intTypePromotion=1

Từ điển danh nhân thế giới - NXB Giáo dục

Chia sẻ: Lan Lan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:263

0
391
lượt xem
161
download

Từ điển danh nhân thế giới - NXB Giáo dục

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

"Từ điển danh nhân thế giới" không chỉ đơn thuần giới thiệu thân thế, sự nghiệp của các con người phi thường ấy mà còn cố gắng khai thác tính muôn màu, muôn vẻ của các tấm gương sống ấy, trong đời thường cũng như trong sự nghiệp, nhằm giúp giới trẻ noi gương, học tập. Từ điển rất cần cho các người dạy khi giảng dạy các kiến thức liên quan đến tác giả của các phát minh và tác phẩm đó, giờ học thêm lôi cuốn hấp dẫn và còn làm cho người học hiểu sâu và nhớ lâu kiến thức được giảng dạy.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Từ điển danh nhân thế giới - NXB Giáo dục

  1. NGUYEN vAN KHANG (Chu bien)· DO ANH " ,,? TUDIEN DANH NHAN THE GIOI KY THU~T PHAN KHOA HQC TV NHIEN vA (Dung cho nha'tntdng) NHA XUAT BAN G1Ao ouc - NAM 2003
  2. LCUNOlf>AU Toan b¢ nen van mink nhdn loai diu co Sf! dong gop khong nho cila tri tu¢ cac danh 'nhan, tit the' h¢ nay de'n the' h¢ khac, k€ tit bon, ndm tram ndm truac Cong nguyen den nay. Noi dung sacn gido khoa trong cdc truang h9C noi chung, tit phd thong cho den cao ddng va dai h9C, tuy tung mon, ding dlu duac bien soan dua tren cdc thanh. tuu do cila cdc nha bdc h9C. D€ lam nen cdc sang tao tit nho den lan, tit cdc phdt mink den cdc tdc a phdm, cdc danh nhan truac htt phdi h9C hanb c¢t I,!C truang h9C, a thuc tien. Khong it nguai con phdi trdi qua mot tudi tho vo cung kho khan, diiy thit thdch: ho hoac coi cut, hoac gia cdnh qua ngheo khd, cling cue. M¢t so' con giJpphdi cdc nghich cdnh khong de dang gi vuat qua duac. Tuy the: ho de'u giong nhau a ch6: cung co mot nghi luc phi thuang, mot y chi sdt da va mot nang luc h9C tap, lam viec sieu pham. H9 khong chi huy dong eua cdi, sue luc cua ban than dd danh, ma con loi keo cd v
  3. ABEN (NIELS HENRICH ABEL) (1802-1829) NHA roAN HQC NGUOI NA UY I. CUQC Din Ong sinh ngay 5/8/1802 tai dao Finnoy, Na Uy. Ngay tu khi 16 tudi, Aben da co kha nang tu nghien CUll cac tac pham eua nhiing b~c thay vE toan hQC nhu Niuton, Ole, Lagranggic, Ong m6 coi cha khi moi 18 tu6i va da phai di day h9C de co tien nuoi song gia dlnh trong canh tung ban. Khi 19 tu6i, ong da nghien CUll cac cong trinh cua Gaoxo VE so hoc va sau do di sau vao phuong trinh dai so b~c 5. Nam 23 tudi, ong sang Dire va Phap tiep tuc nghien CUll va da lap gia dlnh. C6 rat nhieu cong trlnh toan hoc cua ong h6i d6 chua dtroc str quan tarn dung mire ciia cac dai gia nhu Logiangdro, Cosi, Ong mat ngay 6/4/1829 khi moi c6 27 tuoi. Sau khi ong mat, ngiroi ta moi thong bao la ong duoc nhan chirc giao sir toan d Dai hQC Beclinva nam 19300ng dtroc tang Giai toan hQC 16'n cua Vien Han lam Khoa hoc Phap. su NGHI~P II. Ong da co nhieu cong hien quan trong d6i voi sir phat trien cua toan hoc: - Dil cluing minh rang phuong trinh dai so t6ng quat bac n 2: 5 khong tM giai diroc bang can tlnrc. 5
