BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
NGUYỄN XUÂN THANH
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TRONG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ HÀ NỘI
THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
Chuyên ngành: Quản l giáo dục
Mã số: 9140114
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2025
CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Đỗ Văn Đoạt
PGS. TS Hà Thị Kim Linh
Phản biện 1: PGS. TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên
Phản biện 2: PGS. TS. Nguyễn Đăng Trung
Trường Đại học Thủ đô Hà Nội
Phản biện 3: TS. Nguyễn Quốc Trị
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
vào hồi 8 giờ 00 ngày 30 tháng 12 năm 2025
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:
- Thư viện Quốc Gia, Hà Nội
- Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
1. Nguyễn Xuân Thanh, Đỗ Văn Đoạt (2025), Quản lí hoạt động dạy học
trong trường Tiểu học theo tiếp cận quản lý sự thay đổi: Một nghiên cứu
lí luận, Tạp chí Giáo dục, 25 (Số đặc biệt 4), trang 12-18.
2. Nguyễn Xuân Thanh, Đỗ Văn Đoạt (2025), Thực trạng các yếu tố ảnh
hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận quản lí sự thay đổi:
Nghiên cứu tại một số trường Tiểu học trên đại bàn thành phố Hà Nội, Tạp
chí Giáo dục, 25 (Số đặc biệt 5), trang 193-198.
3. Nguyễn Xuân Thanh (2025), Một số mô hình quản lý sự thay đổi và ứng
dụng trong quản lý hoạt động dạy học ở trường Tiểu học, Tạp chí Giáo
dục & xã hội, Tháng 10/2025 (Kì I), trang 90 – 96.
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo luôn được Đảng và Nhà nước ta xác định là quốc sách hàng đầu,
giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển con người, là động lực quan trọng nhất để
phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa
XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,
hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc
tế” đã đặt nền móng cho công cuộc đổi mới giáo dục ở nước ta. Nghị quyết nhấn mạnh yêu
cầu: chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện
năng lực và phẩm chất người học; đổi mới phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học
và kiểm tra, đánh giá; tăng cường phân cấp và trách nhiệm giải trình trong quản lý giáo dục.
Thể chế hóa Nghị quyết 29-NQ/TW, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số
88/2014/QH13 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, coi đây là giải
pháp trọng tâm để hiện thực hóa chủ trương đổi mới. Trên cơ sở đó, Bộ Giáo dục và Đào
tạo đã ban hành Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đánh dấu bước chuyển từ tiếp cận
nội dung sang tiếp cận năng lực, đòi hỏi đổi mới toàn diện phương thức dạy học, kiểm tra –
đánh giá và quản lý hoạt động dạy học.
Văn kiện Đại hội XIII của Đảng (2021) khẳng định: “Tập trung đổi mới đồng bộ mục
tiêu, nội dung, chương trình, phương thức, phương pháp giáo dục và đào tạo theo hướng
hiện đại, hội nhập quốc tế, phát triển con người toàn diện, đáp ứng những yêu cầu phát triển
mới của kinh tế - xã hội, của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và thích ứng với cuộc
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư”. Đây là định hướng mang tính chiến lược, tiếp tục
khẳng định vị trí trung tâm của giáo dục trong sự nghiệp phát triển đất nước, đồng thời đặt
ra yêu cầu đổi mới sâu sắc và toàn diện đối với giáo dục phổ thông nói chung và giáo dục
tiểu học nói riêng.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, cấp tiểu học – bậc học nền tảng của hệ thống giáo
dục quốc dân – là nơi trực tiếp hình thành những phẩm chất và năng lực cốt lõi ban đầu cho
học sinh, tạo nền móng cho sự phát triển nhân cách và tri thức lâu dài. Việc triển khai
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở cấp tiểu học, bắt đầu từ năm học 2020–2021, có ý
nghĩa quyết định đối với việc thực hiện thành công mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo.
Tính đến năm học 2024–2025, Chương trình giáo dục phổ thông mới đã được triển khai
đầy đủ ở cả năm khối lớp tiểu học, đòi hỏi sự thích ứng và đổi mới toàn diện trong hoạt
động dạy học. Các yêu cầu mới về mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy
học và kiểm tra, đánh giá buộc các nhà trường tiểu học phải thay đổi từ tư duy đến hành
động. Trong đó, vai trò quản lý nhà trường, đặc biệt là quản lý hoạt động dạy học, đóng vai
trò dẫn dắt, quyết định hiệu quả của quá trình đổi mới.
Thực tiễn quản lý hoạt động dạy học tại các trường tiểu học thành phố Hà Nội cho thấy
những thành tựu nổi bật: đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên đã từng bước tiếp cận với
phương pháp dạy học phát triển năng lực; sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài
học được mở rộng; kiểm tra – đánh giá từng bước tiệm cận với yêu cầu phát triển phẩm chất
và năng lực học sinh; cơ sở vật chất và thiết bị dạy học được đầu tư. Tuy nhiên, vẫn tồn tại
những hạn chế: công tác quản lý hoạt động dạy học ở không ít trường còn nặng về hành
chính, thiên về kiểm tra, giám sát mà chưa thực sự chú trọng đến hỗ trợ, dẫn dắt sự thay đổi;
nhận thức và năng lực quản lý sự thay đổi của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên còn
hạn chế; hoạt động tổ/nhóm chuyên môn chưa thực sự trở thành môi trường học tập nghề
2
nghiệp và văn hóa đổi mới; phương pháp dạy học và kiểm tra – đánh giá của giáo viên còn
nặng tính truyền thống; môi trường học tập và văn hóa nhà trường chưa đủ sức tạo động lực,
niềm tin cho sự thay đổi và cải tiến liên tục.
Nguyên nhân chủ yếu là do công tác quản lý hoạt động dạy học tại nhiều trường tiểu học
mới dừng ở mức tuân thủ hành chính, thiếu một chiến lược quản lý sự thay đổi có tính khoa
học, bài bản và liên tục. Do đó, nhiều thay đổi mới chỉ dừng lại ở “thực hiện đúng” theo quy
định, chưa hình thành được cơ chế cải tiến bền vững để chuyển từ “làm đúng” sang “làm
tốt” và “làm sáng tạo”.
Trong khoa học quản lý, quản lý sự thay đổi là một tiếp cận đã được nhiều học giả trên
thế giới nghiên cứu với các mô hình nổi tiếng như: mô hình ba bước của Kurt Lewin, mô
hình tám bước của John Kotter, mô hình ADKAR của Prosci, ... Các mô hình này được ứng
dụng rộng rãi trong quản trị tổ chức và ngày càng được quan tâm trong lĩnh vực giáo dục. Ở
Việt Nam, đã có một số nghiên cứu về đổi mới dạy học, đổi mới quản lý nhà trường, song
việc vận dụng có hệ thống lý thuyết quản lý sự thay đổi vào quản lý hoạt động dạy học
trong các trường tiểu học, nhất là tại Hà Nội, vẫn còn hạn chế. Chưa có công trình nào tập
trung nghiên cứu chuyên sâu, bài bản về quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học
thành phố Hà Nội theo tiếp cận quản lý sự thay đổi. Trong bối cảnh toàn bộ cấp tiểu học đã
triển khai CTGDPT 2018, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là quản lý sự thay đổi mang
tính bước ngoặt, mà quan trọng hơn là quản lý sự thay đổi mang tính cải tiến liên tục, bảo
đảm sự đổi mới được duy trì, củng cố và phát triển bền vững.
Xuất phát từ cơ sở lý luận, thực tiễn nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt
động dạy học trong các trường tiểu học thành phố Hà Nội theo tiếp cận quản lý sự thay đổi”
làm luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục với mong muốn góp phần bổ sung, phát
triển lý luận quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận quản lý sự thay đổi; đồng thời cung
cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc đề xuất các biện pháp quản lý khả thi, phù hợp với
bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu
học ở thủ đô Hà Nội và có giá trị tham khảo cho các địa phương khác trong cả nước.
2. Mục đch nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn quản lý hoạt động dạy học trong
các trường tiểu học thành phố Hà Nội, luận án đề xuất hệ thống các biện pháp quản lý hoạt
động dạy học theo tiếp cận quản lý sự thay đổi, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, thực
hiện thành công Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và đáp ứng yêu cầu đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục tiểu học trong bối cảnh hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy học trong trường tiểu học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy học trong các trường tiểu học thành
phố Hà Nội theo tiếp cận quản lý sự thay đổi.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động dạy học trong các trường tiểu học thành phố Hà Nội hiện nay đã có
những chuyển biến tích cực theo định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018,
song vẫn còn những hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục tiểu
học.
Nếu việc quản lý hoạt động dạy học được thực hiện theo tiếp cận quản lý sự thay đổi,
với các biện pháp phù hợp từng giai đoạn của quá trình thay đổi, gắn với đặc điểm bối cảnh
và điều kiện triển khai Chương trình GDPT 2018, đồng thời có sự đồng thuận và chủ động
của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, thì sẽ: Nâng cao hiệu quả tổ chức và quản lý dạy học;