Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o
Tr−êng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n
NguyÔn thÞ mü
Hoµn thiÖn KIÓM to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh
cña c¸c c«ng ty niªm yÕt trªn thÞ tr−êng
chøng kho¸n viÖt nam
Chuyªn ngµnh: kÕ to¸n (kÕ to¸n, kiÓm to¸n vµ ph©n tÝch)
M· sè: 62.34.30.01
Hµ néi, n¨m 2012
C«ng tr×nh ®−îc hoµn thµnh t¹i
Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
Ng−êi h−íng dÉn khoa häc:
1. gs.ts. nguyÔn quang quynh
2. ts. NguyÔn thÞ ph−¬ng hoa
Ph¶n biÖn 1: gs.ts. §oµn Xu©n tiªn
KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC
Ph¶n biÖn 2: ts. nguyÔn h÷u ¸nh
ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
Ph¶n biÖn 3: ts. l−u ®øc tuyªn
HỌC VIỆN TÀI CHÍNH
LuËn ¸n sÏ ®−îc b¶o vÖ tr−íc Héi ®ång chÊm luËn ¸n cÊp Nhµ n−íc
häp t¹i Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n, Hµ Néi
Vµo håi ngµy th¸ng n¨m 2012
Cã thÓ t×m hiÓu luËn ¸n t¹i
1. Th− viÖn Quèc gia
2. Th− viÖn Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của Đề tài
Hiện nay, DN có rất nhiều lựa chọn nhằm mở rộng thị trường vốn trong
đó thông qua thị trường chứng khoán (TTCK) với sự tham gia của các nhà đầu
tư trong và ngoài nước là kênh thu hút vốn tiềm năng, hiệu quả. Trong các loại
thông tin được cung cấp trên TTCK, thông tin kế toán được cung cấp dưới
dạng các báo cáo tài chính (BCTC) là những thông tin có vai trò quan trọng
đặc biệt: Nó có ảnh hưởng lớn đến mối quan hệ cung – cầu chứng khoán, là
động lực cho quyết định mua vào, bán ra của nhà đầu tư trên thị trường
sau khi phân tích các BCTC được công bố. Một trong những yếu tố góp phần
đảm bảo thông tin công bố của các CTNY được tin cậy là thông qua hoạt động
kiểm toán BCTC của các CTNY. Để góp phần đảm bảo tính trung thực, hợp lý
và hợp pháp của thông tin được công khai của các tổ chức niêm yết trên TTCK,
Nhà nước Việt Nam yêu cầu các CTNY trên TTCK Việt Nam phải bắt buộc kiểm
toán BCTC hàng năm do kiểm toán độc lập thực hiện.
Hiện nay, TTCK Việt Nam còn non trẻ và có rất nhiều biến động phức tạp:
Số lượng các CTNY ngày càng gia tăng, hàng hóa trên TTCK đa dạng, phong
phú và phức tạp. Bên cạnh đó, việc thu hút và mở rộng thị trường vốn của các
CTNY còn rất nhiều khó khăn do các nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Trong tình hình đó và xu hướng hội nhập kinh tế thế giới nói chung và trong
lĩnh vực kiểm toán nói riêng càng đòi hỏi việc cụ thể hóa lý luận về kiểm toán
BCTC các CTNY và nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán.
Nhận thức được tính cấp bách nêu trên, Tác giả mạnh dạn đi vào nghiên
cứu Luận án với Đề tài “ Hoàn thiện kiểm toán báo cáo tài chính của các
công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”.
2. Mục đích nghiên cứu
Luận án nghiên cứu cụ thể hóa lý luận chung về TTCK, hoạt động của
CTNY trên TTCK, Luận án nghiên cứu phát triển lý luận về kiểm toán BCTC
của các CTNY cùng kinh nghiệm của các nước có thể áp dụng vào Việt Nam.
