh nhµ t­ b¶n vµ tr×nh bµy ë trªn. chØ mong muèn lµm giµu. C¸c nhµ t­ b¶n lµ c¸c nhµ t­ b¶n ë b¶n th©n Kª-nª, cuèn "Analyse du Tableau Ðconomique", th× chØ v× lîi Ých cña kÎ së h÷u ruéng ®Êt, còng hoµn toµn gièng mét n­íc gåm cã ba giai cÊp c«ng d©n sau ®©y: nh­ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn sau nµy cña nã, khoa kinh tÕ "giai cÊp s¶n xuÊt" (nh÷ng ng­êi lao ®éng n«ng nghiÖp), "giai cÊp nh÷ng ng­êi chÝnh trÞ b¾t buéc c¸c nhµ t­ b¶n trë thµnh nhµ t­ b¶n chØ v× së h÷u ruéng ®Êt" vµ "giai cÊp kh«ng sinh s¶n" ("tÊt c¶ nh÷ng c«ng d©n lµm mäi lîi Ých cña giai cÊp c«ng nh©n. c«ng viÖc phôc vô vµ mäi c«ng viÖc kh¸c, trõ n«ng nghiÖp") ("Physiocrates" etc., Qua tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã, ta thÊy c¸c nhµ kinh tÕ häc hiÖn ®¹i, - Ðdition EugÌne Daire. Paris, 1846, I partie, tr.58). [B¶n dÞch tiÕng Nga: Kª-nª, kiÓu nh­ ¥-gien §e-r¬, ng­êi xuÊt b¶n c¸c t¸c phÈm cña ph¸i Phr¨ng-xoa. Nh÷ng t¸c phÈm kinh tÕ chän läc. M., 1960, tr. 360]. träng n«ng víi cuèn l­îc kh¶o ®­îc khen th­ëng nãi vÒ ph¸i träng ChØ nh÷ng ng­êi lao ®éng n«ng nghiÖp míi lµ giai cÊp s¶n n«ng, - hiÓu biÕt rÊt Ýt nh­ thÕ nµo vÒ ph¸i träng n«ng, khi hä xuÊt, giai cÊp t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­, chø kh«ng ph¶i nh÷ng kh¼ng ®Þnh r»ng nh÷ng luËn ®iÓm ®Æc thï cña ph¸i träng n«ng ng­êi së h÷u ruéng ®Êt. ý nghÜa cña giai cÊp nµy, giai cÊp nh÷ng nãi vÒ n¨ng suÊt ®Æc biÖt cña lao ®éng n«ng nghiÖp, vÒ ®Þa t« víi ng­êi së h÷u ruéng ®Êt, giai cÊp kh«ng ph¶i lµ "kh«ng sinh s¶n" t­ c¸ch lµ mét h×nh th¸i duy nhÊt cña gi¸ trÞ thÆng d­, vÒ vai trß v× nã lµ ng­êi ®¹i biÓu cho "gi¸ trÞ thÆng d­", kh«ng ph¶i xuÊt næi bËt cña nh÷ng kÎ së h÷u ruéng ®Êt trong hÖ thèng s¶n xuÊt, ph¸t tõ chç giai cÊp nµy t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­ ®ã, mµ chØ xuÊt lµ kh«ng n»m trong mét mèi liªn hÖ nµo c¶ vµ chØ kÕt hîp mét ph¸t tõ chç nã chiÕm ®o¹t gi¸ trÞ thÆng d­. c¸ch ngÉu nhiªn víi sù tuyªn bè vÒ tù do c¹nh tranh cña ph¸i ë TuyÕc-g«, häc thuyÕt träng n«ng mang mét h×nh th¸i ph¸t träng n«ng, víi nguyªn t¾c cña nÒn ®¹i c«ng nghiÖp vµ cña nÒn triÓn h¬n c¶. Trong nhiÒu ®o¹n, "tÆng phÈm rßng cña tù nhiªn" s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa. §ång thêi, chóng ta hiÓu ®­îc t¹i thËm chÝ cßn ®­îc «ng tr×nh bµy nh­ lµ lao ®éng thÆng d­, vµ sao c¸i vá phong kiÕn cña häc thuyÕt Êy - còng nh­ c¸i mÇu s¾c mÆt kh¸c, ®èi víi c«ng nh©n, së dÜ hä cÇn ph¶i nh­êng l¹i sè quý téc cña thêi kú Khai s¸ng - ®· lµm cho mét sè kh«ng Ýt c¸c thÆng ra ngoµi sè tiÒn c«ng cÇn thiÕt cho ®êi sèng, lµ do ng­êi lao l·nh chóa phong kiÕn trë thµnh nh÷ng m«n ®Ö vµ nh÷ng ng­êi ®éng bÞ t¸ch ra khái c¸c ®iÒu kiÖn lao ®éng, nh÷ng ®iÒu kiÖn
