ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
____________________________
ISO 9001:2008
LÊ THỊ HÀ
VĂN HÓA LÀNG CỔ ĐÔNG HÒA HIỆP
HUYỆN CÁI BÈ, TỈNH TIỀN GIANG
Chuyên ngành: VĂN HÓA HỌC
Mã số: 60310640
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HÓA HỌC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM THỊ THU YẾN
TRÀ VINH, NĂM 2015
-i-
LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công
bố trong bất kỳ công trình nào khác
Trà Vinh, ngày 30 tháng 9 năm 2015
Học viên thực hiện
Lê Thị Hà
-ii-
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên cho tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến Ban giám hiệu trường
Đại học Trà Vinh - Phòng khoa học Công nghệ và Đào tạo sau đại học - Khoa Ngôn
ngữ, Văn hóa, Nghệ thuật Khmer Nam Bộ - quý thầy cô đã giảng dạy trong chương
trình Cao học Văn hóa học, những người truyền đạt cho tôi những kiến thức hữu ích
về văn hóa, làm cơ sở cho tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin gửi lời tri ân đặc biệt đến cô giáo – PGS. TS Phạm Thị Thu Yến, người
đã hướng dẫn khoa học cho tôi. Trong suốt thời gian qua, mặc dầu quỹ thời gian của
cô rất hạn hẹp, song cô luôn quan tâm, theo dõi và góp ý kịp thời cho tôi. Những kiến
thức, kinh nghiệm quý báu của cô đã giúp rất nhiều cho tôi trong việc giải quyết các
vấn đề khoa học.
Tôi xin chân thành cám ơn đến Ban giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du
lịch, Ban quản lý di tích tỉnh Tiền Giang, những người đã cho phép và tạo điều kiện
thuận lợi cho tôi theo học chương trình này và trong quá trình thực hiện luận văn. Tôi
cũng xin cám ơn chính quyền địa phương và toàn thể bà con nhân dân làng cổ Đông
Hòa Hiệp đã giúp đỡ tôi trong quá trình khảo sát, nghiên cứu những vấn đề liên quan,
góp phần giúp cho tôi hoàn thành luận văn này.
Tôi xin chân thành cám ơn !
Trà vinh, ngày 30 tháng 9 năm 2015
Học viên
Lê Thị Hà
-iii-
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Tên luận văn: “Văn hóa làng cổ Đông Hòa Hiệp, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang”
Khoảng thời gian khảo sát: Từ 2014 đến nay
Địa điểm khảo sát: -Xã Đông Hòa Hiệp, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang.
-Xã Tân Hòa, huyện Long Hồ; Phường 3, 5 Vĩnh Long.
Mô tả cuộc khảo sát tiêu biểu: Chúng tôi đã tiến hành 2 cuộc khảo sát định
lượng (phiếu khảo sát), định tính (phỏng vấn sâu) song song vào khoảng thời gian
tháng 4, 5, 6 năm 2015. Cuộc khảo sát định lượng được tiến hành với 150 phiếu khảo
sát, đối tượng chủ yếu là người dân Đông Hòa Hiệp. Cuộc khảo sát định tính kéo
trong 3 tháng với nhiều đối tượng khảo sát khác nhau như: người dân, chủ nhà cổ,
cán bộ quản lý văn hóa, đại diện chính quyền; 15 cuộc phỏng vấn sâu với nhiều thời
điểm khác nhau (do có nhiều vấn đề phát sinh cần làm rõ). Các kết quả số liệu khảo
sát được tính toán bằng phần mềm exel, SPSS…
Mục đích của đề tài là bước đầu phác thảo bức tranh văn hóa của làng cổ Đông
Hòa Hiệp, phân tích thực trạng tồn tại của di sản, trên cơ sở đó đề ra những biện pháp
nhằm bảo vệ, phát huy những giá trị di sản văn hóa vốn có.
Một số nội dung chính của luận văn.
-Luận văn sử dụng một số thuật ngữ khoa học quen thuộc của ngành văn hóa
học, nhân học, xã hội học…như các khái niệm văn hóa của UNESCO, Trần Quốc
Vượng, Hồ Chí Minh; các khái niệm về làng, xã, ứng xử văn hóa. Cơ sở lý thuyết
của luận văn chủ yếu dựa trên 3 thuyết văn hóa là “Vùng văn hóa”, “Bản sắc vùng”,
“Địa –văn hóa”.
-Làng Đông Hòa Hiệp, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang là làng cổ hiếm hoi ở
vùng văn hóa Đồng bằng Nam bộ; với lịch sử trên 300 năm tồn tại và phát triển, di
sản văn hóa của làng Đông Hòa Hiệp được thể hiện rõ nét trên cả 2 phương diện: văn
hóa vật thể và văn hóa phi vật thể.
+Văn hóa vật thể của làng Đông Hòa Hiệp được thể hiện qua các cơ sở tôn giáo,
tín ngưỡng (đình, chùa, miếu), các công trình dân dụng (nhà cổ) và hệ thống cảnh quan
-iv-
của làng. Hiện tại làng Đông Hòa Hiệp có 1 đình cổ, 2 ngôi chùa, 10 ngôi nhà cổ trên
100 năm, trong đó có 8 cơ sở văn hóa được xếp hạng di tích cấp tỉnh. Điểm đặc biệt
trong hệ thống văn hóa vật thể tại đây là những công trình nhà cổ rất có giá trị về mặt
lịch sử và kiến trúc. 10 ngôi nhà cổ tại Đông Hòa Hiệp đều là những ngôi nhà rường
với kết cấu gỗ; trong nhà được bài trí nhiều đồ dùng xưa như: hương án, tủ thờ, tủ chè,
ván ngựa (tấm phản), bàn nghế, trường kỉ; hệ thống liễn đối, bao lam…Tất cả đều được
trang trí, chạm khắc tỉ mỉ, sắc sảo. Một số nhà cổ xây dựng có ảnh hưởng kiểu kiến
trúc biệt thự Pháp, tuy nhiên bên trong vẫn được bài trí theo phong cách truyền thống
phương Đông, giản đơn nhưng rất tinh tế…
+Văn hóa phi vật thể làng Đông Hòa Hiệp khá đa dạng và phong phú, đặc điểm
này được thể hiện qua hệ thống tín ngưỡng, lễ nghi, tôn giáo, lễ hội, các nghề truyền
thống, văn hóa dân gian. Người dân làng này vẫn giữ lối sống đơn giản, hòa nhã
thường xuyên quan tâm, tương trợ lẫn; các hệ thống giá trị truyền thống vẫn được
lưu và tiếp nhận những nét văn hóa tiến bộ mới..
-Văn hóa làng Đông Hòa Hiệp là nét “văn hóa làng cổ” hiếm hoi ở Nam Bộ, nó
tiêu biểu cho văn minh miệt vườn sông nước; với hệ thống cảnh quan, sinh thái đa
dạng, rộng mở; với lịch sử hình thành, tích tụ lâu đời – Đông Hòa Hiệp chứa đựng
nhiều giá trị văn hóa đặc trưng vùng Đồng bằng Nam Bộ. Chính vì vậy, cần xây dựng
hệ thống giải pháp, chính sách hỗ trợ, nhằm bảo tồn, phát huy những di sản văn hóa
mà làng Đông Hòa Hiệp đang lưu giữ.