Thực trạng và hiệu quả can thiệp nâng cao năng lực Điều dưỡng trưởng tại tỉnh Nghệ An: Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Y học

ĐẶT VẤN ĐỀ:

1. Tính cấp thiết của đề tài:

Ở nước ta, hệ thống ĐDT là cấp quản lý đầu tiên của bệnh viện. ĐDT

chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các y lệnh của thầy thuốc, quản lý

nguồn lực và hành chính khoa. Chất lượng chăm sóc, phục vụ người bệnh,

sử dụng nguồn lực có hiệu quả phụ thuộc đáng kể của hệ thống ĐDT.

Theo điều tra năm 2007 của Hội Điều dưỡng Việt Nam, ĐDT nói chung có

trình độ chuyên môn trung cấp chiếm 84,8 %, Cao đẳng 7,2 %, Đại học

7,8% và sau đại học là 0,2 %. Được đào tạo quản lý điều dưỡng chiếm tỷ

lệ 37,8 %, hiệu quả công tác lãnh đạo điều hành, tham gia hoạt động đào

tạo, hướng dẫn, chỉ đạo chuyên môn chỉ thực hiện tốt 33,7 % [42], [43].

Ở Nghệ An (2008), số lượng Điều dưỡng trưởng có hơn 400 người,

trình độ chuyên môn trung cấp chiếm 91,9%; cao đẳng 8,1%; đã qua đào

tạo về quản lý điều dưỡng chiếm 19,2% [71], [95]. Trong những năm qua,

Nghệ An đã từng bước củng cố và hoàn thiện hệ thống quản lý điều

dưỡng. Tuy nhiên trên thực tế đã bộc lộ một số hạn chế nhất định, đó là

trình độ chuyên môn thấp, năng lực quản lý chưa hiệu quả, hệ thống quản

lý nhiều bất cập, đã và đang gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng

chăm sóc người bệnh.

Trước những thách thức trong khám chữa bệnh, quá tải bệnh viện

làm tăng tình trạng thiếu nhân lực điều dưỡng, hạn chế về trình độ là rào

cản trong CSNBTD. Điều này thấy vai trò, trách nhiệm của người ĐDT trở

nên rất quan trọng trong việc lập kế hoạch, điều phối công việc. Luận án là

chìa khóa tháo gỡ cho những thách thức trên, càng trở nên cấp thiết và rất

có ý nghĩa thực tiễn.

Xuất phát từ yêu cầu trên chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài:

Thực trạng và hiệu quả can thiệp nâng cao năng lực Điều dưỡng

trưởng tại tỉnh Nghệ An với các mục tiêu:

1. Mô tả thực trạng và yếu tố ảnh hưởng đến năng lực Điều dưỡng

trưởng tại các bệnh viện ở tỉnh Nghệ An năm 2010 - 2011.

2. Đánh giá hiệu quả can thiệp nâng cao năng lực của Điều dưỡng

trưởng tại các bệnh viện nghiên cứu năm 2011 - 2013.

2. Những đóng góp mới của luận án:

- Mô tả được thực trạng năng lực thực hiện nhiệm vụ quản lý của

Điều dưỡng trưởng các bệnh viện - tỉnh Nghệ An.

- Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực thực hiện nhiệm

vụ quản lý của ĐDT các bệnh viện - tỉnh Nghệ An.

- Nhận định về thực trạng năng lực thực hiện nhiệm vụ quản lý của

Điều dưỡng trưởng các bệnh viện - tỉnh Nghệ An.

- Chứng minh các hoạt động can thiệp đã nâng cao được năng lực

Quản lý Điều dưỡng cho Điều dưỡng trưởng.

- Tăng cường năng lực hệ thống y tế (xây dựng bộ qui trình kỹ thuật

quản lý, hệ thống sổ sách, báo cáo) góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ

CSĐD tại các bệnh viện - tỉnh Nghệ An.