  4. - Dil sang l~p ra if thuyet cac ham s6 elliptic. - Dil co nhieu dong gop ve if thuyet chuoi. - Dil nghien ciru tich phan cua cac ham s6 dai s6 khong co nguyen ham la ham so cap va ddn d~l1 cac ham sieu viet moi, mQt cong trinh rna sau nay Hecmit'" danh gia la mot cong trlnh 160 ve giai tich toan hoc dii neu de tai cho cac the' 'h¢ den 500 nam sau. AilE (CLEMENT ADER) (1841 -1925) CHA DE ellA NGANH HANG KHc>NG I. cuoc Din Ong sinh tai Muret, vung tlnrong hru sang Garon mroc Phap. T6t nghiep ki su cftu duong, la nghe co dia V! hie bay gio, nhung ong khong ham thich nghe nay rna rna mong khong chi bang long vci tau thuy boi dum mroc, xe co chay tren .bo rna con phai co may bay bay tren khong, D~ thirnghiem che' tao ra may bay, can phai co nhieu tien. Do do, sifu tay nghe vimg Yang, ong dil che tao nhieu loai dung cu dien "hai ra tien" thoi tiy nhu: may ghi Am, may dien thoai, may tang am cho cac rap hat. Nho tM ong giau co rtit nhanh. su NGHI~P II. Khi co mot gia san d6 sQ roi, ong moi Mt dau di sau vao sg nghiep rna ong ua thich. Ong dil dung het tam trf, thoi gio va tien bac vao hang tram thi nghiem cue kl ton kern de cuoi cung che' tao duoc mot mo hinh may bay dAu tien co the c~t canh roo khoi mat rlAt va bay tren khong, Hecmit (Charles Hermite, 1822-1901): nguoi dau tien de cap d€n phep giai phuong trlnh dai s6 (I) ve bac 5 va c6 nhieu cong trlnh khong gian vecto, 6
  5. T he r6i ngay 14/10/1897 viec gl den se den. Tai cao nguyen Salory gan Vecxay, mot sl,I kien danh dau su ra dOi cua nganh hang khong dii xay ra: Chiec may bay dau tien chay bang dong co hoi mroc do ong che' tao da: cat canh va bay duoc 300m. V 6'i phat minh cue kl quan trong nay, ong da bien diroc uoc mo suot dai cua minh thanh s(r that va duQ'c itch Slr nganh hang khong ghi cong trang cua ong nhu nguai da: khai sinh ra nganh hang khong the gioi. Ong mat tai Tuludo nam 1925 trong su ton vinh va tri An cua nuoc Phap va nhan loai VI dii co cong phat minh ra mot phuong tien giao thongkl dieu va sau do rat phat trien. AMPE (ANDRE MARIE AMPERE) (1775 . 1836) NHA V~l Li, NHA loAN HOC vi t>~1 NGUOI PHAp I. CUOCDOI Ampe sinh ngay 20/01/1775 trong mot gia dinh buon to lua kha gia (j thanh pho Lyon mroc Phap. Cha Ampe muon con trai minh sau nay se ke nghiep quan 11 tai san cua gia dinh, nhirng Ampe khong quan tam toi viec buon ban va cling khong co y dinh noi nghiep chao Ngay tit nho, Ampe rat say me hoc toano Cau thuong tl,I hoc nhieu hon .la di den tnrong. M~ cua Ampe mua cho cau rat nhieu do choi thii vi nhung suet ngay cau be chi mai me Him toan voi nhtrng vien soi, Ampe rat ham doc sach. Nam len 4 tuoi, cau dii tl,I hoc d~ dQC va viet duoc tieng Phap mot each thong thao. Len 8 tudi, cau bllt dau doc nhtmg trang sach dau tien cua bQ "Bach khoa toan thu" cung tat cii so sach co trong nha. Dieu d~c biet la doc den dau, cau nho ki den do, khong quen hoac bo sot mot chi tiet nao du la nho nhat. 7
  6. A mpe ciing dii tv hQC thanh cong tieng Latinh de c6 the doc duoc sach cua nhieu nha toan hoccac mroc nOi tieng hie do. Cau con trang bi cho minh m~t v6n kien thrrc ve tv nhien rtlt phong phu va da dang, Nam 1793, cha cua Ampe d9t ngot qua doi.. Gia dinh Ampe sa stit nghiem trong. Tuy s6ng thieu th6n va kho khan nhung "cau be 18 tuoi" van kien tri nghien CUu toan hoc. Nhirng cong trinh dau tien cua Ampe thuoc Iinh vue toan xac suat dUgc cong b6 vao nam 1802. Tai nang cua Ampe Mt dau dugc gioi khoa hQC chu y. Nam 1799, Ampe lap gia dinh. Vq ong la co Julie Caron. Gia dinh Ampe lam vao hoan canh tung thieu, Ong phai di day hQC nr 6 ben ngoai, Vuqt qua nhieu kh6 khan va thir thach trong cuoc song, cuoi cung Ampe tr6 thanh mot nha toan hoc nOi tieng, Cac cong trlnh cua ong sau nay deu duoc ii'ng