Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 Nghieân cöùu Y hoïc
MOÄT TRÖÔØNG HÔÏP U XÔ VOØM MUÕI HOÏNG HIEÁM GAËP
Traàn Minh Tröôøng*
TOÙM TAÉT
1 beänh nhaân nöõ treân 60 tuoåi coù 1 khoái u vuøng voøm muõi hoïng keøm theo caùc trieäu chöùng ngheït muõi,
chaûy nöôùc muõi vaø chaûy maùu muõi ít, phaãu thuaät caét boû khoái u ñaõ ñöôïc thöïc hieän qua ñöôøng Rouger –
Denker vaø ñöôøng xuyeân khaåu caùi meàm vôùi keát quaû laáy heát ñöôïc khoái u vaø giaûi phaãu beänh laø u xô ôû voøm
muõi hoïng. Nhaän thaáy ñaây laø moät tröôøng hôïp hieám gaëp neân chuùng toâi trình baøy ñeå caùc ñoàng nghieäp cuøng
tham khaûo.
SUMMARY
RARE NASOPHARYNGEAL FIBROMA : ONE CASE REPORT
Tran Minh Truong * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 8 * Supplement of No 1 * 2004: 28 – 30
A nasopharyngeal tumor in an old women is presented in report with the typycal symtoms. Sub
gingivo labial and trans palatin approach have used to amputate the tumor without complications.
Pathology of the tumor is fibroma. This rare case is presented and discused with colleagues.
MUÏC ÑÍCH
Trình baøy vaø baøn luaän veà 1 tröôøng hôïp u xô voøm
muõi hoïng ít gaëp treân laâm saøng, nhöõng trieäu chöùng
cuõng nhö quaù trình phaãu thuaät vaø hình aûnh Giaûi phaãu
beänh lyù ñaõ thöïc söï thuù vò giuùp cho caùc nhaø laâm saøng
coù taàm nhìn roäng hôn veà laâm saøng beänh lyù naøy cuõng
nhö baøn luaän veà nhöõng vaán ñeà coøn caàn ñöôïc laøm
saùng toû.
ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN
CÖÙU
Trình baøy toùm taét beänh aùn, caùch choïn löïa ñöôøng
moå cuõng nhö keát quaû cuûa cuoäc phaãu thuaät caét boû khoái
u naøy, nhöõng kinh nghieäm trong nhieàu tröôøng hôïp
phaãu thuaät u xô khoù cuõng ñaõ ñöôïc neâu ra vaø baøn luaän.
KEÁT QUAÛ
Khoái u ôû vuøng voøm muõihoïng ñaõ ñöôïc laáy ra troïn
veïn cuøng vôùi 1 phaàn xöông vuøng neàn soï nôi chaân
baùm cuûa u, soá löôïng maùu maát khoûang 200ml, keát quaû
giaûi phaãu beänh laø U xô ôû voøm muõi hoïng, ít maïch maùu
vaø coù nhöõng teá baøo thoùai hoùa môõ.
CA LAÂM SAØNG
Beänh nhaân nöõ 63 tuoåi ñeán khaùm beänh vì trieäu
chöùng ngheït muõi phía beân traùi töø 1 naêm coù chaûy muõi
ñuïc, thænh thoaûng coù laãn maùu, khi phaùt aâm noùi gioïng
muõi kín. Caùc trieäu chöùng ngaøy caøng tieán trieån. Beänh
nhaân ñaõ ñöôïc chaån ñoaùn vieâm muõi xoang vaø ñieàu trò
thuoác nhöng caùc trieäu chöùng khoâng thay ñoåi, sau
khaùm beänh nghó ñeán u vuøng muõi hoïng neân beänh
nhaân ñöôïc nhaäp beänh vieän Chôï Raãy.
Khaùm beänh ôû muõi tröôùc coù dòch nhaøy beân T,
cuoán muõi co ñaùp öùng toát vôùi thuoác co nieâm maïc, noäi
soi muõi hoïng baèng telescope 00 phaùt hieän moät khoái u
coù nhieàu thuøy maøu vaøng saäm, treân beà maët nhaün coù
caùc maïch maùu, maät ñoä chaéc, chaân baùm roäng vaøo
vuøng voøm muõi hoïng vaø thaønh beân hoïng che bít taéc
hoøan toøan cöûa muõi sau traùi.
Hình aûnh CT thaáy khoái u töông ñoái ñoàng nhaát, coù
nhieàu thuøy, caûn quang keùm, chieám toøan boä vuøng voøm
muõi hoïng, xöông vuøng chaân böôùm beân traùi bò phaù
huûy khoâng ñeàu. Caùc xoang caïnh muõi coù hình aûnh
bình thöôøng. Sinh thieát khoái u keát quaû laø teá baøo xô.