  19. 42 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 43 nµy ®èi lËp víi ng­êi lao ®éng víi t­ c¸ch lµ së h÷u cña giai cÊp nhiªn". Nh­ng chóng ta sÏ thÊy r»ng ë TuyÕc-g«, dÇn dÇn "tÆng ®· chuyÓn hãa chóng thµnh ®èi t­îng mua vµ b¸n. phÈm rßng cña tù nhiªn" ®ã sÏ biÕn thµnh lao ®éng thÆng d­ cña Lý do ®Çu tiªn t¸n thµnh ý kiÕn cho r»ng chØ cã mét m×nh lao nh÷ng ng­êi lµm ruéng, thµnh lao ®éng thÆng d­ mµ kÎ së h÷u ®éng n«ng nghiÖp lµ cã tÝnh chÊt s¶n xuÊt, lµ: lao ®éng n«ng ruéng ®Êt kh«ng mua nh­ng l¹i ®em b¸n trong c¸c s¶n phÈm nghiÖp lµ c¬ së tù nhiªn vµ lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt cho sù tån t¹i n«ng nghiÖp. ®éc lËp cña tÊt c¶ mäi lo¹i lao ®éng kh¸c. "ChØ ngay sau khi ng­êi lµm ruéng, víi lao ®éng cña m×nh, b¾t ®Çu s¶n xuÊt ra nhiÒu h¬n c¸i cÇn thiÕt ®Ó tháa m·n nh÷ng nhu cÇu cña anh ta, th× víi sè thõa "Trong nh÷ng lo¹i lao ®éng kh¸c ®­îc ph©n phèi gi÷a c¸c thµnh viªn kh¸c Êy, do tù nhiªn cung cÊp cho anh ta nh­ lµ mét tÆng phÈm rßng ngoµi sè tiÒn c«ng nhau cña x· héi, lao ®éng cña anh ta" (cña ng­êi lµm nghÒ n«ng) "vÉn gi÷ ý nghÜa tr¶ cho lao ®éng cña anh ta, anh ta cã thÓ mua lao ®éng cña c¸c thµnh viªn kh¸c hµng ®Çu,... c¸i ý nghÜa cña thø lao ®éng cÇn thiÕt cho viÖc t¹o ra thøc ¨n so víi cña x· héi. Khi b¸n lao ®éng cña m×nh cho ng­êi lµm ruéng, nh÷ng ng­êi nµy chØ c¸c lo¹i lao ®éng kh¸c nhau mµ con ng­êi ®· ph¶i thùc hiÖn ®Ó tháa m·n mäi nhu kiÕm ®­îc ®ñ sèng; cßn ng­êi lµm ruéng th× ngoµi t­ liÖu sinh ho¹t cña m×nh ra, cÇu kh¸c nhau cña hä tr­íc khi cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi. §©y kh«ng ph¶i cßn thu ®­îc mét sè cña c¶i mµ anh ta cã thÓ sö dông mét c¸ch ®éc lËp vµ tù do; lµ vÞ trÝ hµng ®Çu theo ý nghÜa danh dù hoÆc phÈm chÊt; ®ã lµ vÞ trÝ hµng ®Çu do cña c¶i ®ã, anh ta kh«ng mua nh­ng l¹i ®em b¸n. Nh­ vËy, anh ta lµ nguån gèc sù cÇn thiÕt cña c¬ thÓ quyÕt ®Þnh... C¸i mµ lao ®éng cña ng­êi lµm nghÒ n«ng rót duy nhÊt cña mäi cña c¶i ®· thóc ®Èy tÊt c¶ c¸c lo¹i lao ®éng trong x· héi b»ng ra ®­îc tõ ruéng ®Êt ngoµi sè cÇn thiÕt ®Ó tháa m·n nh÷ng nhu cÇu c¸ nh©n cña l­u th«ng cña m×nh, bëi v× lao ®éng cña anh ta lµ lao ®éng duy nhÊt s¶n xuÊt ra anh ta, c¸i ®ã cÊu thµnh quü tiÒn c«ng duy nhÊt, mµ tÊt c¶ nh÷ng thµnh viªn kh¸c ®­îc nhiÒu h¬n c¸i ®· cÊu thµnh tiÒn c«ng cña lao ®éng" (s.