intTypePromotion=1

Trẻ em và thanh thiếu niên - Tâm bệnh học: Phần 2

Chia sẻ: ViMessi2711 ViMessi2711 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:264

0
54
lượt xem
14
download

Trẻ em và thanh thiếu niên - Tâm bệnh học: Phần 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nối tiếp phần 1 của tài liệu Trẻ em và thanh thiếu niên - Tâm bệnh học, phần 2 sẽ tiếp tục trình bày các nội dung về tâm bệnh học lâm sàng, tổ chức dự phòng và chăm sóc điều trị, các liệu pháp tâm lí cá nhân liệu pháp hành vi, bệnh động kinh ở trẻ em, rối loạn giấc ngủ ở trẻ em, rối loạn hành vi xâm hại, rối loạn tâm thần thực tổn,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Trẻ em và thanh thiếu niên - Tâm bệnh học: Phần 2

Phần 3<br /> TÂM BỆNH HỌC LẢM SÀNG<br /> <br /> Fài này trình bày giới hạn ớ các kiến thức cho phép phân biệt các rối<br /> loạn ùm thần thực tổn với các rối loạn tâm thần chức nãng; không trình<br /> bày sáu các rỏi loạn tâm thần trong từng bệnh thực tổn.<br /> Rất nhiều triệu chứng và hội chứng tâm thần có thể gặp trong cá hai<br /> loại rói loạn tâm thần thực tổn và rối loạn tâm thần chức năng. Tiến hành<br /> khá m xét và chấn đoán phân biệt hai loại bệnh lý tâm thần này có ý nghĩa<br /> đặc bệt quan trọng giúp đưa ra các biện pháp can thiệp đúng đắn và tránh<br /> đưọíc :ác hậu quả đáng tiếc do việc chán đoán và xử trí không đúng.<br /> |)ịnh nghĩa và phân loại<br /> Rói loạn tám thần thực tổn là rỏi loạn hoạt động của não gây ra do<br /> mộit bệnh của não, một thương tổn của não hay một thương tổn cơ thế<br /> kháic 3 ngoài não.<br /> "heo cách phát bệnh đầu tiên ớ não hay phát bệnh từ phần khác của<br /> cơ uhé lan đến não, chia ra:<br /> Ỉ.ÓÌ loạn hoạt động não tiên phát là rối loạn tâm thần dơ bệnh hay<br /> tổn tí ương trực tiếp của não (đây là rối loạn tâm thần thực tổn thật sự).<br /> ilối loạn hoạt động não thứ phát là rối loạn tâm thần do các bệnh<br /> hay/ các rối loạn thân thê xâm hại não cũng như các cơ quan và hệ thống<br /> kháíccủa cơ thể (trường hợp này gọi là rối loạn tâm thần triệu chitng).<br /> Theo biểu hiện lâm sàng, các rối loạn tâm thần thực tổn (bao gồm cả<br /> ròi lcạn tâm thần triệu chứng) chia ra hai nhóm:<br /> nhóm chủ yếu có các rối loạn nhận thức (phạm vi trí nhớ, trí tuệ,<br /> khia răng học tập, ví dụ rối loạn ý thức, rối loạn chú ý);<br /> 81<br /> <br /> . nhóm chủ yếu có các rối loạn tri giác (ảo giác), rối loạn tư duy<br /> (hoang tướng), rối loạn cảm xúc (trầm cảm, hưng cảm, lo sợ) hay rối loạn<br /> nhân cách và hành vi. Trong nhóm này, các biến đổi nhận thức và giác<br /> quan ít quan trọng. Nhiều rối loạn tâm thần trong nhóm này như vậy rất<br /> giống các triệu chứng của nhiều rối loạn tâm thần khác hiện nay chưa xác<br /> định rõ nguyên nhân (gọi là rối loạn tâm thần chức năng) như tâm thẩn<br /> phân liệt, loạn thần cảm xúc, các rối loạn tâm căn, các rối loạn nhân cách<br /> và hành vi.