109
ỨNGDNGCÔNGCỤAITRONGGINGDẠYKĨNG
VIẾTLUẬNCHOSINHVIÊNNGÀNHNGÔNNG
TRUNGQUỐC:TÁCĐỘNGTCHCỰCVÀHNCH
NguyễnThùyLinh
Email:thuylinhTQ@hou.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:26/07/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:12/09/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/10/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.988
Tómtắt:ĐốivớisinhviênngànhNgônngữTrungQuốc,viếtluậnđượcđánhgiálà
mộtkĩnăngtrọngyếu.SựtrỗidậymạnhmẽcủacáccôngcụTrítuệNhântạo(AI)trong
nhữngnămgầnđâyđãtácđộngkhôngnhỏtớigiáodụcbậcđạihọc,đặcbiệtlàtronggiảng
dạyvàhọctậpkỹnăngnày.BàiviếtápdụngPhươngphápnghiêncứulýthuyếttheokhung
phântíchchủđềnhằmlàmrõcáctácđộngtíchcựccũngnhưnhữnghạnchếkhiứngdụng
cáccôngcụAItronggiảngdạykĩnăngviếtluậnchosinhviênngànhNgônngữTrungQuốc.
Từkhóa:côngcụAI,kỹnăngviếtluận,giáodụcbậcđạihọc,ngànhngônngữTrungQuốc
1
TrườngĐạihọcMởHàNội
I.Đặtvấnđề
Viếtluậnluônđượcđánhgiálàmột
trong những kĩ năng trọng điểm trong
đàotạosinhviênngànhNgônngữTrung
Quốc.Bởilẽ,viếtluậnkhôngnhữngphản
ánh được nền tảng ngôn ngữ mà còn
thểhiệnđượctưduylogic,lậpluậnvấn
đề cũng như óc sáng tạo của sinh viên.
Richards
Renandya(2002)chỉrarằng
viết là kỹ năng khó thành thạonhất đối
vớingườihọcngoạingữ2yếutố:một
mặtlàtổchứcvàsắpxếpýtưởng,mộtmặt
là chuyển hóa những ý tưởng đó thành
nhữngtừngữcóthểđọcđược.Chínhvì
vậy,làmthếnàođểcóthểđàotạogiúpđỡ
sinhviênthànhthạokĩnăngviếtluậnluôn
câuhỏimànhữngnhàgiáodụcbậcđại
họctrăntrở.
Trong nhng năm gần đây, trí tuệ
nhântạo(AI)đãnổilênnhưmộtlựclượng
mang tính chuyển đổi mạnh mẽ trong
giảng dạykỹ năngviết. Các côngcụAI
khôngchỉcókhảnănggợiýýtưởngviết
luận,xâydựngdàný,màcòncóthểcung
cấpphảnhồitứcthìvềtừvựng,ngữpháp;
thậmchícảmứcdiễnngôn.ChatGPT,
mộtchatbot dựa trênmô hìnhngôn ngữ
lớn,cóthểtạophảnhồitổngthể,trảlời
câuhỏivềviếthoặcthậmchícùngngười
họcđồngsángtạovănbản.Nhữngcông
cụ như vậy phản ánh một ớc chuyển
110
sang hình thức phản hồi tăng cường
bởi công nghệ và hỗ trợ học tập t chủ
(Ranalli,2021;Li&Hafner,2023).Ngoài
ra,nhiềunghiêncứucũngchỉracáccông
cụAIcũnggópphần nângcaohiệuquả
họctập,khuyếnkhíchngườihọcthamgia
o quátrình viếttrong tronggiảngdạy
ngônngữthứhai.
ncạnhnhữnglợiíchrõrệt,việc
sử dụng quá mức các công cụ AI cũng
y ra những hạn chếnhất định đối với
pháttriểnkĩnăngviếtcủasinhviên,vídụ
nhưkhảnăngtựchỉnhsửavàtưduyphản
biện.Hơnnữa,việcsửdụngquámứccác
côngcụAItrongviếthọcthuậtcònđặtra
vấn đề đạo vănvà tínhtrung thựctrong
viếtluận.
Trước những cơ hội và thách thức
utrên,bàiviếtnàytậptrungvàohaicâu
hỏinghiêncứuchính:
1.ỨngdụngcôngcụAItronggiảng
dạykĩngviếtchosinhviênngànhNgôn
ngữTrungQuốcmanglạinhữngtácđộng
tíchccgì?
2.Nhữnglưuýkhiứngdụngcông
cụ AI trong giảng dạy kĩ năng viết cho
sinhviênngànhNgônngữTrungQuốc?
II.Cơsởlýluận
2.1.Đặcđiểmcủaviếtluậntrong
giáodụcngônngữthứhai
Viếtluậntừlâuđãđượccôngnhận
mộttrongnhữngkỹnăngđòihỏinhận
thứccaonhấttrongquátrìnhtiếpthungôn
ngữthứhai(L2).Theomôhìnhquátrình
nhận thức của Flower và Hayes (1981),
viết bao gồm sự tương tác liên tục giữa
việchìnhthànhýtưởng,xâydựngvănbản
chỉnhsửa.ĐốivớingườihọcL2,viết
khôngchỉđòihỏinănglựcngônngữmà
còncảnhậnthứctutừvàtưduyphảnbiện
(Hyland,2019).Trongbốicảnhsinhviên
ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, viết học
thuậtđóngvaitròthiếtyếuđểthểhiệncả
tínhchínhxácvềngônngữlẫnkhảnăng
tổchứcvàdiễnđạtcáclậpluậnphứctạp
một cách mạch lạc. Do đó, việc hướng
dẫnviếthiệuquảphảiợtrangoàiviệc
sửa lỗi ngữ pháp và tập trung vào việc
học tập theo quy trình, xây dựng khung
sườnvàphảnhồiphảnbiện(Richards&
Renandya,2002).