®.d., tr. 11). cña x· héi nhËn ®­îc khi trao ®æi lao ®éng cña m×nh. Nh÷ng ng­êi nµy, - do chç hä l¹i sö dông sè tiÒn c«ng ®· nhËn ®­îc trong viÖc trao ®æi ®ã ®Ó mua s¶n phÈm Lêi gi¶i thÝch ®Çu tiªn nµy ®· n¾m ®­îc, thø nhÊt, c¸i b¶n chÊt cña ng­êi lµm nghÒ n«ng, - chØ tr¶ l¹i cho ng­êi lµm ruéng" (d­íi c¸i biÓu hiÖn vËt cña gi¸ trÞ thÆng d­, ®· n¾m ®­îc r»ng gi¸ trÞ thÆng d­ lµ gi¸ trÞ chÊt) "võa ®óng nh÷ng c¸i mµ hä ®· nhËn ®­îc. Sù kh¸c nhau c¨n b¶n [230] gi÷a ®­îc thùc hiÖn trong khi b¸n, nh­ng ng­êi b¸n l¹i kh«ng tr¶ cho hai lo¹i lao ®éng ®ã lµ nh­ thÕ" ("RÐflexions sur la Formation et la Distribution des nã mét vËt ngang gi¸ nµo, nghÜa lµ ng­êi Êy kh«ng mua. Mét gi¸ Richesses" (1766). Turgot. Oeuvres, Ðdition Daire, Tome I, Paris, 1844, tr. 9-10). trÞ kh«ng ®­îc tr¶ tiÒn. Nh­ng, thø hai, sè thÆng ra ®ã so víi "tiÒn ThÕ th× gi¸ trÞ thÆng d­ ®· xuÊt hiÖn nh­ thÕ nµo? Nã kh«ng c«ng tr¶ cho lao ®éng" ®­îc coi lµ "tÆng phÈm rßng cña tù nhiªn", ph¶i xuÊt hiÖn tõ l­u th«ng, nh­ng l¹i ®­îc thùc hiÖn trong l­u bëi v× nãi chung, trong kho¶ng thêi gian mét ngµy lao ®éng, ng­êi th«ng. S¶n phÈm ®­îc b¸n theo gi¸ trÞ cña nã, chø kh«ng cao h¬n lao ®éng cã kh¶ n¨ng s¶n xuÊt nhiÒu h¬n sè cÇn thiÕt ®Ó t¸i s¶n gi¸ trÞ cña nã. Gi¸ c¶ kh«ng thÆng ra so víi gi¸ trÞ. Nh­ng v× s¶n xuÊt ra søc lao ®éng cña anh ta, nhiÒu h¬n c¸i cÊu thµnh tiÒn phÈm ®­îc b¸n theo gi¸ trÞ cña nã nªn ng­êi b¸n thùc hiÖn ®­îc c«ng cña anh ta, - c¸i ®ã lµ tÆng phÈm cña tù nhiªn, lµ mét c¸i g× gi¸ trÞ thÆng d­. §iÒu ®ã cã thÓ lµm ®­îc chØ v× anh ta ®· kh«ng tuú thuéc vµo n¨ng suÊt cña tù nhiªn. Theo lèi gi¶i thÝch thø nhÊt tr¶ hÕt c¸i gi¸ trÞ mµ anh ta ®em b¸n; nãi mét c¸ch kh¸c, chØ v× nµy, th× toµn bé s¶n phÈm vÉn cßn do b¶n th©n ng­êi lao ®éng s¶n phÈm chøa ®ùng mét bé phËn cÊu thµnh cña gi¸ trÞ kh«ng chiÕm h÷u. Vµ toµn bé s¶n phÈm Êy chia lµm hai phÇn. PhÇn thø ®­îc ng­êi b¸n tr¶ vµ kh«ng ®­îc bï l¹i b»ng mét vËt ngang gi¸. nhÊt cÊu thµnh tiÒn c«ng cña ng­êi lao ®éng, anh ta ®­îc coi ChÝnh t×nh h×nh trong lao ®éng n«ng nghiÖp lµ nh­ vËy. Ng­êi nh­ lµ mét ng­êi lao ®éng lµm thuª cho b¶n th©n anh ta, tù b¸n ®em b¸n c¸i mµ anh ta kh«ng mua. C¸i kh«ng mua Êy lóc tr¶ cho m×nh c¸i phÇn s¶n phÈm cÇn thiÕt ®Ó t¸i s¶n xuÊt ra ®Çu ®­îc TuyÕc-g« tr×nh bµy nh­ lµ mét "tÆng phÈm rßng cña tù søc lao ®éng cña anh ta, ®Ó duy tr× ®êi sèng cña anh ta. PhÇn