3. Bố cục luận án: gồm 125 trang, Đặt vấn đề 2 trang, Tổng quan tài liệu

40 trang, Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 18 trang; Kết quả nghiên

cứu 40 trang, Bàn luận 22 trang, Kết luận 2 trang và Kiến nghị 1 trang. Có

18 bảng, 17 biểu, 02 sơ đồ và 159 tài liệu tham khảo (Tiếng Việt: 110,

tiếng Anh: 49). Chương 1. TỔNG QUAN

1.1 Khái niệm và định nghĩa liên quan:

- Năng lực quản lý được đánh giá dựa trên khả năng ứng dụng kiến

thức hiểu biết và kỹ năng về hoạt động quản lý: bao gồm kiến thức hiểu

biết về các kỹ năng, nội dung quản lý. Thực hiện thành thạo các quy trình

quản lý và thái độ trước công việc được giao trên tinh thần trách nhiệm,

đoàn kết, tự giác, biết hy sinh vì tập thể [74].

- Năng lực quản lý điều dưỡng (QLĐD) được thể hiện trên các mặt

kiến thức, thực hành và thái độ: người điều dưỡng trưởng khoa (ĐDTK)

vừa có trình chuyên môn kỹ thuật giỏi, vừa có trình độ quản lý tốt và thái

độ nghiêm túc, trách nhiệm trước hành động. Tuy nhiên, việc áp dụng

công cụ hệ thống quản lý chất lượng, ưu việt hỗ trợ cho người quản lý sẽ

làm tăng hiệu quả quản lý [46], [47], [74], [91].

1.2. Năng lực quản lý điều dưỡng:

1.2.1 Các kỹ năng đánh giá năng lực quản lý Điều dưỡng:

Dựa vào kiến thức hiểu biết và thực hành các kỹ năng QLĐD, gồm 16

kỹ năng sau [16], [14], [20], [30], [40], [95]: Tổ chức chăm sóc người bệnh

toàn diện; Chỉ đạo công tác vệ sinh; Quản lý nhân lực; Quản lý tài sản - Vật

tư; Tham gia đào tạo, nghiên cứu khoa học; Lập kế hoạch; Tổ chức thực

hiện kế hoạch; Đánh giá; Giám sát hỗ trợ; Ứng dụng công nghệ thông tin;

Ra quyết định; Giải quyết vấn đề; Tổ chức cuộc họp; Quản lý thời gian; Văn

bản hành chính và cách soạn thảo công văn và Quản lý hồ sơ.

1.2.2 Phương thức đánh giá năng lực QLĐD:

- Đánh giá định kỳ, thường xuyên. - Đánh giá đột xuất; - Đánh giá

định kỳ xen kẽ đột xuất [6], [10], [11], [39], [95].

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực quản lý Điều dưỡng:

Những yếu tố tác động đến năng lực điều dưỡng, gồm:

- Trình độ chuyên môn ĐD còn thấp [127], [129].

- Công tác hành chính, giấy tờ của điều dưỡng chiếm tỷ lệ thời gian

tương đương với thời gian trực tiếp chăm sóc người bệnh (CSNB) (28%).

Trong khi đó mỗi hoạt động, công tác chưa có bảng hướng dẫn, qui trình

công việc để giúp cho quản lý bài bản, thống nhất [94].

- Nhận thức của cán bộ, sự tự ty, an phận của nhân viên y tế về người

ĐD cũng phần nào ảnh hưởng tới hoạt động quản lý và mức độ bao phủ và

mở rộng chăm sóc người bệnh toàn diện (CSNBTD) tại các bệnh viện. Sự

bá quyền của Bác sỹ. Sự phối hợp giữa ĐD với ĐD... [79].

- Người điều dưỡng (ĐD) thường có hành vi bị động, phụ thuộc, họ

không chủ động tham gia vào sự đấu tranh cho ngành. Nội bộ ngành nhiều

khi không đoàn kết.