<br /> Các rối loạn tâm thần thực tổn có thể xuất hiện ở trẻ ern 4 - 5 tuổi<br /> đến người cao tuổi.<br /> Biểu hiện lâm sàng<br /> Các rối loạn tâm thần thực tổn rất đa dạng, liên quan đến mọi hoạt<br /> động tâm thần, mức độ nặng nhẹ và tiên lượng tùy theo bản chất của bệnh<br /> cơ bản.<br /> ( ỉ ) H ội chứng mất trí là hội chứng tâm thần do một bệnh não inạn<br /> tính đặc trưng bằng mất khả năng nhận thức và trí tuệ khá nghiêm trọng<br /> đến mức gây tổn thiệt về hoạt động, xã hội và công việc, tiến triển với<br /> nhiều rối loạn chức năng cao cấp của vỏ não như tri giác, tư duy trừu<br /> tượng, trí nhớ, phán đoán, định hướng (không gian, thời gian, bán thân,<br /> người khác), thông hiếu, tính toán, học tập, ngôn ngữ, phán đoán... Hội<br /> chứng mất trí thường có (đôi khi xảy ra trước đó) rối loạn cảm xúc, rối<br /> loạn hành vi xã hội nhưng không kèm theo rối loạn ý thức u ám.<br /> Rối loạn này có thể tiến triển hay không tiến triển, kéo dài hay có<br /> thể hồi phục. Khả năng hồi phục liên quan đến bệnh lý nầm bên dưới<br /> (bệnh cơ bản) và khả năng điều trị hiệu quả của y học hiện đại.<br /> Ở trẻ em và thanh thiếu niên, mất trí có thể gặp trong viêm não do vi<br /> rút, viêm não bán cấp do H IV , hội chứng mất trí do AID S, mất trí do<br /> thiếu acid nicotinic (bệnh Pellagra), mất trí do thiếu vitamin B I 2...<br /> (2) H ội chứng quên thực tổn là rối loạn trí nhớ* (về các sự kiện mới<br /> và cũ), còn bảo tồn trí nhớ tức thì, khó học các thông tin mới, quên thuận<br /> <br /> Nhắc lại vài điểm về trí nhớ:<br /> . Trí nhớ ngắn hạn là trí nhớ cấp 1 hay trí nhớ tức thì xảy ra trong vài giây vài phút<br /> đẩu tiên;<br /> <br /> 82<br /> <br /> hành, cũng có quên nghịch hành nhẹ hay nặng. Quên có the phục hồi nếu<br /> tổn thưíng não hay bệnh não (dặc hiệt cúa não trung gian và các cáu trúc<br /> giữa thuỳ thái dương hai hên hao gồm các thế vú. phức hộ cá ngựa, túi<br /> cùng ÍVrnix) qua khói.<br /> CHíng quên thực tốn có các đặc điếm sau:<br /> • Ihòng có rỏi loạn vé chú ý. ý thức và trí nhớ tức thì;<br /> • thông có rối loạn vè tri giác và các chức năng nhận thức khác (kê<br /> cá tn tLỘ)... ;<br /> <br /> • nường phục hồi hoàn toàn.<br /> Nịu ỵ Cmi nhân thường gặp: thiêu vitamin B l. chấn thương não, thiêu<br /> oxy- nio. u não. thoái hoá não...<br /> (.1 H ộ i chúng mê sàng là một hội chứng não thực tổn do các<br /> nguyêr nhân khác nhau (nhiễm trùng, nhiễm độc, lạm dụng chất...)