dung rong riii trong thuc te, phuc vu cho dm s6ng con nguoi. Ampe qua dm vao ngay 10 thang 7 nam 1836 tai Macxay, huong tho 61 tuOi.. II. SV NGHI~P Nam 1801, Ampe day v~t Ii tai tnrong trung hQC IOn 6 Buocgo. Ba nam sau, ong duqc moi day hoc tai Tnrong Dai hQC Bach khoa va den nam 1814, ong ehinh thuc tr6 thanh vien si cua Vi¢n Han lam Khoa hoc, La mot nha toan hQC, nhung Ampe ve la mot trong nhUng nguoi dii xay dung va dong g6p nhieu cho nganh khoa hQC cac hien nrong dien tir rna ong goi ten la: "Di~n d(mg I\lc hQC". Ten goi nay sau do duoc chfnh thirc cong nhan, Nam 1820, nha v~t Ii nguoi Dan Mach Oxtet (Hans Christian Oersted) dii kham dan pha ra rang: dong dien trong day c6 the lam chuyen dong mot cai kim la ban 6 gan, CUng thoi gian d6, Ampe tim ra duqc mot dinh luat toan hQC lien quan tOi cuong d~ dong dien va' d~ manh cua ttr tnrong rna no tao ra. Ngay nay, dinh luat nay thuang duqc goi la dinh luat Ampe. DAy ding la m~t phat minh quan trong nhat ve dien tir, Ap dung dinh luat nay, Ampe dii cM ~o ra nhieu dl;lng Cl;l do cuang d~ dong di¢n va di¢n ap. T~n cua Ong dUgc dung de d~t ten cho dan vi cuang d~ dong di¢n. 'Nam 1823, Ampe hqp mc vOi nha khoa hqe Arago sang cM ra nam chAm di¢n. DAy cUng chinh la nguon g6c eua nhieu pMt minh sau nay: nam chAm di¢n, di¢n tin, may pMt di¢n, d~ng CO di¢n. Ampe co nhi6u cong lao d6i vOi di¢n hqc nhu Niutan d6i vOi co hqe. cae nha hac hQC cung thm khAm ph\lC tai nang cua Ampe va triu men gqi Ong la "Niutun cua di~n hl,Jc". 8
  7. N goai khoa hQC, Arnpe con nghien CUll triet hoc. NguOi ta biet d€n ong khong chi nhu mot nha toan hoc ndi tieng rna con la mt)t nha hien trier, Vao nhiing nam cu6i dOi, tuy dii gia y€u, nhung Ampe van gang strc hom thanh mot cong trinh ve triet hQC eua khoa hQC". Cu6n sach con khoa hQC d6 st). D6la lac pham: "Luan dang SOf,Ul db thi Ampe dt)t ngotqua dOi, de lai du am tiec nu6i cho toan nhan loai. Nhtmg thanh cong nrc ro trong nghien CUll khoa hoc dii dua ten tudi Arnpe len vi trf nhung nha toan hoc bang diiu cua the gioi, tnroc day cling nhu hien nay va miii mai v~ sau. ANHXTANH (ALBERT EINSTEIN) (1879 • 1955) NHA V~T Li Mi, GOe £>Oe, eHA £>E ellA V~T Li HI~N £>~I v); THUYET TUONG £>61 I. cuoc DOl Ong sinh nam 1879 trong ~t)t can phong nho cua a mot hieu tap hoa thanh pM Ulm nuoc Dire, mar nam 1955 b Princeton mroc Mi. Khi con hoc tieu hoc va trung a hQC Munich, ong khong M to ra xuat sac. Trai lai, ong nlnit nhat, cham chap, dien dat eire kl kho khan. Ong t6i da tm mire thay giao phai buc boi, con cha my ong thl tMt vong SC'! rAng ong khong co diroc trf niio blnh thuong, Nhung tit nam 1896, sau khi vao hQC HQC vien Bach khoa Zurich, ong to ra kha quan hon, d~c biet ong ham thlch dQC cac phat minh va bai vi€t cua cac nha bac hQC l6i lac thOi a:y nhu: Hemhon, Macxoen... bAng nguyen ban. a Sau khi t6t nghiep dai hQC, ong kiem viec lam Thuy. Si trong mot co quan cap bang sang che. Nho r6i riii, eng co d~eu kien d~u d~n doc cac tap chi khoa hoc va suy nghi ve cac van de Ian do v(it li hien d~i d~t ra. M*c dil tir nam 1905, ong dii cong b6 tren tap chi khoa hQC Duc "Annalen der Physik" 5 cong trlnh Ian nhung deu khong duC'!c khoa hoc duong thoi chap nhan. 9