- Thiếu cơ hội giáo dục, đào tạo lại về chuyên môn, quản lý.

- Ngoài ra, thu nhập thấp, số lượng bệnh nhân đông, thiếu trang thiết

bị và sự phối hợp của bệnh nhân và gia đình chưa tốt cũng là yếu tố ảnh

hưởng không nhỏ đến chất lượng công tác ĐD.

1.3 Nghiên cứu năng lực Điều dưỡng:

1.3.1 Trên thế giới:

Về nghiên cứu khoa học trong ĐD, Theo Tiran và cộng sự tại Trường

ĐH Greenwich của London cho thấy thiếu người đứng đầu để thúc đẩy

cũng như chỉ dẫn việc nghiên cứu, đây cũng là một trong những lý do làm

cho ĐDV lâm sàng không có hoặc giảm năng lực nghiên cứu [154].

Nghiên cứu về KT, TH, TĐ của ĐDV, ĐDT của Pamela Duffy và

cộng sự tại Mỹ cho thấy có sự khác biệt về nhận thức thực hành của các

bệnh viện tuyến tỉnh trước và sau tập huấn. Về kỹ năng trước tập huấn tỷ

lệ ĐDV, ĐDT có độ tự tin thực hành lâm sàng là 46%, sau tập huấn là

60% (p=0.018), về thái độ cũng có sự khác biệt tương tự (p=0,046) [140].

Theo nghiên cứu Roderick tại Mỹ về nâng cao chất lượng CSNB

[147] cho thấy, tỷ lệ hài lòng của người bệnh về bác sĩ cao hơn ĐDT, ĐDV

tại các khoa lâm sàng chuyên sâu, nhưng ngược lại tại khoa sản sự hài lòng

về ĐDT, ĐDV là 73%, về bác sĩ 71%.

1.3.2 Ở Việt Nam:

* Về quản lý điều dưỡng:

Theo kết quả điều tra của Hội Điều dưỡng Việt Nam năm 2007 cho

thấy đội ngũ ĐDT các cấp trong bệnh viện tại Việt Nam có trình độ

chuyên môn còn hạn chế 90,6 % là TC, độ tuổi dưới 35 chiếm 23, 9 %. Tỷ

lệ ĐDT chưa được đào tạo quản lý còn cao (62,2 %) [42];

Nghiên cứu Phạm Đức Mục [59], điều tra hệ thống và nguồn nhân

lực ĐDT bệnh viện tuyến TW và tỉnh năm 2007 cho thấy: Đã đào tạo về

QLĐD là 63.3%. Thực hiện chức trách nhiệm vụ: Tổ chức, chỉ đạo thực

hiện CSNBTD: tốt 72,3%; trung bình (TB) 22,1%; kém 4,1%; không làm

1,5%. Đôn đốc, kiểm tra thực hiện đúng qui trình kỹ thuật và qui chế bệnh

viện: tốt 90,0%; TB 3,2%; kém 5,2%; không làm 1,5%. Tổ chức đào tạo và

nâng cao trình độ: tốt 62,4%; TB 22,5%; kém 9,2%; không làm 5,9%.

Tham gia hướng dẫn thực hành cho HS-SV: tốt 35,8%; TB 31,4%; kém

26,6%; không làm 6,3%. Lập kế hoạch mua sắm, kiểm tra sử dụng, bảo

quản: tốt 48,0%; TB 31,4%; kém 26,6%; không làm 6,6%. Kiểm tra công

tác vệ sinh, chống nhiễm khuẩn: tốt 88,2%; TB 5,5%; kém 5,2%; không

làm 1,1%. Tham gia công tác tổ chức, tuyển dụng: tốt 60,5%; TB 24,0%;

kém 12,5%; không làm 3,0%. Tham gia NCKH: tốt 38,0%; TB 22,1%;

kém 34,7%; không làm 5,2%. Tham gia chỉ đạo tuyến: tốt 45,8%; TB

20,3%; kém 22,8%; không làm 5,2%. Định kỳ sơ kết, tổng kết: tốt 62,0%;

TB 27,5%; kém 8,0%; không làm 2,5%. Tham gia đề xuất các ý kiến liên

quan CSĐD: tốt 77,9%; TB 17,0%; kém 4,1%; không làm 1,1%.

