Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Giá trị của nghiệm pháp nhận biết mùi trong chẩn đoán bệnh Parkinson tại Việt Nam

Bệnh Parkinson (PD) là một rối loạn thoái hóa thần kinh phổ biến ở người lớn tuổi, và việc chẩn đoán sớm vẫn là một thách thức đáng kể. Giảm khả năng nhận biết mùi, hay giảm mùi, đã được công nhận là một triệu chứng không vận động sớm và là yếu tố hỗ trợ trong chẩn đoán PD. Tuy nhiên, các nghiệm pháp nhận biết mùi tiêu chuẩn quốc tế thường bao gồm các mùi không quen thuộc với người Việt Nam, làm giảm hiệu quả áp dụng. Do đó, nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của một công cụ chẩn đoán phù hợp văn hóa. Mục tiêu chính là đánh giá giá trị chẩn đoán của nghiệm pháp nhận biết mùi Việt Nam (VSIT) và nghiệm pháp nhận biết mùi BSIT trong việc phân biệt bệnh nhân Parkinson với nhóm chứng khỏe mạnh, đồng thời khám phá mối liên quan giữa khả năng nhận biết mùi với các đặc điểm lâm sàng của bệnh.

Các bác sĩ thần kinh, bác sĩ đa khoa, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực thần kinh học và khứu giác, và các chuyên gia y tế công cộng quan tâm đến chẩn đoán sớm bệnh Parkinson.

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định giá trị chẩn đoán của các nghiệm pháp nhận biết mùi, đặc biệt là nghiệm pháp nhận biết mùi Việt Nam (VSIT) được phát triển riêng, trong việc hỗ trợ chẩn đoán bệnh Parkinson tại Việt Nam, nhằm khắc phục hạn chế của các phương pháp hiện hành. Bệnh Parkinson, một bệnh thoái hóa thần kinh ngày càng phổ biến, đòi hỏi các công cụ chẩn đoán sớm và chính xác, và giảm mùi là một chỉ dấu tiềm năng. Thiết kế nghiên cứu bệnh-chứng đã được thực hiện để so sánh hiệu quả của VSIT và BSIT. VSIT, bao gồm 12 mùi quen thuộc với người Việt như chuối, xoài và ổi, được chứng minh có độ nhạy 84,4% và độ đặc hiệu 86,2% (AUC 0,909) trong việc phân biệt bệnh nhân Parkinson với nhóm chứng, cho thấy năng lực chẩn đoán vượt trội so với BSIT trên đối tượng này. Mặc dù BSIT cũng có giá trị, VSIT nổi bật nhờ sự phù hợp văn hóa và khả năng nhận diện các mùi cụ thể có tính phân biệt cao. Nghiên cứu cũng khảo sát mối liên hệ giữa điểm nhận biết mùi với các yếu tố lâm sàng như thời gian mắc bệnh, giai đoạn bệnh, và mức độ nặng của triệu chứng vận động. Kết quả cho thấy không có mối tương quan đáng kể giữa khả năng nhận biết mùi và các đặc điểm tiến triển của bệnh, nhấn mạnh vai trò của VSIT như một công cụ chẩn đoán sàng lọc ban đầu hiệu quả. Các hàm ý của nghiên cứu này là đáng kể, cung cấp một phương pháp đơn giản, nhanh chóng và dễ sử dụng trong môi trường lâm sàng Việt Nam để hỗ trợ chẩn đoán bệnh Parkinson. Việc tích hợp VSIT vào quy trình chẩn đoán có thể cải thiện khả năng phát hiện sớm, từ đó mang lại cơ hội can thiệp kịp thời và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.