  8. VI the, nam 1905 khi giang day tai Dai hQC T6ng hop Zurich, ong phai rilt kh6 khan moi duoc phong hoc vi giao suo Saud6 ong diroc moi day tai Dai hoc Tong hop Praha tit nam 1911 den 1912. a Tiep d6, ong tro lai Beclin nhan chirc giao sir vien Vinhem (Kaiser Wilhelm). Den khi Hitle len cam quyen, mac du ong van duoc nhieu ruroc moi thinh giang, a a ong van quyet dinh rai mroc Duc nam 1933. Liic dau, ong ti nan Pari, rai Bi, a a tnroc khi nhan chtrc giao sir chinh thirc "HQC vien nghien CUll cao cap" o day Princeton rnroc Mi. c6 dieu kien hon, ong miet mai xay dung mQt hoc thuyet thong nhat M mong duoc khoa hQC chap nhan, nhirng chua bao gio ong thanh cong thirc su. Ong diroc trao giai thuong Noben v~ vat Ii tit nam 1921 nhung lai v~ cong lao trong nghien CUll hieu img quang dien, cha khong phai v6 thuyet nrong doi con dang tranh cai do ong d6 xirong. II. SVNGHI~P SI;! nghiep cua ong bAt dau tit khi eng cho xu at ban 5 bai bao, cong b6 5 cong trinh Ian v~ mat v~t li li thuyet cua ong, aDai hQC Tong hop Zurich. 1. Cong trlnh dau tien la luan van khoa hoc cua ong 2. Cong trlnh thu hai la phat trien If thuyet vat li hrong nr tren co sa cac y nrong a cua nha v1;lt li Mac Plang v6 su t6n tai ciia nang luong hrong tu dang hat. Ong nr danh gia cong trinh nay "rat each mang" vao thai diem khoa hoc hie bay gio, 3. Cong trlnh tha ba la xay dung li thuyet v~ chuyen dong Brao bang cac phep tfnh v6 xac xuat. 4. Cong trinh tlnr nr ve thuyet nrong doi hypo mot trong cac kham pha vi dai a nhat cua vat Ii hien dai dau the ki tnroc. Bang each xet lai cac khai niem khong gian va thai gian trong v~t Ii hoc, ong dii chtrng minh rang: co th~ giai quyet su khong tUo'Ilg thich v~ b~ ngoai gifra di¢n dQng Il;!c hQc clla Macxoen va thuyet tUo'Ilg doi do Galile d6 xuang. 5. Cang trinh tha nam la h~ qua clla Ii thuyet tren nhung ong xac dinh duqc cong thUc n6i tieng: =mc 2, tac xac dinh duqc Sl! tUo'Ilg dUo'Ilg giiia khoi Iuqng va nang Iuqng. E ca. Tuy cac cang trinh tren khang phai la ai cling hieu duqc nhung ong van duqc cac nha v~t Ii n6i tieng dUo'Ilg thai n8 tn;>og, d~c bi~t la cac ten tu6i thm do nhu: Plang, Loren. Minkopxki... 10
  9. O ng con ndi tieng v~ nhting quan niem va hanh vi rat di?c dao va day tinh OOAn van. Ong khinh re nhting cai rna ngiroi doi thuong mo iroc nhu : danh vong, cua cai, quyen hrc. Ong thirong chia se vdi vq ding ong chi thich tim h~OO plnic trong su lam viec, choi VI cam va tha thuyen. Tinh ong cue kl thoai mai va gian di, Di dau ong ding chi ban quan ao cu, nhau nat va it khi doi mu, Ong thich tr~t tu trong nr duy nhimg tI,I' do trong doi s6ng. Ong thirong hanh dong chi thea hai quy tAc : quy tAc thir nhat la khong co quy tAc nao ca; quy tAc thir hai la s6ng tI,I' do thea y minh, co Ie do cac th6i quen d6 rna ong da kham pha ra cac nr tuong di?c dao, hoan toan chua c6 ai phat hien ra tnroc d6. ARIXTOT (ARISTOTE) (3811- 322 TeN) NHA TU TUONG, NHA KHOA HQC LON NHAICUA MQI THOI £)~I I. CU()C Din Arixtot sinh ra CJ Xtagi xu Traxto van nam 384 TCN. Cha ong - Nicomac la ngu Ycua vua Amintat xu Maxedoan CJ phia Mc Hy Lap. Nicomac thuoc dong ho c6 nghe lam thu6c gia truyen rna ong t6 c6 th~ chinh la Hypocrat, Arixtot IOn len duoi thai vua Amintat va la ban cua hoang til Philip. Ngay tir hie con nho tu6i, Arixtot da duoc chirng kien cac hoat dong cua ngiroi cha chua tri cho cac benh nhan trong vung tu cac 10m thu6c lay tir thao moe. Nho the rna chang trai som quan tam den thien nhien, .sinh hoc va mon giai phau ~ khao CUll cau tao ben trong cua C(1 th~ sinh vat, to Trong qua trinh tim hieu hoc hoi d6, ong som ra c6 biet tai quan sat, kham pha, mot nang luc rat can thiet cho cong viec sau nay cua ong. Nhung chAng may, b6 me ong mat som. Ong khong du dieu kien d~ theo dudi nghe y OOu truyen tMng cua gia dinh, rna phai theo hirong khac. Chua day 17 tuoi, 11