  20. 44 [Ch­¬ng II] ph¸i träng n«ng 45 thø hai, cßn l¹i ngoµi sè ®ã, lµ tÆng phÈm cña tù nhiªn vµ cÊu khi mét sè ng­êi nµo ®ã kh«ng cßn cã quyÒn së h÷u ®èi víi nh÷ng thµnh gi¸ trÞ thÆng d­. Nh­ng chØ cÇn vøt bá c¸i tiÒn ®Ò "ng­êi ®iÒu kiÖn lao ®éng n÷a - tr­íc hÕt lµ ®èi víi ®Êt ®ai -, tõ khi hä lµm ruéng së h÷u ruéng ®Êt" lµ b¶n chÊt cña c¸i gi¸ trÞ thÆng d­ kh«ng cã g× ®Ó b¸n n÷a ngoµi søc lao ®éng cña m×nh. Êy, cña c¸i "tÆng phÈm rßng cña tù nhiªn" Êy, sÏ béc lé ra râ h¬n, Giê ®©y, ®èi víi ng­êi lao ®éng lµm thuª lµ ng­êi kh«ng cßn cã vµ hai bé phËn cña s¶n phÈm, tiÒn c«ng vµ gi¸ trÞ thÆng d­, sÏ thÓ s¶n xuÊt ra mét hµng hãa nµo n÷a vµ b¾t buéc ph¶i b¸n chÝnh ®­îc ®em cung cÊp cho c¸c giai cÊp kh¸c nhau, mét phÇn cho ng­êi ngay søc lao ®éng cña m×nh, th× møc tèi thiÓu cña tiÒn c«ng, tøc lµ lao ®éng lµm thuª, cßn phÇn kh¸c cho kÎ së h÷u ruéng ®Êt. c¸i ngang gi¸ víi nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt, nhÊt ®Þnh Muèn cho giai cÊp nh÷ng ng­êi lao ®éng lµm thuª, hoÆc trong ph¶i trë thµnh mét quy luËt khi hä trao ®æi víi kÎ së h÷u c¸c ®iÒu c«ng nghiÖp, hoÆc trong b¶n th©n n«ng nghiÖp, cã thÓ h×nh thµnh kiÖn lao ®éng. ®­îc (lóc ®Çu, tÊt c¶ nh÷ng ng­êi lao ®éng trong c«ng nghiÖp chØ "Ng­êi c«ng nh©n b×nh th­êng, chØ cßn cã hai bµn tay vµ tµi nghÖ lao ®éng, lµ nh÷ng stipendiÐs, nh÷ng ng­êi lao ®éng lµm thuª cho "ng­êi b¸n lao ®éng cña m×nh cho kÎ kh¸c ®­îc bao nhiªu th× cã ®­îc bÊy nhiªu... Trong lµm ruéng së h÷u ruéng ®Êt"), - th× c¸c ®iÒu kiÖn lao ®éng cÇn tÊt c¶ mäi ngµnh lao ®éng, nhÊt ®Þnh ph¶i cã vµ trªn thùc tÕ ®· cã c¸i t×nh h×nh lµ ph¶i t¸ch rêi khái søc lao ®éng, mµ c¬ së cña sù t¸ch rêi ®ã lµ ®Êt tiÒn c«ng cña ng­êi c«ng nh©n ®· bÞ h¹n chÕ trong sè tèi cÇn thiÕt ®Ó duy tr× ®êi ®ai trë thµnh së h÷u riªng cña mét bé phËn x· héi, thµnh thö bé sèng cña anh ta" (s.®.d., tr. 10). phËn kia bÞ t­íc mÊt c¸i ®iÒu kiÖn vËt chÊt ®ã ®Ó sö dông lao Vµ ®©y, ngay sau khi lao ®éng lµm thuª ®· xuÊt hiÖn th× ®éng cña hä. "s¶n phÈm cña ®Êt ®ai chia lµm hai bé phËn: bé phËn thø nhÊt bao gåm t­ liÖu "Lóc ®Çu, kÎ së h÷u ruéng ®Êt kh«ng ph©n biÖt víi ng­êi lµm ruéng... Trong sinh ho¹t vµ lîi nhuËn cña ng­êi lµm ruéng, tøc lµ c¸i phÇn th­ëng cho lao ®éng thêi kú xa x¨m Êy, khi mçi mét ng­êi cÇn cï muèn bao nhiªu