Trên cơ sở đó, Luận án phân tích thực trạng kiểm toán BCTC của các CTNY
2
trên TTCK Việt Nam, đánh giá những mặt đã đạt được, những tồn tại và
nguyên nhân của những hạn chế trong kiểm toán BCTC của các CTNY trên
TTCK Việt Nam. Từ nghiên cứu lý luận và thực tế đó, Tác giả nêu ra các giải
pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện kiểm toán BCTC của các CTNY trên TTCK
Việt Nam hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Về đối tượng nghiên cứu, Đề tài tập trung nghiên cứu lý luận kiểm toán
BCTC của các DN từ đó đi sâu vào kiểm toán BCTC của các CTNY trên TTCK
Việt Nam.
Về phạm vi nghiên cứu, Đề tài tập trung vào kiểm toán BCTC của các
CTNY (công ty cổ phần) trên TTCK do các công ty kiểm toán (CTKT) độc lập
thực hiện.
4. Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, Đề tài vận
dụng các phương pháp chung như thu nhận thông tin, tổng hợp, phân tích,
thống kê từ đó đưa ra luận cứ cơ bản về kiểm toán BCTC của các CTNY trên
TTCK. Cụ thể, trên cơ sở những kiến thức đã tích lũy kết hợp với việc tham
khảo các tài liệu trong và ngoài nước về lĩnh vực này, Tác giả phân tích và tổng
hợp để hoàn thành lý luận chung về kiểm toán BCTC của các CTNY trên
TTCK. Trong nghiên cứu thực tiễn, Đề tài vận dụng các phương pháp cụ thể như
điều tra, tổng hợp, phân tích thực trạng kiểm toán BCTC của các CTNY trên
TTCK Việt Nam.
5. Kết cấu của Luận án
Ngoài Lời mở đầu và Kết luận, Luận án gồm 3 chương sau:
Chương I: Lý luận chung về kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty
niêm yết trên thị trường chứng khoán;
Chương II: Thực trạng kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty niêm yết
trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay;
Chương III: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện kiểm toán báo cáo tài
chính của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
3
CHƯƠNG I
LÝ LUẬN CHUNG VỀ KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC
CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1.1 Thị trường chứng khoán và công ty niêm yết trên thị trường chứng
khoán với quản lý
1.1.1 Tổng quan về thị trường chứng khoán
TTCK là một bộ phận quan trọng của thị trường vốn nhằm huy động
những nguồn vốn tiết kiệm trong xã hội tập trung thành nguồn vốn lớn tài trợ
dài hạn cho các DN, các dự án đầu tư, các tổ chức kinh tế và nhà nước để phát
triển sản xuất, tăng cường kinh tế.TTCK là nơi các chứng khoán được phát
hành và trao đổi.
1.1.2 Công ty niêm yết
trên
thị trường chứng khoán
CTNY là một tổ chức phát hành chứng khoán trên TTCK tập trung.
Như vậy, đặc điểm của CTNY ảnh hưởng tới kiểm toán được xem xét
trên một số khía cạnh chủ yếu:
Thứ nhất, CTNY là loại công ty cổ phần.
Thứ hai, CTNY được quyền phát hành chứng khoán dưới hai dạng là cổ
phiếu và trái phiếu ra công chúng; Số lượng cổ đông của CTNY khá phức tạp
về số lượng và thay đổi theo từng thời điểm nên rất khó kiểm soát;
Thứ ba, việc huy động vốn của CTNY có thể được tiến hành theo nhiều
hình thức đa dạng và mang lại hiệu quả cao: thông qua vay vốn ngân hàng và
TTCK;
Thứ tư, việc công khai hóa thông tin nói chung và thông tin tài chính nói
riêng của CTNY phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về chế độ tài chính kế toán
và quy định của TTCK;
Thứ năm, khi niêm yết chứng khoán trên TTCK, số lượng và trình độ
người quan tâm đến thông tin tài chính của CTNY rất lớn và phức tạp;
Thứ sáu, hoạt động của CTNY sẽ được quản lý chặt chẽ từ nhiều hệ thống
pháp luật trong và ngoài công ty;