Chaån ñoùan : U xô voøm muõi hoïng
Phaãu thuaät : Raïch raõnh lôïi moâi boäc loä roäng
maët tröôùc xoang haøm vaø hoá muõi beân traùi. Khoan
vaøo xoang haøm, trong xoang coù ít dòch nhaøy, caét boû
vaùch xöông muõi xoang vaø nieâm maïc boäc loä roäng
* Khoa Tai Muõi Hoïng laàu 6B1 Beänh vieän Chôï Raãy. TP Hoà CHí Minh
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng - Maét
28
Nghieân cöùu Y hoïc Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004
hoác muõi beân traùi. Nhìn thaáy khoái u nhaün coù nhieàu
thuøy, maøu vaøng nhaït naèm ôû thaønh beân traùi cuûa
voøm muõi hoïng, u coù chaân baùm roäng vaøo thaønh beân
hoïng vaø chaân böôùm.
Duøng Rugin vaø pince boùc taùch u khoûi chaân baùm ôû
thaøh beân hoïng vaø chaân böôùm nhöng khoù khaên vì
chaân baùm cuûa u roäng, thaáp vaø saâu ôû thaønh beân hoïng.
Caét khaåu caùi meàm theo ñöôøng giöõa, keát hôïp duøng
Rugin ñaåy töø treân xuoáng vaø pince ôû phía döôùi keùo laáy
toøan boä khoái u cuøng moäât phaàn maûnh xöông nôi baùm
cuûa khoái u vaøo chaân böôùm. Caàm maùu baèng ñoát ñieän,
Spongel Merocel vaø ñaët meøche muõi sau.
Haäu phaãu : Khanùg sinh : Augmentin 1g x 3 laàn /
ngaøy;Giaûm ñau : Prodafalgan truyeàn tónh maïch 1g x 3
laàn / ngaøy
Meøche muõi ñöôïc ruùt heát sau ngaøy thöù 4. Beänh
nhaân thôû thoâng thoùang xuaát vieän ngaøy thöù 7 sau moå.
BAØN LUAÄN
U xô voøm muõi hoïng laø moät beänh lyù ñöôïc coi laø
hieám gaëp 2,3,4, baûn chaát ñaây laø caùc khoái u laønh tính vaø
thöôøng gaëp ôû giôùi nam, treû tuoåi. Seùbileau moâ taû naêm
1923 taïi hoäi nghò khoa hoïc Tai Muõi Hoïng cuûa Phaùp.
Duø cho nhöõng nghieân cöùu ñaõ ñöôïc thöïc hieän raát
nhieàu trong nhöõng naêm qua thì nguoàn goác, baûn chaát,
beänh sinh vaø nhöõng tieán trieån cuûa u cuõng vaãn coøn
nhieàu ñieàu chöa ñöôïc bieát roõ raøng, tuy nhieân coù
nhöõng ñieåm ñaõ ñöôïc laøm roõ : Ñaây laø nhöõng khoái u coù
nhieàu thuøy, coù cuoáng hay khoâng coù cuoáng khoâng coù
bao. U xuaát phaùt töø thaønh beân voøm muõi hoïng gaàn loã
böôùm khaåu caùi vaø coù xu huôùng phaùt trieån höùông veà
chaân böôùm haøm vaø hoá döôùi thaùi döông vaø khoûang
caïnh beân cuûa hoïng vaø töø vuøng böôùm khaåu caùi khoái u
coù theå xaâm laán vaøo oå maét vaø hoá naõo giöõa, hoác muõi,
thaân xöông böôùm vaø xoang hang. Nguy cô töû vong
cuõng ñöôïc chuù yù nhö trong khi phaãu thuaät khoâng
khoáng cheá ñöôïc chaûy maùu hay bieán chöùng vieâm
maøng naõo do chaûy dòch naõo tuûy sau moå laáy u.
