Quan niệm về Tỷ lệ khung hình và nghệ
thuật cắt cúp
Là cứu cánh giúp băng bó lại một bố cục tồi, hay một công cụ sáng tạo?
Băng bó . Imlil, Morocco. Tháng 1, 2007
Leica M8
Trong nhiếp ảnh có một câu châm ngôn như sau – "Nếu bức ảnh của bạn chưa được
đẹp – nhiều khả năng là bạn chưa đủ gần". Điều này thường được hiểu lầm rằng người
ta cần phải có ống kính thật dài hay phải chụp thật gần. Cũng không hẳn như vậy.
Thực ra nó có nghĩa là một bức ảnh phải thực sự nói về “một cái gì đó”, và nhiệm vụ
của nhiếp ảnh gia là phải gọt dũa bức ảnh sao cho nó chỉ chứa đựng cái mà nó muốn
chuyển tải, ở cấp độ cao nhất.
Có một giai thoại thế này, một hôm Giáo hoàng tới thăm Michelangelo ngay tại xưởng
khi ông này đang điêu khắc tượng "David". Giáo hoàng sững sờ trước kiệt tác chưa
hoàn thiện và hỏi "Làm sao mà ngươi biết cắt gọt cái gì đi?" Michelangelo trả lời "Dễ
thôi thưa cha, tôi chỉ bỏ đi cái gì không giống David."
Chiêu này, hay nói đúng hơn là – nghệ thuật, đương nhiên không đơn thuần chỉ là loại
bỏ những gì không giống David, mà là biết được nó là gì và đạt được nó như thế nào.
Thế là câu chuyện của chúng ta bắt đầu từ đây.
Quyền năng của các định dạng
Hình 2
Với ý tưởng thể hiện một hình ảnh mộc mạc, tôi đã cắt khung hình để đạt một sự cân
bằng giữa chiếc xe, bức tường và cổng vòm. Những thứ chẳng phải cái xe hay bức
tường đều bị loại bỏ. Và như vậy khung hình trở thành gần như vuông – nhưng thế thì
sao nào? Đây mới chính là cái bức ảnh muốn thể hiện. Tôi cũng đã đổi sang đơn sắc
và chỉnh sắc thái để có được cảm giác vô thời gian.
Hình 3
Khi thực hiện bài viết này, tôi mở lại tấm ảnh nói trên và tìm kiếm các hướng cắt cúp
và xử lý khác. Hình 3 ở trên tôi thử đưa vào người thứ 2 ở xa xa. Tôi cũng đưa thêm
vào một ít đường phố và tường ở đằng sau xe, dẫu rằng tôi cũng nên cắt để lại ít tường
hơn ở bên phải khung hình. Làm kiểu này sẽ giúp viền vỉa hè trở thành một đường
chéo mạnh hướng ánh mắt cắt qua bố cục. Tôi cũng không thoải mái lắm vì rốt cuộc
cái xe lại gần như ở giữa tuy nhiên nó cũng giúp bức ảnh cân bằng vì sự chuyển tông
từ tối qua sáng ở bên trái khung hình.
Hình 4
Hình 4 chứa đựng cả người thứ 3 đứng tựa vào bức tường phía xa. Đây cũng là hình ít
bị cắt cúp nhất và đương nhiên giống với bản chụp nguyên thủy cũng như kích thước
của nó. Nội dung của hình ảnh giờ đây mở rộng hơn và ít trừu tượng. Chúng ta thấy cả
con phố với tận cùng một cách rõ ràng, không giống như hình 2 – mang tính tạo hình,
ít nội dung và bối cảnh. Thậm chí tôi còn làm bớt sắc độ với dụng ý làm cho bức ảnh
có vẻ như có từ rất lâu – kiểu như các bức ảnh Thành phố Praha của Josef Sudek.
Ở mỗi lần tái hiện khác nhau bằng cách cắt khung hình (và áp dụng một số kỹ thuật
xử lý hình ảnh) ta lại có một bức ảnh khác nhau. Bức nào thành công hơn chỉ là khẩu
vị của mỗi người. Tôi thì thích cách thể hiện ban đầu của tôi ở hình 2, nhưng những
cái kia đều cũng có giá trị của nó, và thực tế là cũng có một số người thích. Và đó
cũng là bản chất của nghệ thuật.
Bức ảnh nói về cái gì?
Ngồi bên cửa sổ. Marrakech. Tháng một, 2007
Leica M8
Mỗi khi tôi có buổi phê bình ảnh trong các cuộc seminar, hội thảo, câu hỏi đầu tiên tôi
đưa ra là – "Bức ảnh này nói về cái gì?" Tôi đôi khi cũng thấy đáng lưu tâm khi gặp
một nhiếp ảnh gia không hề có một ý tưởng rõ ràng về điều này.
Khi nhìn vào một file ảnh thô của mình, điều đầu tiên là tôi tự hỏi bản thân –Bức ảnh
này là về cái gì và tôi muốn nó nói gì về chủ đề? Chỉ khi tôi có một câu trả lời vừa ý
tôi mới có thể tiến hành cắt và thể hiện hình ảnh. Khi đã lĩnh hội được điều này, tôi
cảm thấy việc cắt cúp trở nên dễ dàng hơn, bởi như bức tượng David của
Michelangelo, tôi đơn giản chỉ loại bỏ đi những gì không liên quan tới ý niệm hình
thành trong tôi.
Đôi khi không thể tìm ra câu trả lời rõ ràng, tôi đành phải thành thật tự hỏi mình rằng
tấm ảnh này có đáng giá hay không; cũng đôi khi là không. Và chỉ khi các mảng được
liên kết với nhau, và bức ảnh nói được những gì cần nói, thì lúc đó mới tiếp tục đưa nó