ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------- o0o ---------
TRẦN ĐÔNG Y
TRỰC TRẠNG LAO ĐỘNG – VIỆC LÀM
CỦA NGƯỜI DÂN SAU TÁI ĐỊNH CƯ
(Nghiển cứu trường hợp tại Khu kinh tế Dung Quất tỉnh Quảng Ngãi)
Chuyên ngành: Xã hội học
Mã số: 60.31.30
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Võ Tuấn Nhân
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Hà Nội, 2009
MỤC LỤC
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài ..................................................................................... 1
2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn ............................................................................ 2
2.1. Ý nghĩa khoa học............................................................................................ 2
2.2. Ý nghĩa thực tiễn ............................................................................................ 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................... 3
3.1. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................... 3
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu..................................................... 4
4.1. Đối tƣợng nghiên cứu ..................................................................................... 4
4.2. Khách thể nghiên cứu ..................................................................................... 4
4.3. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................ 4
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ................................................ 5
5.1. Phƣơng pháp luận ........................................................................................... 5
5.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................. 5
6. Giả thuyết nghiên cứu và khung lý thuyết ......................................................... 7
6.1. Giả thuyết nghiên cứu ..................................................................................... 7
6.2. Sơ đồ khung lý thuyết ..................................................................................... 8
7. Kết cấu luận văn ................................................................................................ 9
PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu .................................................................... 10
1.2. Một số lý thuyết, quan điểm vận dụng nghiên cứu đề tài ............................... 13
1.2.3. Các quan điểm về tái định cƣ và lao động - việc làm ................................... 18
1.3. Một số khái niệm ............................................................................................22
1.3.1. Khái niệm lao động ................................................................................... 22
1.3.2. Khái niệm việc làm ..................................................................................... 23
1.3.3. Khái niệm tái định cƣ .................................................................................. 25
ơ
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG LAO ĐỘNG - VIỆC LÀM CỦA NGƢỜI DÂN
SAU TÁI ĐỊNH CƢ
2.1. Quá trình hình thành và phát triển Khu kinh tế Dung Quất ......................... 28
2.1.1. Vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên Khu kinh tế Dung Quất .................................. 28
2.1.2. Quá trình hình thành và phát triển Khu kinh tế Dung Quất ............................. 30
2.1.3. Tình hình Kinh tế - xã hội các xã Khu kinh tế Dung Quất ............................... 36
2.1.4. Tình hình tái định cƣ tại Khu kinh tế Dung Quất ............................................ 39
2.2. Thực trạng lao động - việc làm của người dân sau tái định cư....................... 42
2.2.1. Cơ cấu tuổi của ngƣời dân tại khu tái định cƣ ................................................ 42
2.2.2. Giới tính của ngƣời dân tại khu tái định cƣ .................................................... 43
2.2.3. Trình độ học vấn của ngƣời dân tại khu tái định cƣ ........................................ 44
2.2.4. Trình độ chuyên môn của ngƣời dân tại vùng tái định cƣ ................................ 47
2.2.5. Việc làm phân theo trình độ chuyên môn ...................................................... 48
2.2.6. Việc làm phân theo tuổi .............................................................................. 50
2.2.7. Việc làm phân theo lĩnh vực ngành nghề ....................................................... 53
2.2.8. Việc làm trƣớc và sau tái định cƣ ................................................................. 54
2.3. Thực trạng đời sống kinh tế-xã hội của người dân khu tái định cư ............... 58
2.3.1. Thu nhập các hộ sau tái định cƣ.................................................................. 58
2.3.2. Phƣơng tiện, đồ dùng chủ yếu .................................................................... 60
2.3.3. Nhà ở của các hộ sau tái định cƣ ................................................................ 62
2.3.4. Sức khoẻ của các hộ dân sau tái định cƣ ..................................................... 63
2.3.5. Môi trƣờng ................................................................................................ 65
2.4. Quan điểm của người dân sau tái định cư ...................................................... 69
Chƣơng 3: GIẢI PHÁP VỀ LAO ĐỘNG - VIỆC LÀM NHẰM ỔN ĐỊNH
ĐỜI SỐNG NGƢỜI DÂN SAU TÁI ĐỊNH CƢ TẠI KHU KINH TẾ
DUNG QUẤT GIAI ĐOẠN 2010 – 2015
3.1. Tập trung đào tạo nghề để chuyển đổi việc làm cho người dân sau
tái định cư ............................................................................................................. 73
3.2. Phát triển kinh tế tạo việc làm cho người lao động sau tái định cư ................ 76
3.2.1. Đẩy mạnh thực hiện các mô hình khuyến nông .............................................. 76
3.2.2. Giải pháp phát triển thủy sản ....................................................................... 78
3.2.3. Đẩy mạnh phát triển Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệp gắn với
phát triển Thƣơng mại – dịch vụ ............................................................................ 79
3.2.4. Đẩy mạnh phát triển Thƣơng mại - dịch vụ.................................................... 81
3.3. Tăng cường công tác tư vấn, giới thiệu việc làm ............................................ 83
3.4. Xây dựng đồng bộ các chính sách, cơ chế hỗ trợ người dân sau tái
định cư ................................................................................................................. 85
PHẦN III: KẾT LUẬN - KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận............................................................................................................. 91
2. Khuyến nghị ..................................................................................................... 93
PHẦN I: MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đất nƣớc ta trãi qua hơn 20 năm đổi mới, sự chuyển đổi từ cơ chế kế
hoạch tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trƣờng định hƣớng xã hội
chủ nghĩa đã và đang từng bƣớc phát triển toàn diện. Đặc biệt, từ khi Việt
Nam gia nhập Tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO); nền kinh tế ngày càng
chủ động hội nhập với nền kinh tế thế giới . Đây là cơ hội cho những đối
tác ở nƣớc ngoài hợp tác đầu tƣ vào Việt Nam. Để đáp ứng nhu cầu giải
phớng mặt bằng cho sự phát triển các khu công nghiệp thì vấn đề di dân và
tái định cƣ, đặc biệt về lao động - việc làm của ngƣời dân sau tái định cƣ là
vấn đề vẫn còn bất cập.
Đây là một trong những vấn đề lớn mà Đảng và Nhà nƣớc luôn quan
tâm, bởi lẽ trong quá trình chủ động hội nhập với nền kinh tế quốc tế, kinh
tế khu vực, có nhiều địa phƣơng đã và đang chuyển giao ruộng đất cho các
khu công nghiệp, các khu kinh tế. Điều này, đã và đang tạo sự chuyển đổi
về cơ cấu kinh tế, về kết cấu hạ tầng và đời sống của nhân dân ở khắp các
vùng, miền trong cả nƣớc, trƣớc hết là các vùng kinh tế trọng điểm và các
vùng nằm trong các khu kinh tế, khu chế xuất, khu công nghiệp... Đồng
thời, với những chuyển biến tích cực đó, đã nãy sinh nhiều vấn đề phức tạp,
trong đó có vấn đề di dân tái định cƣ và giải quyết việc làm sau tái định cƣ
tại các khu kinh tế. Khu kinh tế Dung Quất là một trong những khu kinh tế
trọng điểm của miền Trung cũng nằm trong những điều kiện chung đó.
Khu kinh tế Dung Quất nằm trên địa bàn 06 xã: Bình Chánh, Bình
Thạnh, Bình Đông, Bình Thuận, Bình Trị, Bình Hải và một phần diện tích
đất của các xã: Bình Hòa, Bình Phƣớc, Bình Phú của huyện Bình Sơn với
tổng diện tích quy hoạch 10.300ha, chiếm trên 22% diện tích toàn huyện;