ruéng ®Êt th× cã bÊy cña ng­êi Êy vµ lµ ®iÒu kiÖn ®Ó ng­êi Êy g¸nh v¸c c«ng viÖc cµy cÊy ruéng ®Êt cña nhiªu [231], th× kh«ng ai cã ý muèn lµm thuª cho ng­êi kh¸c... Nh­ng cuèi cïng, ng­êi së h÷u ruéng ®Êt; sè cßn l¹i lµ bé phËn ®éc lËp vµ tù do mµ ®Êt ®ai ®· cung mçi m¶nh ®Êt ®Òu cã chñ, vµ nh÷ng ng­êi nµo kh«ng kiÕm ®­îc cho m×nh mét m¶nh ruéng ®Êt, th× lóc ®Çu, ng­êi ®ã kh«ng cã mét lèi tho¸t nµo kh¸c lµ ®em trao cÊp cho ng­êi canh t¸c nã víi t­ c¸ch lµ mét tÆng phÈm rßng, ngoµi sè t­ liÖu anh ®æi lao ®éng cña hai bµn tay cña hä, lao ®éng ®­îc thùc hiÖn d­íi h×nh thøc ta ®· chi phÝ vµ ngoµi sè tiÒn c«ng cña anh ta; vµ bé phËn ®ã lµ phÇn cña kÎ së nh÷ng c«ng viÖc cña giai cÊp lµm thuª" (nghÜa lµ giai cÊp thî thñ c«ng, nãi tãm l¹i, h÷u, hay thu nhËp mµ ng­êi ®ã cã thÓ dïng ®Ó sèng kh«ng lao ®éng vµ muèn ®em lµ giai cÊp tÊt c¶ nh÷ng ng­êi lao ®éng phi n«ng nghiÖp), "®Ó ®æi lÊy s¶n phÈm lµm g× tuú ý" (s.®.d., tr. 14). thõa cña nh÷ng ng­êi lµm ruéng së h÷u ruéng ®Êt" (tr.12). "Ng­êi lµm ruéng së Nh­ng giê ®©y, "tÆng phÈm rßng ®ã cña ®Êt ®ai" ®· thÓ hiÖn râ h÷u ruéng ®Êt", n¾m trong tay "sè thÆng ra rÊt nhiÒu ®ã", do ruéng ®Êt th­ëng cho anh ta vÒ sè lao ®éng cña anh ta, ®· cã thÓ "dïng sè thÆng ra ®ã ®Ó tr¶ c«ng ra nh­ lµ mét tÆng phÈm mµ ®Êt ®ai ban cho "ng­êi nµo cµy cÊy cho ng­êi ta ®Ó hä cµy cÊy ruéng ®Êt cho m×nh; v× ®èi víi nh÷ng ng­êi sèng b»ng nã", nghÜa lµ nh­ mét tÆng phÈm mµ ®Êt ®ai ban cho lao ®éng, tiÒn c«ng th× nhËn tiÒn c«ng vÒ thø lao ®éng nµy hay thø lao ®éng kh¸c còng thÕ nh­ lµ søc s¶n xuÊt cña lao ®éng ®­îc ®Çu t­ vµo ®Êt ®ai, nh­ lµ th«i. V× vËy, quyÒn së h÷u vÒ ruéng ®Êt ph¶i ®­îc t¸ch rêi khái lao ®éng n«ng mét søc s¶n xuÊt mµ lao ®éng cã ®­îc do sö dông søc s¶n xuÊt nghiÖp, vµ ch¼ng bao l©u viÖc ®ã ®· diÔn ra... Nh÷ng ng­êi së h÷u ruéng ®Êt b¾t cña tù nhiªn, do ®ã, nh­ lµ mét søc s¶n xuÊt mµ ng­êi ®ã khai ®Çu... trót bá lao ®éng canh t¸c ruéng ®Êt cho nh÷ng ng­êi lµm thuª trong n«ng th¸c tõ ®Êt ®ai ra, nh­ng chØ khai th¸c tõ ®Êt ®ai ra víi t­ c¸ch lµ nghiÖp" (s.®.d., tr. 13). lao ®éng mµ th«i. V× vËy, trong tay ng­êi së h÷u ruéng ®Êt, sè ChÝnh v× vËy mµ quan hÖ gi÷a t­ b¶n vµ lao ®éng lµm thuª thõa Êy thÓ hiÖn ra kh«ng ph¶i nh­ lµ mét "tÆng phÈm cña tù xuÊt hiÖn ngay trong b¶n th©n n«ng nghiÖp. Nã chØ xuÊt hiÖn tõ nhiªn" n÷a, mµ lµ mét sù chiÕm ®o¹t lao ®éng cña ng­êi kh¸c
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2