TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA VĂN HÓA DÂN TỘC THIỂU SỐ
…..…..o0o………
LẨU THEN CỦA NGƯỜI NÙNG
THÀNH PHỐ LẠNG SƠN,
TỈNH LẠNG SƠN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN
Giảng viên hướng dẫn: LÊ NGỌC THẮNG
Sinh viên thực hiện : DƯƠNG THUỲ TRANG
Hà Nội – 2012
2
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................... 4
MỞ ĐẦU ...................................................................................................... 5
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................... 5
2. Lịch sử nghiên cứu đề tài ....................................................................... 8
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài ............................................. 9
3.1 Mục đích .................................................................................................. 9
3.2 Nhiệm vụ ............................................................................................... 10
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................... 10
5. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................... 11
6. Đóng góp của đề tài .............................................................................. 11
7. Bố cục của đề tài .................................................................................... 11
Chương 1. KHÁI QUÁT VỀ NGƯỜI NÙNG Ở THÀNH PHỐ LẠNG SƠN,
TỈNH LẠNG SƠN .................................................................................... 13
1.1 Điều kiện tự nhiên .............................................................................. 13
1.2 Điều kiện kinh tế xã hội ...................................................................... 17
1.3 Lịch sử tộc người và đời sống văn hóa ............................................. 25
1.3.1 Nguồn gốc và lịch sử tộc người ........................................................ 25
1.3.2 Khái quát về đời sống văn hóa ........................................................ 28
Chương 2. LẨU THEN – THEN TĂNG SẮC CỦA NGƯỜI NÙNG 32
2.1. Một số khái niệm liên quan đến Lễ Lẩu then .................................. 32
2.2.Tên gọi, mục đích và ý nghĩa của lễ .................................................. 34
2.2.1. Tên gọi của lễ ................................................................................... 34
2.2.2. Mục đích và ý nghiã của lễ .............................................................. 35
3
2.3. Đối tượng tham gia lễ Lẩu then ....................................................... 37
2.3.1. Đối tượng cầu cúng ........................................................................... 37
2.3.2. Đối tượng thụ lễ ............................................................................... 44
2.4. Nghi thức chính của lễ Lẩu then ...................................................... 46
2.4.1. Lễ vật – điều kiện bắt buộc khi tiến hành các nghi thức ................... 46
2.4.2. Các nghi thức chính .......................................................................... 49
2.4.3. Một số đặc điểm về đại lễ Lẩu Then ................................................ 77
2.5. Sự biến đổi của lễ ............................................................................... 80
2.5.1. Lễ vật ................................................................................................. 80
2.5.2. Nghi thức .......................................................................................... 81
2.5.3. Nguyên nhân .................................................................................... 82
Chương 3. GIÁ TRỊ CỦA LẨU THEN VÀ VẤN ĐỀ BẢO TỒN, PHÁT
HUY ......................................................................................................... 84
3.1. Giá trị của Lẩu Then ....................................................................... 84
3.1.1. Then – thế giới tâm linh của người Nùng ......................................... 84
3.1.2. Then - xã hội của người Nùng trong quá khứ ................................... 87
3.1.3. Then - giá trị văn hóa liên quan đến người có chức sắc trong đời sống tâm
linh của người Nùng. ................................................................................... 88
3.1.4. Then - hội tụ các giá trị văn hoá của người Nùng ........................... 89
3.1.5. Then - liệu pháp chữa bệnh bằng tinh thần ...................................... 93
3.2. Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của Lẩu then ................... 95
3.2.1 Những giá trị cần được bảo tồn ........................................................ 95
3.2.2. Một số biện pháp nhằm bảo tồn và phát huy .................................... 97
KẾT LUẬN ................................................................................................ 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 101
4
PHỤ LỤC ................................................................................................. 103
Phụ lục 1: DANH SÁCH NGƯỜI CUNG CẤP TƯ LIỆU ................... 103
Phụ lục 2: BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH TỈNH LẠNG SƠN ................ 104
Phụ lục 3: VĂN BẢN HÀNH LỄ ................................................ 105
Phụ lục 4: MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG LỄ LẨU THEN CỦA NGƯỜI
NÙNG ....................................................................................... 143
5
Lời Cảm ơn
Để hoàn thành Khóa luận của mình, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới
Ban Giám hiệu, Khoa Văn hóa Dân tộc thiểu số, các Giảng viên trường Đại học
Văn hóa Hà Nội đã nhiệt tình truyền đạt những kiến thức quý báu cho em trong
suốt quá trình học tập và tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu và
hoàn thành Khóa luận này.
Với lòng biết ơn chân thành, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Thầy Lê
Ngọc Thắng đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn em trong suốt quá trình nghiên cứu
và hoàn thành Khóa luận.
Xin chân thành cảm ơn các vị già làng cùng đồng bào Tày, Nùng tại thành
phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn đã cung cấp cho em những tư liệu quý báu trong
quá trình đi thực tế tại địa phương để hoàn thành Khóa luận.
Trong quá trình viết, do còn thiếu điều kiện và kiến thức còn hạn chế, bản
Khóa luận sẽ không tránh khỏi những sai sót và khiếm khuyết. Vì vậy, em rất
mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy cô và các bạn để
Khóa luận hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn.
Sinh viên
Dương Thùy Trang