  10. a tnrong cua ong dii phai xa gia dlnh Mn Aten tM do cua Hy Lap M vao hQC Platen, nha trier hoc ndi tieng thai d6. Truong cua Platen goi la Academi, dii co truyen thong 20 nam tnroc khi Arixtot den hoc, 0 day, hoc sinh vira dircc trau doi kien tlurc vita duoc tl! do suy nghi. Ten tnrong, Academi co nghia la Vien Han Him hay HQc vien, noi nghien coo nang v~ ur duy, If luan han la cac van d~ thuc te'. 0 day nguoi ta it t6 chirc len lap, khong coi trong cac mon thuc hanh nhu: li, hoa, ki thuat - cling chang may quan tarn toi quan sat, thi nghiem, thuc nghiem, Platon khuyen khich hoc sinh cua mlnh doan tuyet voi thirc tai hang ngay, thoat li khoi nhtmg dieu tai nghe mat thay d~ tri oc duoc nr do bay bong tim toi tri thitc moi voi long sung tin rat cao. a a Sau khi hoc xong Academi, Arixtot duoc giu lai lam thay giao va Acaderni tci 20 nam, Miii den khi Platen mat, nguoi chau Ia Xpoxip len thay, chu tnrong theo thuyet cua Pitago, tuyet doi hoa toan hoc, cho rang con so co th~ giai thich diroc moi cai cua ca the gioi. Khong chap nhan duoc If thuyet do, Arixtot quyet dinh roi Academi tien hanh nhtrng chuyen vien du d~ tim toi khao cuu. Vao khoang .nam 343 TCN, ong diroc voi lam vuong su cho Hoang tiI va sau nay Hoang tiI dii tra thanh Alexandra dai de'. Alexandra cham chi hoc hanh nhimg khong thich cac mon triet hQC do Arixtot day rna thich vo bi, chien thuat va chinh phuc the' giro han. Alexandra dii chinh phuc diroc qua mra the' gioi dtroc nguoi Hy Lap bie'tde'n My gio. Nam 334 TCN, Alexandra dai de bang ha, Arixtot mat mot ngirei hoc tro dong thei con la O1(>t ngum ban 1&1. Dan chung o Aten blit dau n6i d~y chong chinh quyen Maxedoan va Arixtot (que 6 Maxedoan) cling 13. mot trong cac muc tieu cua De tranh nguy hiem, ong rei ve Canxit, mot hon dao kin dao tren S1,l ch6ngd6i ay, bien ~gi~. Nam sau (322 TCN) Arixtot, m(>t trong nhUng nba tu tuOng 1&1 nhat cua O1Qi thai dl;\i, lam ~nh va qua dai. II. SVNGHI:¢P a Trong thai gian tfUOng Academi, Arixtot vie't rat nhi~u cong trlnh duoi dng rieng thea mQt hU&1g nao d6. Ong cho 12
  11. r ang tinh tti va cac thien tM hlnh nhu chuyen dong theo each xoay vong khac voi chuyen dong cua bon yeu t6 tren. a Cuoc dOi Arixtot co nhieu Mn di chuyen cM va cac cuoc du khao xa gan. Chinh trong cac chuyen dli ngoai do dli giup ong co cac quan sat va nghien cuu v€- thien nhien dac biet ve ca va so, 6c. Ong m6 xe chung de mo ta va siip xep chiing thanh tirng tM loai. Trang khi cac dong nghiep cua ong chi nghien cuu d6i nrong thea kieu "choc gay xu6ng mroc" thi cac md xe thuc nghiem, quan sat cua ong dli rna dau cho met plnrong phap khoa hoc moi, khac vei drtong thoi, con duy tri cho den ngay nay. Ket qua cua cac tim toi, nghien ciiu ~y cua ong la su ra dOi cua cac tac pham n6i tieng nhu: - Nhi1ng bo phan cua dong vat. - Lich sir dQqg vat, - Ve sl! sinh san cua dong vat. - Luan H hoc (gom 6 quyen), v~t H hoc (gom 8 quyen), van vat hoc. - Tam H hoc g6m: aim giac va cac vat cam thu duoc, trf nho va sl! h6i nreng, ngu va thirc, giac rna. duc hoc, chinh tri hoc, tu tir hoc, thi phap... - D