Veà cô cheá beänh sinh cuûa u xô voøm muõi hoïng hieän
nay 2,3 coøn raát nhieàu baøn caõi khaùc nhau, theo caùc taùc
giaû Phaùp coù 3 giaû thuyeát gaây neân u :
- Giaû thuyeát veà nguyeân nhaân baåm sinh
- Nguyeân nhaân thay ñoåi veà Hocmon
Nguyeân nhaân vieâm nhieãm
Trong tröôøng hôïp trình baøy treân, laø moät
tröôøng hôïp hieám maø nguyeân nhaân chuùng toâi vaãn
chöa theå xaùc ñònh ñöôïc, chuùng toâi cho raèng ñaõ
coù moät quùa trình thay ñoåi veà caáu truùc cuûa trung
moâ ôû vuøng voøm muõi hoïng ñaõ kích thích hình
thaønh khoái u. Sau khi phaùt trieån lôùn taïi choã khoái
u ñaõ xaâm laán vaøo vuøng voøm muõi hoïng vaø huûy
xöông vuøng chaân böôùm
Veà tuoåi vaø giôùi
Trong y vaên 2,3 tuoåi trung bình beänh nhaân ôû
chaâu Aâu laø 12 – 13 vaø tuoåi cao nhaát ghi nhaän trong
y vaên laø 50 tuoåi vaãn bò u xô voøm muõi hoïng vaø
khoâng coù beänh nhaân nöõ. Tuy nhieân theo 1 soá taùc
giaû 1 tyû leä beänh nhaân nöõ taàn suaát coù theå tôùi 5%. Taïi
khoa Tai Muõi Hoïng beänh vieän Chôï Raãy tröôùc khi
moå tröôøng hôïp naøy tuoåi cuûa beänh nhaân u xô lôùn
nhaát laø 27 tuoåi (1 tröôøng hôïp), tuoåi trung bình töø
15-17 vaø taát caû ñeàu laø beänh nhaân nam. Beänh nhaân
trình baøy treân laø nöõ vaø ñaõ hôn 60 tuoåi.
Vieäc choïn löïa ñöôøng moå u 2,3,4 phaûi döïa vaøo
möùc ñoä lôùn cuûa khoái u. Chuùng toâi thöôøng söû duïng
ñöôøng moå caïnh beân muõi hay ñöôøng moå xuyeân qua
raõnh lôïi moâi (Rhinotomie sous – labiale de Rouge –
Denker) vì lôïi ñieåm ñöôøng moå naøy coù theå vaøo tröïc
tieáp nhöõng khoái u cao ôû vuøng voøm muõi hoïng neàn
soï. Trong tröôøng hôïp treân do khoái u baùm vaøo vuøng
chaân böôùm vaø thaønh beân hoïng roäng neân chuùng toâi
ñaõ phaûi keát hôïp 2 ñöôøng treân môùi ñuû roäng ñeå coù
theå laáy khoái u ra vaø kieåm soùat caàm maùu.
U xô voøm muõi hoïng thöôøng coù caáu truùc raát
nhieàu caùc maïch maùu ñi cuøng vaø ñieàu trò thöôøng
gaëp khoù khaên. Tröôùc khi phaãu thuaät caùc xeùt
nghieäm hình aûnh hoïc nhö CT Scan vaø chuïp maïch
maùu DSA laø raát caàn thieát, ngoøai ra huùng toâi cuõng
laøm DSA ñeå laøm taéc maïch maùu giaûm löôïng maùu
chaûy trong khi moå. Sau khi laáy heát khoái u chaûy
maùu hay dòch naõo tuûy vuøng hoá yeân coù theå can thieäp
baèng söû duïng Spongel vaø Merocel ñaët vaøo sau ñoù
ñaët meøche kieåu Mikulic, chaûy maùu cuûa ñoäng maïch
böôùm khaåu caùi hay ñoäng maïch haøm trong coù theå
caàm maùu tröïc tieáp baèng ñoâng ñieän.
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng - Maét 29
Y Hoïc TP. Hoà Chí Minh * Taäp 8 * Phuï baûn cuûa Soá 1 * 2004 Nghieân cöùu Y hoïc
KEÁT LUAÄN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO
1. Juvenile nasopharyngeal angiofibroma : Un update of
the UCLA experience 1960 – 1985 Economous TS;
Abemayer E; Ward PH. Laryngoscope 1988 Feb 98(2)
170-5
Chuùng toâi trình baøy 1 tröôøng hôïp u xô voøm muõi
hoïng hieám gaëp vôùi nhöõng trieäu chöùng töông ñoái ñieån
hình, beänh nhaân ñaõ ñöôïc giaûi quyeát toát tröôùc maét tuy
nhieân vaãn caàn ñöôïc theo doõi trong thôøi gian daøi ñeå coù
theå keát luaän khoâng taùi phaùt. Tuy nhieân, söï khaùc bieät
veà laâm saøng cuûa beänh lyù laø moät ñieàu thuù vò, chöùng toû
beänh lyù naøy vaãn coøn caàn ñöôïc tieáp tuïc nghieân cöùu saâu
hôn vaø cuõng laø moät löu yù vôùi caùc thaøy thuoác khi gaëp
tröôøng hôïp töông töï.
2. Fibrome naso pharyngien Cannoni M; Zanaret M;
Bartoli J.M; Gras R EMC Editions techniques ORL
1991
3. Juvenile angiofibroma : A review of the literature and
a case series report Gullane P.J; Davidson J; Forte V.
Laryngoscope 1992; Aug; 102(8)928-33.
4. Rhino-Otological Microsurgery of the Skull Base.
Portmann. M; Richards. A; Sterkers. J.Churchill
Livingstone 1995; 61-62 p.
Chuyeân ñeà Tai Muõi Hoïng - Maét
30