Theo nghiên cứu của Đỗ Đình Xuân (2007) [107], cho thấy cả nước

có 6.787 ĐDT đang làm việc tại các bệnh viện công lập trong cả nước,

trong đó: ĐD chiếm 78,4%, HS chiếm 7,4%, Kỹ thuật Y học là 8,2%, còn

6,0% ĐDT không có trình độ chuyên ngành là ĐD tham gia QLĐD (y sĩ,

dược sĩ). Về thực trạng năng lực của đội ngũ ĐDTK: 84% ĐDTK tự đánh

giá có khả năng hoàn thành từ mức khá trở lên ở các nội dung: tổ chức

CSNB; chỉ đạo công tác vệ sinh khoa, phòng; quản lý nhân lực; quản lý tài

sản vật tư. Chỉ có 54,5% ĐDTK đã tham dự các khoá học về quản lý.

Tham gia đào tạo, NCKH và chỉ đạo tuyến, có 61,40% đạt từ loại khá trở

lên, đặc biệt, có tới 20,20% ĐDTK yếu trong công tác tham gia NCKH.

Thực hiện yếu hoặc không tổ chức các buổi sinh hoạt khoa học chiếm

24,40%. Vẫn còn 21,10% ĐDTK đạt ở mức trung bình trở xuống trong

công tác xây dựng, tổ chức và duy trì công tác chăm sóc toàn diện. ĐDTK

yếu hoặc không được tham gia tuyển chọn nhân viên mới chiếm 24,40%.

* Về các yếu tố ảnh hưởng:

Nghiên cứu của Đỗ Đình Xuân (2007) [107], chỉ ra rằng các yếu tố

tuổi, giới, trang thiết bị và điều kiện làm việc, sự phối hợp của gia đình

người bệnh và thầy thuốc cũng như sự quá tải công việc... được coi là các

yếu tố có liên quan và ảnh hưởng trực tiếp tới năng lực của ĐDTK.

Rất ít đề tài nghiên cứu đến các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực ĐD,

có chăng mới thống kê lại một số yếu tố liên quan làm ảnh hưởng trực tiếp

đến chất lượng chuyên môn, quản lý. Chưa có nghiên cứu phân tích nào

đánh giá các yếu tố ảnh hưởng để có giải pháp can thiệp hiệu quả.

* Về hồ sơ, biểu mẫu quản lý điều dưỡng:

Theo Võ Thị Dinh việc ghi chép, lưu trữ hồ sơ, biểu mẫu là khá tốt,

tình trạng ghi chép thừa, thiếu, trùng lặp thông tin so với quy định của Bộ

Y tế còn xẩy ra [32]. Nguyễn Thị Thanh Mai cho rằng ghi chép diễn biến

bệnh nhân mới vào khoa kém chiếm 5%, TB 73%, khá 22%; diễn biến

trong quá trình điều trị kém 4%; TB 78%, khá 18%; xử lý chăm sóc kém

6%; TB 75%, khá 19% [55].

* Về sự hài lòng của người bệnh:

Theo Vương Kim Lộc, nghiên cứu thực trạng công tác QLĐD tại

bệnh viện Xanh Pôn năm 2007, kết quả người bệnh hài lòng đạt 55% [52].