  12. - Trong khi nguoi duong thai cho linh cau la loai luoog tinh thl ong clnmg minh HOO cau cling c6 con due va con cai OOu cac 10m c6 vti khac, - Ong phat hien ra trong t6 ong mat chi c6 ong chua biet de. Cac mo ta ve dm s6ng ben trong t6 ong cua ong mai d€n the'ki XIII van khong biet them gi hon. Tuy nhien, tac pham "tien phong" tren cling khong tach khoi cac han che Hit nhien OOu: - Ong cho rang mot s6 dong vat sinh ra tu bun va mroc, - Gioi tinh cua de duoc quyet dinh hOi. chieu gi6 th6i hie de cai thu thai. - Trf khon con ngum la CJ tim chii khong phai CJ 6c. N6i t6m lai, su6t cuoc dm, Arixtot da thirc hien nhieu de tai khoa hQC, tir tinh chat v~t ll cua s\T chuyen dong d€n am thanh do chau chau CQ chan vao canh phat ra. Arixtot da t~p hop, tich luy diroc met he thong kien thm: d6 SQ de giai thich duoc moi hien nrong va SI,l kien dtrong thoi. Kho tang kien thnc ay bao quat rong rai va vtmg chac d€n muc n6 t6n tai qua hang chuc the' ki, giup cho nhieu th€ he cac OOa hac hQC tren th€ gioi v~n dung va tiep tuc b6 sung, trong s6 ay co Galile, Niuton, Dacuyn... Theo Dacuyn, tac gia thuyet tien hoa thi "cac nha bac hoc so vm Arixtot, chi la cac clni hoc tro nho". ACSIMET (ARCHIMEDE) (287 • 212 TCN) ~ .. • J ') NHA BAC HQC DANH T1ENG CUA CO HY ~p I. CUOCD
  13. den hoc ?:J den Mudeon, mot vien bao tang, dong thoi la vien han lam quy tu hau Mt cac b(l oc uyenbac nhat luc do. Tai day, ong diroc hoc vOi cac thay Conongdo Xamot, dclit va ket than voi nhieu nha toan h9C nhu Eratoxten. BAng tri thong minh, oc sang tao va long ham hieu biet, chi it lau sau Acsimet dii cho ra dai hang loat nhUng phat minh 100, nho, Lich sir ghi ten ong nhu mot nha toan hoc vi dai nhatcua Hy 4P c6 dai. II.SVNGH~P Co tM khang dinh Acsimet la mot nha bac h9C 100 cua nhan loai, su nghiep khoa h9C cua ong v6 cung do S9. Theo 1m ke cua Plutac, nha van kiern nha sir h9C c6 Hy Lap, Acsimet rAt say me toan hoc. Cac cong trlnh toan hoc cua ong bao trum khap moi Iinh vue nhu: hinh h9C, s6 hoc, dai s6. Ong la ngum dau tien tim ra cong thirc tinh dien tich va tM tich hinh lang tru, hinh cau. Acsimet cting la ngiroi sang che' ra don b~y. Ong nhan thay rang, neu sir dung don b~y thi nguoi ta co tM nang mot v~t co trong hrong Ian bang mot lire nho hon nhieu. Cl1ng tit phat hien nay, Acsimet dii th6t len mot cau noi n6i tieng : "Hdy cho toi mo: diim tua, toi co thi bJy tung cd Trai Ddt nay len". Acsimet con la mot ki sir tai ba. Chinh ong dii xay dung dai thien van hay con goi la "Vom cau vii tru''. Nho the ngiroi ta co the quan sat diroc su chuyen dong cua M*t Troi, Mat Trang va cac hanh tinh. TUC1ng truyen khi dai quan La Mii do danh nrong Macxenluyxo chi huy tien danh que huong cua Acsimet, ong dii dung tri thong minh cua minh de danh lui quan giac, Acsimet dii su dung girong d~t a nhihig vi tri dii dinh tnroc. Duoi anh nang choi chang cua mila ha, tia sang di den girong nay lap trrc phan xa sang girong khac va co kha nang thieu d6t nhUng chien thuyen cua giac. Quan La Mii nhanh chong bi daub bai, nhk tm pMt minh duqc Nhac den sl! nghiep cua Acsimet khong the khong nhi~u ngum dm sau hiet den nMt cua ong. Do la nhUng nguyen t~c thuy tInh hQc (Hydrostatique) rna ngay nay con g9i la dinh lu~t Acsimet. Dinh lu~t do gay An tuc;mg nM m(lt giai thoi:li v6 chinh Acsimet: Ian vua Hcr6n sai mQt ngum thq kim hoan lam cho minh mQt ehie
  14. trong mroc, ong chct thay rang neu CCI tht cang ngap trong nuo
