Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Tác động của gánh nặng thuế đến quy mô khu vực kinh tế chưa được quan sát vai trò điều tiết của quản trị công

Khu vực kinh tế chưa được quan sát (NOE) là một thách thức toàn cầu, đặc biệt nghiêm trọng tại các nền kinh tế mới nổi ở châu Á, nơi tốc độ tăng trưởng cao thường đi kèm với những bất cập về hệ thống thuế và quản trị công. Sự tồn tại của NOE không chỉ làm sai lệch phân bổ nguồn lực mà còn gây thất thu ngân sách và giảm hiệu quả chính sách. Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc hiểu các yếu tố thúc đẩy và kiểm soát NOE, nghiên cứu này đi sâu phân tích mối quan hệ phức tạp giữa gánh nặng thuế, chất lượng quản trị công và quy mô NOE. Mục tiêu là làm sáng tỏ vai trò điều tiết của quản trị công trong việc giảm thiểu tác động mở rộng của gánh nặng thuế, từ đó cung cấp bằng chứng thực chứng cho các nhà hoạch định chính sách.

Các nhà hoạch định chính sách kinh tế và tài chính, các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính công và quản trị công, chuyên gia thuế, và sinh viên sau đại học quan tâm đến khu vực kinh tế chưa được quan sát tại các nền kinh tế mới nổi.

Luận án này tiến hành đánh giá toàn diện về tác động của gánh nặng thuế lên quy mô khu vực kinh tế chưa được quan sát (NOE) và làm rõ vai trò điều tiết của quản trị công tại 10 nền kinh tế mới nổi ở châu Á giai đoạn 2002–2020. Sử dụng dữ liệu bảng đa quốc gia, nghiên cứu áp dụng các phương pháp định lượng tiên tiến như FGLS, GMM để khắc phục nội sinh, và hồi quy ngưỡng dữ liệu bảng (Hansen, 1999) để xác định điểm ngưỡng của quản trị công. Kết quả thực nghiệm khẳng định rằng gánh nặng thuế có tác động thuận chiều và đáng kể đến quy mô NOE, trong khi quản trị công có vai trò điều tiết ngược chiều, giúp thu hẹp khu vực kinh tế này. Đặc biệt, nghiên cứu phát hiện tồn tại một ngưỡng quản trị công mà tại đó, ảnh hưởng mở rộng của gánh nặng thuế được giảm thiểu mạnh mẽ hoặc thậm chí đảo chiều. Điều này nhấn mạnh rằng việc nâng cao chất lượng quản trị công là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định của khu vực kinh tế chính thức, ngay cả khi đối mặt với mức thuế cao. Về mặt khoa học, luận án là nghiên cứu tiên phong lượng hóa vai trò điều tiết và điểm ngưỡng của quản trị công trong mối quan hệ thuế-NOE tại các thị trường mới nổi châu Á, mở rộng khung lý thuyết hiện có. Về mặt thực tiễn, các hàm ý chính sách tập trung vào minh bạch hóa quy trình thu chi ngân sách, đơn giản hóa thủ tục thuế, tăng cường ứng dụng số và nâng cao trách nhiệm giải trình của khu vực công nhằm xây dựng lòng tin và giảm quy mô NOE một cách bền vững, góp phần tăng trưởng kinh tế và ổn định nguồn thu.