Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Ứng dụng đa phương pháp trong nghiên cứu các loài thực vật thân gỗ quý hiếm tại Vườn quốc gia Tà Đùng, tỉnh Đắk Nông

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và suy giảm sinh cảnh, số lượng cùng chất lượng của các loài thực vật thân gỗ quý hiếm đang suy giảm nghiêm trọng, tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học rừng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về công tác bảo tồn. Tuy nhiên, các nghiên cứu tích hợp viễn thám, GIS và học máy để phân tích, dự báo phân bố loài dưới tác động của biến đổi khí hậu vẫn còn hạn chế. Đặc biệt, tại Vườn Quốc gia Tà Đùng – một khu vực giàu đa dạng sinh học – chưa có nghiên cứu toàn diện sử dụng công nghệ hiện đại để xây dựng cơ sở dữ liệu định lượng, mô hình dự báo phân bố tiềm năng và xác định các điểm nóng ưu tiên bảo tồn. Luận án này hướng tới cung cấp cơ sở khoa học để quy hoạch, quản lý và bảo tồn bền vững các loài thực vật thân gỗ quý hiếm trong bối cảnh khí hậu đang thay đổi.

Các nhà khoa học, nghiên cứu sinh, quản lý rừng và bảo tồn thiên nhiên trong lĩnh vực lâm nghiệp, sinh thái học, địa lý thông tin và môi trường, đặc biệt là những người quan tâm đến ứng dụng công nghệ hiện đại trong bảo tồn đa dạng sinh học thực vật thân gỗ quý hiếm dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Nghiên cứu này trình bày một cách tiếp cận đa phương pháp nhằm đánh giá và bảo tồn các loài thực vật thân gỗ quý hiếm tại Vườn Quốc gia Tà Đùng, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm sinh cảnh đang diễn ra. Luận án tích hợp dữ liệu thực địa, viễn thám (ảnh Sentinel-2A), GIS, học máy (thuật toán SVM cho phân loại trạng thái rừng và mô hình MaxEnt cho dự báo phân bố loài) cùng các phương pháp thống kê để đạt được các mục tiêu đã đề ra. Cụ thể, nghiên cứu tiến hành phân loại và xây dựng bản đồ trạng thái rừng dựa trên ảnh vệ tinh, xác định ba mức độ tác động: ít, trung bình và mạnh. Đồng thời, mô hình phân bố loài (SDMs) bằng MaxEnt được ứng dụng để dự báo sinh cảnh tiềm năng của 10 loài thực vật thân gỗ quý hiếm được lựa chọn, hỗ trợ công tác điều tra thực địa. Phân tích tác động của các kịch bản biến đổi khí hậu (SSP5-8.5) đến sự thay đổi phân bố của các loài này được thực hiện, giúp nhận diện nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học trong tương lai. Cuối cùng, luận án xác định các điểm nóng đa dạng sinh học thông qua chồng lớp bản đồ phân bố tiềm năng, trạng thái rừng và tác động con người, từ đó đề xuất các giải pháp bảo tồn và định hướng quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên rừng phù hợp với điều kiện địa phương. Các kết quả này không chỉ nâng cao độ tin cậy trong phân tích đa dạng sinh học mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học quan trọng cho việc quản lý, giám sát và xây dựng các chiến lược bảo tồn thích ứng hiệu quả, có khả năng áp dụng cho các hệ sinh thái rừng tự nhiên khác.