  15. su NGHI~P II. ve qua trinh dfing ap cua chat khi ra Hai nam sau khi dinh luat Gay Luytxac dm, ong eho xuat ban mot cong trlnh cua minh de phan tfch va ll giai dinh luat nay bang thuyet dong hQC ehtlt khf tren eel so cac thf nghiem kiem tra dAy du va hom ehinh cua ong. D€n nam 1811, ong neu ra mot ghl thuyet n6i tieng, theo do, cac tM tich bang nhau cua cac chat khi khac nhau ading mot nhiet dq, deu co s6 phan tit nhu nhau. Til do, ong suy ra kh6i hrong phan tit cua cac ehtlt khi, Dinh luat thiet l~p m6i quan h¢ ti l¢ giua ti trong chtlt khi va kh6i luong phan tit cua cluing diroc mang ten ong, tue dinh lu~t Avogadro, mot trong cac dinh luat eel so cua hoa hoc. Con s6 Avogadro la s6 phan tit chua trong mot phan tit gam. Sau do la s6 nguyen tit trong mot nguyen tit gam, duec ki hieu III N. Mac du cue kl dan gian, nhung gia thuyet cua Avogadro it duoc nguoi duong thai tin nrong. Nhieu nha hoa hoc con hac bo s1,l' ton tai cua nguyen tit, nhieu nguoi khac con Ian I"n giiia nguyen tit va phan tit. Ong dii di tnroc thoi dai ciia ong nhu mot nha tien trio 17
  16. B ACLAu (PETER BARLOW) (1776 • 1862) NHA V~T LiVA TOAN HQC NGUOI ANH, ~"" .. it ... CO NHIEU PHAT MINH VE TU HQC I. CU()C DOl Ong sinh nam 1776 a Novich va milt nam 1862 ay onvich. Ong hQC aque nha. Sau khi tot nghiep dai hQC khoa tu nhien, ong diroc cit lam giao sir a toan hQC Vien Han lam Quan. su Novich mroc Anh. Do nghien coo khoa hoc ap dung cho quan su, nen ong thong thao va co cong hien b nhieu Iinh vue ve khoa hoc tlJ nhien. Nho cac ke't qua ay, ong diroc bau vao HQi Hoang gia Anh. n. S1}NGHI~P Tu nhiing thf nghiem thuc hien ve tu tnrong, eng da t6ng ket va cong b6 cac ket qua trong cong trinh "Khao sat ve tit hoc" (Essai sur le magnetisme). Nam 1825 ong duoc nhan thuong huy chuang Caolay ve cong hien nay. Phat .tri~n ke't qua tren, nam 1828. ong phat minh ra mot dung cu d~ chung minh tac dung cua tu tnrong len met dong dien. Chie'c dQng co tl;lo nen tu truong nay co hinh chiec banh xe nen duqc d~t ten luon Ia "banh xe Baclau". Luc ay chiec d()ng co c6 kinh nay di gAy fa m~t chan: dQng to 16'0. Ngay nay. chiec dong co ily con co mot y nghia 16'0 ve m~t su pham, 18
  17. O ng cling thanh cong trong viec che tao ra cac thau kinh va l~p ghep chung voi nhau tao nen cac klnh thien van voi tam nhin va d¢ chfnh xac cao. Nho vay, eng da gop phan chinh li dircc cac sai sot trong "bang danh muc sao" cua cac nha thien van h9C wac do nhu; W. Hecsen va Sao (South). Ong con quan tarn d~n van de ttl h9C trong nganh dirong s~t. Til cac thf nghiern va thuc nghiem lau dai cua eng v~ til tinh tren tau hoa, Wi. giup eng hoan thanh mot chuyen khao n6i tieng v6 "khao sat v6 vat lieu xay dung" (Traite sur les materiaux de construction) nam 1851. Cac nghien coo cua eng co cac Ung dung C1,1 the trong nganh dirong s~t, C1,1 the ong da xac dinh dircc each dieu chinh cac tac dong ciia til tinh do khoi kim loai cua can tau gay ra anh huong Mn kim la ban. BE (JOHN LOGIE BAIRD) (1888· 19611) NHA V~T Li ANH, NGUOI f)AU TIEN PHAT MINH RA TRUYEN HiNH I. CU()C DOl a Ong sinh nam 1888 Henlenbuoc XU Ecotxo va milt a nam 1964 Bexhin xu Xuytxech. Ong hoc ve dien ki thuat tai Dai hoc Hoang gia b Glatgau va b~t dau S\l nghiep bang nghe ki su dien. NhOOg nam moi vao nghe, tra. ong g~p nhieu trac Nam 26 tu6i, nghe nghiep khong dap img n6i yeu cau cuoc song khien eng quyet dinh phai rmru sinh bang cong viec phat minh. Nhung nhtrng y urong thieu thuc t~ ban 19
  18. d~u khien ong lien tiep that bai. D€n tan nam 35 tu6i ong van lam vao canh ngheo kho. D.S(jNGH~P Miii khi qua tu6i 35, ong moi co dinh lnrong dung d~ tr6' thanh mot trong nhiing ngum d~u tien tren tM gioi di sau vao ki thuat truyen hlnh. Nam 1923, ong bAt d~u che tao ra mot cai may tho so nhung lai c6 th~ truyen d6ng thoi ca tieng va hlnh qua song vo tuyen. Sau do, ong hoan thien them may va co the girl cac hlnh Anh qua may phat tm mot may thu each d6 vai chuc met. Thang gieng nam 1926, l~n d~u tien ong cong b6 k€t qua phat minh bang mot chuang trinh truyen hinh tnroc cong chung 6' HQC vien Hoang gia Luan D6n. Nam sau ong thuc hien mot chuang trinh truyen hinh nita xa han giiia Luan D6n va Glatgau. Nam 1928, ong thuc hien mot chuang trlnh truyen hlnh qua Dai TAy dirong, giiia Luan D6n va Niu Yooc. The la chi mot nam sau phat minh tren, nam 1929 phong thf nghiem cua ong dii thuc hien cac buoi phat thanh vo tuyen truyen hinh (vci Am thanh va hinh d6ng b¢ nhu ngay nay) Ian d~u tien eho dai BBC voi thoi hrong mra gib' m6i ngay, Nam 1931 ong thuc hien mot chuang trlnh truyen hinh phat ngoai troi Ian d~u tien. Trong he thong may moe truyen hlnh d~u tien nay, ong dii sir dung h¢ thong quet co hoc, Miii d€n nam 1934, dai BBC moi thay bang bQ quet dien tir do Marcom EMI hoan chinh nhimg cting chi truyen dugc hlnh den trang. Sau nay ong tiep tuc cac phat minh khac de cung la nguoi di d~u trong truyen hinh mau va truyen hlnh n6i. 20
  19. BECNA (CLAUDE BERNARD) (1813 -1878) NHA KHAo cOU vA THVC NGHI~M vi f)~1 NGUC)I PHAp I. CU()CDOI Becna sinh tai St. Giulien (xu Ron (Rhone), nu6c Phap) ngay 13n/1813 trong mot gia dinh trong nho blnh thirong, Thuo nho ong hQC 0 tnrong lang. D€n nam 16 tu6i, vi nha qua ngheo, ong buoc phai thoi hoc d~ di lam kiem song. Vi::ra di lam ong vira sang tac van chuong. 6ng manh dan dem ban thao hai tac pharn ong viet la: Dod hoa h6ng song Ron (hai kich) va Actd J nude Anh (bi kich) nho mot nha phe binh n6i tieng 0 Pari xem qua. 6ng nay thanh that gop y voi ong la nen chon nghe khac vi cac tac pham do chimg t6 ong khong co kha nang gi ve van chuong ca. May hom sau, ong quyet dinh xin hoc tnrong y khoa va vira di lam them d~ co tien thea hoc. Nam 24 tu6i, ong db hac si n()i tni va diroc giup viec cho giao su Magiendi n6i tieng, la ngirci dftn dlit va anh huang lon den cuoc dOi va hoat dong khoa hoc cua Becna. su NGH!tP II. Niim 1843, ong db tien si y khoa va cho xuat ban tap luan an, cting la cong trlnh khoa hoc dau tien cua ong ve : "Khao cuu giai phau sinh If ve day than kinh mang nhi" . Nam 1844, ong thi hong bang thac si (0 Phap, h9C vi thac si y khoa cao hon tien si). Til day, ong khong coi trong thi cit ntra, rna 0 n trong phong thi nghiem suot ngay, chuyen tam vao sl! nghiep tim toi, phat minh. Nho su giup do cua nguoi thay lA Magiendi ong thu dUqc nhieu ke"t qua va lien tiep d¢ trlnh cho cac hQi khoa hoc thoi lly nhu: HQi sinh hQC, Vien han la... y h9C, Vien han lam khoa hQC. Qua cac thir thach ay, ong duoc vao giu chan giang su du khuyet cho giao SU Magiendi. 21
  20. Ong db them bang tien S1 Van v~t hoc nita va den nam 1855 thay Magiendi qua doi, ong duoc tnrong d~ bat lam giang sir chinh thtrc thay the cho thay cua minh. Nam 1854, nhan phat minh ra vai teo du trii duong cua gan, ong du
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2