Nghiên cứu Lê Thị Bình (2008), bệnh viện TW được người dân rất

hài lòng 42.1%; hài lòng 48.2%; bệnh viện tỉnh/thành rất hài lòng 62%, hài

lòng 36% [2]. Nghiên cứu của Hà Thị Soạn (2007) đánh giá sự hài lòng

của người bệnh và người nhà đối với nhân viên y tế về TĐ >90% hài lòng,

chuyên môn >90%, hội đồng người bệnh 94%. Tuy nhiên vẫn còn 10-12%

không hài lòng chủ yếu về thủ tục hành chính, làm xét nghiệm không giải

thích, không hướng dẫn chế độ ăn, người bệnh phải mua thêm thuốc ngoài

[71]. Kết quả khảo sát của Nguyễn Thị Ngọc (năm 2005) tại bệnh viện đa

khoa khu vực Thống Nhất, Đồng Nai, tỷ lệ hài lòng trung bình chiếm

45,3% chủ yếu chưa hài lòng về hướng dẫn, giải thích, giáo dục sức khoẻ

chưa chu đáo [64]. Nghiên cứu Hoàng Thu Nga cho rằng: tỷ lệ hài lòng về

tinh thần thái độ phục vụ 87,8%; hướng dẫn khi nằm viện 87,1%; chế độ vệ

sinh 84,8%; cơ sở vật chất, TTB 80,1%; an ninh trật tự 62,9% và chuyên

môn là 93,7% [63].

1.3.3 Ở Nghệ An:

Nghiên cứu năm 2009, đội ngũ ĐD, HS tại Nghệ An có 1.735 cán bộ,

chủ yếu là nữ chiếm 84,5%. Trong đó trình độ ĐH, CĐ là 11,7%, có trình

độ A ngoại ngữ là 12,3%, tin học văn phòng chiếm 24,8%, được tập huấn

QLĐD là 38,5% [72].

Theo khảo sát năm 2008 trên địa bàn Thành phố Vinh cho thấy: ĐDT

có trình độ TC chiếm 91,9%; độ tuổi TB từ 35 - 55 chiếm 78,8%; chưa

được tập huấn về QLĐD chiếm 76,8%, có khả năng về tin học văn phòng

và trình độ A ngoại ngữ chiếm 54,5 - 62,6% [96].

Trong những năm qua, mặc dầu đã có nhiều chuyển biến tích cực

trong lĩnh vực ĐD, CSNB ở Nghệ An. Tuy nhiên, các NCKH điều dưỡng

còn nhiều hạn chế do lực lượng ĐD, HS và KTV chủ yếu là trình độ TC, sự

hiểu biết về thiết kế nghiên cứu, phương pháp NCKH còn yếu. Các đề tài

chủ yếu sử dụng phương pháp mô tả, mang tính tổng kết, báo cáo, rất ít đề

tài nghiên cứu phân tích, nội dung chủ yếu tập trung vào khảo sát nhân lực,

thực hiện qui trình kỹ thuật điều dưỡng, tìm hiểu thái độ phục vụ người

bệnh. Đặc biệt nghiên cứu can thiệp về năng lực ĐDT chưa có đề tài nào.

Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Điều dưỡng trưởng đang công tác tại bệnh viện trên địa bàn Nghệ An.

- Cán bộ lãnh đạo khoa, bệnh viện nghiên cứu.

- Hệ thống hồ sơ, sổ sách, biểu mẫu quản lý các bệnh viện nghiên cứu;

- Bệnh nhân đang điều trị nội trú tại các khoa, bệnh viện nghiên cứu.

2.2 Địa điểm điều tra năng lực của Điều dưỡng trưởng: tại 40 bệnh viện

công lập và ngoài công lập ở Nghệ An.

2.3 Thời gian nghiên cứu:

Thời gian nghiên cứu được tiến hành từ năm 2010 đến năm 2013,

chia làm 2 giai đoạn:

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Y học: Thực trạng và hiệu quả can thiệp nâng cao năng lực Điều dưỡng trưởng tại tỉnh Nghệ An

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi