Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Quan hệ lao động trong các doanh nghiệp ngành than hiện nay

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và yêu cầu cấp thiết về ứng phó biến đổi khí hậu, Việt Nam đang tiến hành chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Quá trình này không chỉ tái cấu trúc kinh tế mà còn tạo ra những thách thức lớn cho các ngành công nghiệp truyền thống, đặc biệt là ngành than, vốn có đặc thù lao động nặng nhọc và rủi ro cao. Sự chuyển dịch năng lượng đòi hỏi tinh gọn nhân sự và chuyển đổi nghề nghiệp, nếu không được quản lý cẩn trọng sẽ dẫn đến bất ổn trong quan hệ lao động. Nghiên cứu này ra đời nhằm làm rõ bối cảnh, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong các doanh nghiệp ngành than, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực quản trị nhân lực và quan hệ lao động; các nhà hoạch định chính sách, quản lý nhà nước liên quan đến ngành than và chính sách lao động; cán bộ quản lý, chuyên viên nhân sự tại các doanh nghiệp ngành than; và các tổ chức công đoàn.

Luận án tiến sĩ này tập trung phân tích sâu sắc thực trạng quan hệ lao động (QHLĐ) trong các doanh nghiệp thuộc ngành than Việt Nam, một lĩnh vực đối mặt với áp lực lớn từ chuyển dịch năng lượng và tái cấu trúc nhân lực. Nghiên cứu đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, từ điều kiện làm việc khắc nghiệt đến văn hóa tổ chức và khuôn khổ pháp lý, đồng thời làm rõ tầm quan trọng của đối thoại xã hội và thương lượng tập thể trong duy trì sự ổn định. Về phương pháp, luận án sử dụng kết hợp nghiên cứu định tính (phỏng vấn chuyên gia, phân tích tình huống) và định lượng (mô hình hồi quy) để đo lường mức độ tác động của các yếu tố đến chất lượng QHLĐ. Kết quả nghiên cứu đã làm rõ vai trò của các trụ cột QHLĐ như đối thoại xã hội, thương lượng tập thể và thỏa ước lao động tập thể. Mô hình hồi quy cho thấy các yếu tố tổ chức và môi trường làm việc có tác động tích cực đáng kể đến QHLĐ. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất năm nhóm giải pháp cụ thể, bao gồm chăm sóc người lao động, nâng cao chất lượng đối thoại, cải thiện điều kiện làm việc, thúc đẩy năng lượng tái tạo và hoàn thiện cơ chế pháp lý. Các giải pháp này không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi tập thể mà còn hài hòa hóa quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động, đảm bảo phát triển bền vững cho ngành than trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi xanh. Nghiên cứu mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, cung cấp định hướng cho cải cách QHLĐ.