<br /> nhưn g biếu hiện lâm sàng giống nhau. Khới phát cấp đồng thời xuất hiện<br /> các rỏi loạn hoạt động nhận thức do loạn hoạt động não lan toả như vể ý<br /> thức Vi chú ý (mất định hướng thời gian, khỏng gian...), về tri giác (áo<br /> <br /> tưởng, áo giác), về tư duy (rối loạn thông hiếu, hoang tướng thó sơ, lời<br /> nói klung liên quan...), về trí nhớ (giám nhớ các sự kiện mới). Mê sảng<br /> xáy ra ớ mọi độ tuổi. Tiến triển với cường độ rất dao động và ngắn, phần<br /> lớn truờng hợp hổi phục trong vòng 1 tháng; có trường hợp kéo dài 6<br /> tháng (bệnh gan mạn tính, viêm nội tâm mạc bán cấp do vi khuẩn).<br /> Hoi chứng mê sảng bao gồm: trạng thái lú lẫn cáp, loạn thần nhiễm<br /> trùng cấp, hội chứng não cấp, hội chứng tâm thần thực tốn cấp.<br /> (4)<br /> Các rỏi loạn tám thán thực tổn khác do tổn Ihương não hay<br /> loạn hoạt động não hoặc do một bệnh thê chát.<br /> 'CiC rối loạn tâm thần này do một bệnh não tiên phát hay một bệnh<br /> thân thi gây tổn thương não thứ phát.<br /> <br /> Trí rnớ dài han là trí nhớ cấp 2, tri nhớ mới, trí nhớ quá khứ hay trí nhớ xa, bao<br /> gồim ất cà trí nhớ sau sự kiện gây mất nhớ.<br /> Ba lcại quên cơ bản: - quèn nghịch hành mất nhớ các sư kiện xảy ra trước SƯ<br /> kiệ*n jây mất nhớ; - quên sau chấn thương= mất nhớ các sư kiên trong một thời<br /> kỳ cc giới han sau sự kiên gảy mất nhớ, - quên thuàn hành = tổn thương về sự<br /> thu mân các tri nhớ mới.<br /> <br /> 83<br /> <br /> Đánh giá các rối loạn tâm thần thực tổn loại này phải dựa vào các<br /> tiêu chuán sau đây:<br /> (a) phái xác định rõ một bệnh, một tổn thương hay một rối loạn hoạt<br /> động não hoặc một bệnh thân thê có thê dẫn tới rối loạn tâm thần liên quan;<br /> (b) có liên quan về thời gian (vài tuần - vài tháng) giữa thời điếm xảy<br /> ra bệnh cơ bản và thời gian xảy ra hội chứng tâm thần;<br /> (c) rói loạn tâm thần thuyên giảm hay khỏi sau khi bệnh nguyên<br /> nhân (bệnh cơ bản) giảm nhẹ hay khỏi;<br /> (d) không có nhân tố' nào khác có thể giải thích sự xuất hiện hội<br /> chứng tâm thần (như tiền sử gia đình, tình huống stress).<br /> Các rối loạn tâm thần thực tổn có thể gặp trong các chúng bệnh sau đây:<br /> Động kinh, viêm não thuỳ viền, bệnh Huntington, chấn thưưng sọ, u<br /> ác tính ngoài não di cãn vào não, các bệnh hay dị dạng mạch máu não,<br /> bệnh chất tạo keo (luput ban đỏ), các bệnh nội tiết, các bệnh nhiệt đới,<br /> bệnh kí sinh trùng, nhiễm độc thuốc (corticosteroid, thuốc sốt rét...).<br /> Các rối ioạn tâm thần thực tổn loại này bao gồm các biểu hiện sau đây:<br /> . Trạng thái ảo giác thực tổn có ảo giác các loại, nhưng không có<br /> các triệu chứng như mù mờ ý thức, suy giảm trí tuệ rõ, hoang tuờng hay<br /> rối loạn khí sắc rõ.<br /> <br /> . Rối loạn căng trương lực thực tổn có hoạt động tâm thần - vận<br /> động giảm (có thể đến mức độ sững sờ) hay tăng (kích động) cùng với<br /> các triệu chứng căng trương lực (giảm hay mất vận động tự nhiên, mất<br /> nói, phủ định, chống đôi, tư thế cứng, giữ nguyên dáng, uốn sáp tạo<br /> hình...). Hai cực rối loạn tâm thần - vận động sững sờ và kích động có thê<br /> thay đổi cho nhau nhanh và bất ngò.