Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Quản lý di tích lịch sử, văn hóa Phật giáo trong quần thể danh thắng Tràng An, tỉnh Ninh Bình

Tràng An (Ninh Bình), một Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, là vùng đất cố đô giàu truyền thống và là trung tâm Phật giáo quan trọng với nhiều di tích lịch sử văn hóa Phật giáo có giá trị. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của du lịch đang tạo ra những thách thức đáng kể, từ ô nhiễm môi trường đến thương mại hóa và áp lực từ lượng khách, ảnh hưởng đến việc bảo tồn và phát huy giá trị của các di tích này. Mặc dù đã có những nỗ lực quản lý tích cực, vẫn còn thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về quản lý di tích Phật giáo tại đây, đặc biệt là việc áp dụng lý thuyết các bên liên quan và tiếp cận liên ngành. Luận án này nhằm phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn bền vững các di tích trong bối cảnh hiện tại.

Các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách, cán bộ quản lý văn hóa và du lịch, Giáo hội Phật giáo, các tổ chức và cá nhân quan tâm đến bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch bền vững tại Việt Nam, đặc biệt là tại Quần thể danh thắng Tràng An.

Luận án này tập trung vào việc quản lý di tích lịch sử văn hóa Phật giáo trong Quần thể danh thắng Tràng An, tỉnh Ninh Bình, một Di sản Thế giới hỗn hợp độc đáo. Nghiên cứu sử dụng lý thuyết các bên liên quan để khảo sát, phân tích thực trạng phối hợp giữa các chủ thể chính gồm cơ quan nhà nước, Giáo hội Phật giáo, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng dân cư trong giai đoạn 2014-2024. Mục tiêu là đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp quản lý và bảo tồn các di tích trọng điểm như chùa Bái Đính (cổ), Nhất Trụ và Bích Động. Để đạt được mục tiêu này, luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu đa dạng, bao gồm phân tích tổng hợp tài liệu từ các công trình khoa học và văn bản pháp quy, điền dã thực địa kết hợp tham dự và quan sát, thống kê, so sánh số liệu, và tham vấn ý kiến chuyên gia. Cách tiếp cận liên ngành, kết hợp Quản lý văn hóa, Lịch sử, Nhân học và Du lịch học, đảm bảo cái nhìn toàn diện về vấn đề. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp trong quản lý di tích Phật giáo tại Tràng An mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của di sản và kinh tế - xã hội địa phương. Luận án có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, hỗ trợ công tác bảo tồn di sản tại Ninh Bình và cung cấp kinh nghiệm tham khảo cho các địa phương khác có điều kiện tương tự. Cấu trúc luận án gồm 3 chương chính, bao quát tổng quan, thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý.