VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN THỊ HỒNG HẠNH
QUAN NIỆM CỦA C.MÁC, PH.ĂNGGHEN, V.I.LÊNIN
VỀ QUYỀN CON NGƯỜI VÀ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI VIỆT NAM
HIỆN NAY
Chuyên ngành: TRIẾT HỌC
Mã số: 9 22 90 01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
HÀ NỘI, 2021
Công trình được hoàn thành tại:
Học viện Khoa học xã hội
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. Chu Văn Tuấn
Phản biện 1:.......................................................
Phản biện 2:........................................................
Phản biện 3:........................................................
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện,
tại: Học viện Khoa học xã hội, 477 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Vào hồi giờ ngày tháng năm 2021
Có thể tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Quốc gia
- Thư viện Học viện
BÀI BÁO VÀ DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH
NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
1. Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2018), “Quan điểm của Chủ nghĩa
Mác-Lênin về quyền tự do, bình đẳng”, Tạp chí Giáo dục và xã hội,
số đặc biệt kỳ 2, tháng 5.
2. Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2019), “Một số quan điểm của Chủ
nghĩa Mác-Lênin về quyền phụ nữ và quyền trẻ em”, Tạp chí Nhân
lực Khoa học xã hội, số 02(69).
3. Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2019), “Đảm bảo quyền con người ở Việt
Nam hiện nay”, Tạp chí Giáo dục và xã hội, số đặc biệt kỳ 2, tháng 3.
4. Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2020), “Khái niệm, nguồn gốc, đặc điểm
và bản chất quyền con người trong quan niệm của các nhà sáng lập
chủ nghĩa Mác”, Tạp chí Triết học, số 6 (349), tháng 6.
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quyền con người (QCN) hay còn gọi là nhân quyền là những giá
trị thiêng liêng, cao quý, là kết quả của cuộc đấu tranh đầy máu và nước mắt
trong lịch sử nhân loại, quá trình phát triển QCN phản ánh sự phát triển và
tiến bộ của xã hội, đồng thời QCN là biểu hiện của giá trị nhân văn, nhân
đạo sâu sắc. Đảm bảo, bảo vệ quyền cho người dân luôn là một trong những
nhiệm vụ quan trọng mà các quốc gia tiến hành, nhằm góp phần tạo sự ổn
định, phát triển đất nước, đồng thời đây cũng là tiền đề cho hòa bình và
thịnh vượng của toàn nhân loại.
Khi nghiên cứu về QCN, chúng ta không thể bỏ qua những quan
niệm, tư tưởng của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin, bởi các ông đã nêu ra
nhiều tư tưởng sâu sắc, đồng thời đưa ra luận giải đúng đắn đối với những
vấn đề cốt lõi của QCN. Những tư tưởng của các ông đã được lịch sử chứng
minh tính khoa học, tính cách mạng, nhiều tư tưởng đến ngày nay vẫn còn
nguyên giá trị, có tầm ảnh hưởng rộng lớn đến tất cả các nước, trong đó có
Việt Nam. C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin đã nhiều lần đề cập đến việc đấu
tranh cho QCN nói chung, một số quyền cụ thể như quyền tự do, quyền
bình đẳng, quyền của phụ nữ, quyền của trẻ em nói riêng, mang lại quyền
cho tất cả mọi người được xem là một nhiệm vụ hết sức cấp thiết. Trong đó
tư tưởng về quyền tự do, quyền bình đẳng được xem là cơ sở, là tiền đề đầu
tiên để con người tồn tại theo đúng nghĩa là con người và cũng là nền tảng
cho những quyền khác được thực thi.
Dưới ánh sáng của các nhà kinh điển Mác-Lênin, ở Việt Nam, việc
bảo vệ và thực thi QCN luôn là một nội dung quan trọng, xuyên suốt trong
quá trình lãnh đạo đất nước của Đảng, Nhà nước. Trong chủ trương, đường
lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước luôn hướng đến việc bảo
đảm và phát huy tối đa các quyền của nhân dân. Trong những năm qua,
những quyền dân sự, chính trị và kinh tế, xã hội, văn hóa được thực hiện một
2
cách hiệu quả đã góp phần đảm bảo quyền và lợi ích của nhân dân. Bên cạnh
những thành tựu đã đạt được, vẫn còn một số tồn tại cần phải giải quyết. Về
mặt lý luận, Đảng ta luôn khẳng định chủ nghĩa Mác-Lênin là nền tảng tư
tưởng, kim chỉ nam cho hành động, nên việc nghiên cứu, làm rõ nội dung
quan niệm về QCN cũng như sự vận dụng tư tưởng của các nhà kinh điển cần
tiếp tục được làm sáng tỏ, qua đó khẳng định giá trị và sức sống vững bền của
những tư tưởng đó. Về mặt thực tiễn, việc bảo đảm, thực thi nhân quyền của
nhân dân vẫn có những vi phạm, các thế lực thù địch nước ngoài câu kết với
các phần tử phản động trong nước đưa ra các luận điệu xuyên tạc, phản ánh
sai về tình hình nhân quyền nước ta, nhằm phục vụ cho mưu đồ của chúng.
Bên cạnh đó, phụ nữ và trẻ em cũng là những đối tượng yếu thế trong xã hội,
dễ bị vi phạm về quyền và cần có sự bảo vệ.
QCN là một phạm trù có tính lịch sử, chịu sự tác động của bối cảnh
lịch sử, đồng thời luôn vận động cùng với sự phát triển của lịch sử. Chính vì
vậy, trong bối cảnh hiện nay, việc đảm bảo QCN cũng cần có những sự điều
chỉnh cho phù hợp. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu sắc
như hiện nay, Việt Nam không thể không hội nhập quốc tế về QCN, chúng ta
phải “Việt Nam hóa” các quan điểm, luật pháp quốc tế về QCN cho phù hợp
với điều kiện đất nước nhằm đảm bảo ngày càng tốt hơn quyền và lợi ích
chính đáng của nhân dân, vừa phù hợp với tình hình mới.
Trong bối cảnh mới, trước những yêu cầu của sự phát triển đất
nước cũng như yêu cầu đặt ra từ thực tiễn đảm bảo QCN ở Việt Nam, việc
tiếp tục nghiên cứu, làm rõ quan niệm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin về
QCN, đặc biệt là quan niệm về một số quyền cụ thể như quyền tự do, quyền
bình đẳng, quyền của phụ nữ, quyền của trẻ em và sự vận dụng quan niệm
đó vào thực tiễn Việt Nam hiện nay là điều cần thiết. Đồng thời, việc kế
thừa, phát triển, vận dụng sáng tạo những quan niệm của C.Mác,
Ph.Ăngghen, V.I.Lênin về QCN đã mang lại ý nghĩa to lớn đối với Việt
Nam, là cơ sở và định hướng cho việc tiếp tục hoàn thiện chủ trương,