<br /> Trong các nguyên nhân, thường gặp nhất là viêm não và nhiễm độc<br /> oxyd carbon.<br /> . R ố i loạn hoang tưởng thực tổn giống phàn liệt: hoang tường dai<br /> dáng và tái diễn kèm theo ảo giác với một sô' nét giống với bệnh tâm thần<br /> phân liệt (như hoang tưởng kỳ dị, rối loạn tư duy).<br /> Rối loạn này gặp trong loạn thần giống phân liệt, trong bệnh dộng<br /> kinh, trạng thái hoang tướng ảo giác thực tổn.<br /> . R ói loạn kh í sắc thực tổn: biến đổi cảm xúc trầm cảm, hưng cảm,<br /> cảm xúc không ổn định thường kèm theo biến đổi toàn bộ hoạt động.<br /> <br /> 84<br /> <br /> Roi loạn khi sác phai xáy ra sau một nhân tỏ được xem là thực tổn có<br /> nghĩit la có quan hệ nhân qua với bệnh thực tổn nàv.<br /> Clùin đoán bệnh não hay bệnh cơ thổ khác phái dựa vào những<br /> cỉiẽm sau:<br /> thu thập các thông tin xác thực về tiền sứ bệnh;<br /> khám xét thể chất và sinh học thích hợp;<br /> loại trừ trường hợp bệnh nhân có phản ứng cảm xúc (lo buồn) khi<br /> bị mác một bệnh khó chữa như rỏi loạn não thực tổn.<br /> Trám cám sau nhiễm khuẩn (cúm) là trường hợp điên hình: rối loạn<br /> hưng cám nhẹ có thể gặp trong trường hợp điều trị bằng thuốc chống trầm<br /> cám hay corticosteroid.<br /> R ối loạn lo au thực tổn: lo âu các loại có thể gặp trong một bệnh<br /> thực tổn như dộng kinh thái dương, nhiễm độc tuyến giáp...<br /> Rồi loạn nhận thức nhẹ. có thể xảy ra trước, kèm theo hay kế tiếp<br /> các bệnh nhiễm khuân hav các bệnh thân thế khác.<br /> Biếu hiện: rối loạn trí nhớ, khó tập trung chú ý, khó học tập, kèm<br /> theo cám xúc buồn phiền; mức độ nhẹ và qua đi trong vài tuần sau khi<br /> khỏi bệnh nhiễm khuẩn hay bệnh thán thế.<br /> , Hội chứng sau viêm não<br /> Các bệnh viêm não nhiễm khuẩn (vi khuẩn, virut) thường đê lại các<br /> di chứng tâm thần.<br /> Biêu hiện: mệt mói, cảm xúc bàng quan, bắn gắt, giám hoạt động<br /> nhận thức (khó học tập), rối loạn nhịp thức - ngủ, rối loạn hành vi ăn<br /> uống, rối loạn phán đoán xã hội; cớ khi kèin theo một sô di chứng thần<br /> kinh (liệt, điếc, mất nói. mất dùng dộng tác, mất khá năng tính toán).<br /> Các triệu chứng trên không đặc hiệu, thường khác nhau trên từng<br /> người bệnh và tuỳ theo loại vi khuán gây bệnh.<br /> Tiên lượng: thường hồi phục (đây là điếm chủ yếu giúp phân biệt với<br /> rối loạn nhân cách ớ thanh thiêu niên).<br /> . H ội chứng sau chấn động não<br /> Hội chứng này xáy ra sau chấn thương sọ não (mức độ khá nặng, gây<br /> mất ý thức) với các biếu hiện: đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, hay cáu gắt,<br /> khó lập trung chú ý, khó tính nhám, biến đối trí nhớ, mất ngú, giảm chịu<br /> <br /> 85<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2