Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính gây độc tế bào ung thư của hai loài Quế hương (Cinnamomum bejolghota (Buch.-Ham. ex Nees) Sweet) và Mò quả vàng (Cryptocarya concinna Hance) thuộc họ Nguyệt quế (Lauraceae)

Nghiên cứu về các hợp chất thiên nhiên luôn đóng vai trò thiết yếu trong việc tìm kiếm các loại thuốc mới, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh hiểm nghèo như ung thư ngày càng gia tăng. Việt Nam, với sự đa dạng sinh học phong phú, là một kho tàng tiềm năng cho việc khám phá các hoạt chất có giá trị dược liệu. Luận án này tập trung vào việc nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính gây độc tế bào ung thư của hai loài thực vật thuộc họ Nguyệt quế (Lauraceae): Cinnamomum bejolghota (Quế hương) và Cryptocarya concinna (Mò quả vàng). Mục tiêu chính là xác định các hợp chất hóa học mới từ những loài này và đánh giá khả năng gây độc tế bào của chúng, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các sản phẩm y tế và góp phần vào danh mục các loài thực vật quý giá.

Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực hóa học hợp chất thiên nhiên, hóa dược, dược lý học và ung thư học, đặc biệt là những người quan tâm đến tiềm năng dược liệu từ thực vật Việt Nam.

Luận án tiến sĩ này trình bày một nghiên cứu thành phần hóa học sâu rộng và hoạt tính gây độc tế bào ung thư của hai loài thực vật bản địa Việt Nam, Cinnamomum bejolghota và Cryptocarya concinna, thuộc họ Nguyệt quế (Lauraceae). Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong tầm quan trọng của các hợp chất thiên nhiên trong phát triển dược phẩm và tiềm năng to lớn của đa dạng sinh học Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp hóa hữu cơ tiên tiến để phân lập và xác định cấu trúc của các hợp chất từ vỏ thân và lá của cả hai loài. Cụ thể, các kỹ thuật sắc ký đã được áp dụng để tách chiết các hợp chất, sau đó cấu trúc của chúng được làm sáng tỏ bằng các phương pháp vật lý và hóa học như phổ HR-ESI-MS, NMR và IR. Các kết quả ban đầu từ sàng lọc hoạt tính sinh học đã chỉ ra rằng dịch chiết ethyl acetate từ lá của cả hai loài có khả năng ức chế đáng kể dòng tế bào ung thư KB, với hiệu quả 61.0% và 60.0% tương ứng ở nồng độ 1 µg/ml. Đáng chú ý, luận án đã xác định và công bố một số hợp chất mới, bao gồm 3,4-bis(3,4-dimethoxyphenyl) pyridine (CBT1), 1-(4-hydroxybenzyl)-6-hydroxyisoquinoline (CBT2) và 4-(3,4-dimethoxyphenyl)-2-methyl pyridine (CBT3) từ Cinnamomum bejolghota. Hoạt tính gây độc tế bào của các hợp chất phân lập được đánh giá in vitro trên các dòng tế bào ung thư người như KB, HepG2, MCF-7 và SK-LU-1. Nghiên cứu này không chỉ đóng góp vào kiến thức về hóa thực vật của Việt Nam mà còn cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc phát triển các liệu pháp chống ung thư tiềm năng và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe cộng đồng trong tương lai, từ các nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá.