Triết lý của cà phê và quyền lực mềm cho Việt Nam
"Trung Quốc có khẩu hiệu ngắn gọn: "Hàng hoá
Trung Quốc ở đâu, văn hoá Trung Quốc ở đó". Nhìn
sang Hàn Quốc, thông qua phim ảnh, họ gia tăng
lượng bán hàng lên 10 tỷ USD/năm. Tôi xin đặt câu
hỏi: Việt Nam có ý thức được vấn đề đó không? Có
xây dựng chiến lược quảng bá thương hiệu quốc gia
dựa trên những thế mạnh như cà phê, hạt tiêu, hạt
điều không? Chúng ta vẫn chưa thực sự ý thức về
vấn đề "quyền lực mềm", từ cấp quản lý đến cấp
doanh nghiệp" - Đó là trăn trở của Chủ tịch Hội đồng
Quản trị Công ty Cà phê Trung Nguyên Đặng Lê
Nguyên Vũ.
Xây dựng triết lý của cà phê Việt Nam
* Theo ông Việt Nam có triết lý về cà phê chưa?
- Tôi nghĩ ở Việt Nam, triết lý cà phê mới manh nha.
Để có được triết lý ấy, cần dựa trên quan điểm của
địa phương, dân tộc và thế giới về loai sản phẩm này.
Nó sẽ được bồi đắp bởi những người uống và đam
mê cà phê theo thời gian, ngay một lúc không thể
hoàn tất được.
* Để có được triết lý ấy, theo ông cần làm gì?
- Tôi kêu gọi các nhà văn hóa cần nhìn nhận đây là
vấn đề nghiêm túc và phải có công trình nghiên cứu
cẩn thận. Cà phê là mẫu số chung để quy tụ 2 triệu
tín đồ uống cà phê ở nhiều quốc gia, sắc tộc, màu da,
quan điểm chính trị và tôn giáo khác nhau. Do đó, cần
phải nghiên cứu nó với tư cách một công trình khoa
học. Nếu có được triết lý ấy, Việt Nam sẽ có một cơ
hội quá lớn. Lần đầu tiên Việt Nam sẽ trở thành nhà
tư tưởng, có thể xuất khẩu và quy tụ được những
người khác nhau trên thế giới
Mặt khác, Hiệp hội Cà phê Việt Nam cần những
người quyết liệt và có kinh nghiệm quốc tế để tính
toán chiến lược cho cà phê Việt Nam. Chúng ta cần
phải có liên minh chiến lược đối với các nước trồng
cà phê như Colombia, Brazil, Indonesia. Nếu ý thức
đó là quyền lực của Việt Nam thì cần nghiêm túc nhìn
nhận nó ở góc độ rộng hơn nhiều nếu không chúng ta
sẽ phải trả giá.
Đề nghị ba Bộ ngồi lại với nhau...
* Muốn xây dựng được chiến lược cho cà phê Việt Nam,
theo ông chính phủ cần làm gì?
- Trước tiên, chính phủ phải nhận thức được thế
mạnh này là một quyền lực mới thực sự của Việt
Nam mà thế giới không dễ gì có được: Hạt tiêu, hạt
điều xuất khẩu đứng số một thế giới, gạo, cà phê
đứng thứ 2... Đây là vấn đề cần thiết phải có sự đầu
tư của nhà nước, nhưng cũng cần nói rằng vai trò
của nhà nước rất yếu trong vấn đề này. Chúng ta cần
phải quan tâm đầy đủ trong từng chuỗi giá trị đầu
vào, từ khâu giống trồng trọt đến một loạt giải pháp
ứng dụng công nghệ hàng đầu, tổ chức sắp xếp lại
sản xuất, không để manh mún, thất thoát sau thu
hoạch quá lớn.
Thứ hai là làm sao để nông sản Việt Nam không
dừng lại ở bán thô, phải tính toán để chế biến, phân
phối sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Cần phân
chia cụ thể trách nhiệm của các Bộ chức năng. Tôi đề
nghị 3 bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ
Công thương, Bộ Văn hoá - Du lịch và Thể thao...
cùng các nhà sản xuất cà phê ngồi lại với nhau cùng
bàn bạc, vì sản phẩm khi đi ra thế giới không thuần
tuý chỉ thuộc về đơn lẻ một đơn vị nào, mà phải gắn
kết và gói vào trong đó những giá trị cao.
* Nếu nắm được nguyên liệu mà không nắm được phân
phối, thị trường thì những gì chúng ta thực hiện có mạo
hiểm không?
- Phải nắm được khâu phân phối và thương hiệu.
Chúng ta phải xây dựng thôi, đừng sợ, có đi rồi sẽ
đến. Như Starbucks, họ đến sau nhiều hãng cà phê,
nhiều hệ thống khác nhưng vì sao họ chiến thắng?
Đó là vì họ có phương pháp và những quan điểm
đúng trong vấn đề định vị trong não trạng của từng
người tiêu dùng. Việt Nam nếu xét góc độ nào đó hơn
các đất nước khác về gốc, bởi những thương hiệu
như Nestlé, Kraft, Sara Lee, P&G, và các hàng cà
phê đặc biệt như Starbucks, Tullys... tất cả đều đến
từ những nước Âu - Mỹ - những nước hầu như không
trồng cà phê. Mình có gốc nhưng lại không phát huy
xây dựng được một thương hiệu toàn cầu. Hiện nay,
thương hiệu của chúng ta vẫn chưa nổi bật. Ngay cả
Trung Nguyên vẫn còn mờ nhạt với thế giới.
Nhưng nếu nhận thức được vấn đề này, tính toán lại
và thực hiện một cách nghiêm túc, chúng ta sẽ có vị
trí nhất định.
Xây dựng quyền lực mềm cho Việt Nam từ hàng nông
sản