2.2. Trí tuệ nhân tạo trong học
ngônngữ
TrítuệNhântạo(AI)thườngđược
địnhnghĩalàkhảnăngcủamáymócthực
hiện c chức năng nhận thức như lập
luận,họctậpvàgiảiquyếtvấnđề(Russell
&Norvig,2020).Trong giáodục,AIđã
pháttriểntừhệthốngchấmđiểmtựđộng
thànhhệthốnggiathôngminhtinhvi,
phântíchnănglựcngônngữcủangườihọc
cungcấpphảnhồiđượccánhânhóa.
Trong lĩnhvực họcngôn ngữ, cáccông
cụviếtđượchỗtrợbởiAInhưChatGPT,
Grammarly,WritefullvàWenxinYiyancó
thểhỗtrợngườihọclựachọntừvựng,xây
dựngcâu,cảithiệntínhmạchlạcvàsửa
lỗi(Li&Hafner,2023).
Nhữngcôngcụnàychophépngười
họcnhậnđượcphảnhồitứcthìvàthích
ứng,tạođiềukiệnchoviệctựhọcvàgiảm
sựphụthuộcvàochutrìnhphảnhồicủa
conngười.Tuynhiên,nhưWangvàWang
(2025)nhấnmạnh,phảnhồiAIphảiđược
tíchhợptrongcácbốicảnhđượchướng
dẫnvềmặtphạmđểđảmbảongườihọc
pháttriểnnhậnthứcsiêungônngữthayvì
chỉdựavàosửalỗimộtcáchmáymóc
2.3.Họctậpcósựhỗtrợcủamáy
Mộtnềntảnglýthuyếtkháclàmnền
tảngchonghiêncứunàylàLýthuyếtHọc
tậpcósựhỗtrợcủamáy,Theoquanđiểm
111
y,AIđóngvaitròlàmột“côngcụtrung
gian” hỗ trợ người học hoàn thành các
nhiệmvụngônngữvượtquátrìnhđộhiện
tạicủahọmộtchút.HệthốngAIcungcấp
nềntảngkhuyếnkhíchngườihọcthuhẹp
khoảngcáchgiữahiệusuấtthựctếvàtiềm
ng, từ đó thúc đẩy sự phát triển nhận
thứcvàkhảnăngtựđiềuchỉnh(Jaramillo,
Chiappe,&Delgado,2025).
Tronghướngdẫnviết,góc nhìnlý
thuyết này định vị AI không phải là sự
thaythếchohướngdẫncủaconngườimà
một đối tác hợp tác, giúp tăng ờng
sựphảnánh,sángtạovàtínhtựchủcủa
ngườihọc.Dođó,việctíchhợpcáccông
cụAIvàophươngphápsưphạmviếtphải
đượcớngdẫnbởicnguyêntắctương
ccóýnghĩa,đánhgiáphảnbiệnvànhận
thứcđạođứcđểduytrìbảnchấtlấycon
ngườilàmtrungtâmcủagiáodục.
III.Phươngphápnghiêncứu
Nghiêncứunàyđượcthựchiệntheo
phươngpháptiếpcậnlýthuyết,dựatrên
việctổnghợpvàphântíchtàiliệuBàiviết
thựchiệnhiệntổnghợpcóhệthốngcác
nghiêncứugầnđây,cácbàiviếtlýthuyết
các báo cáo liên quan đến AI trong
giảng dạy viết luận đối với người học
ngoạingữ. Phântíchđược tổchức xoay
quanhhaichủđềphụ:
3.1. Tác động tíchcực: Những ưu
điểmmàngdụngcôngcụAItronggiảng
dạykĩnăngviếttiếngTrungQuốc
3.2.Hạnchế:Nhậndiệnnhữnghạn
chếkhitíchhợpngnghệAItrongquá
trìnhnày.
Nguồn tài liệu chủ yếu được lấy
từ các bài báo khoa học, công trình lý
thuyếtđược xuất bản trong giai đoạn từ
m 2020 đếnnăm 2025.Các nguồn để
sởdữliệuchínhđểthamkhảobaogồm
GoogleScholar,CNKI.netvớicáctừkhóa
đượctìmkiếmnhưAIinESL/CSLwriting,
Chinese writing pedagogy, ChatGPT in
L2writing.Bằngcáchtổnghợp,sosánh,
đốichiếu cáckết quảtừ các tàiliệuthu
thậpđược,phươngphápnàycungcấpmột
tổnghợpđịnhtínhphongphúvềkiếnthức
hiệntại.Mụcđíchlàvạchracảnhữnglợi
íchnhậnthấyđượcvànhữngbàihọccảnh
ođãđượcghinhậnchođếnnay.
Thôngquaphươngphápnày,nghiên
cứukhôngchỉcungcấpcáinhìntoàndiện
vềtácđộngcủaAIđốivớikỹnăngviết
luậncủasinhviênngànhNgônngữtiếng
Trung,màcòngópphầnđềxuấtgiảipháp
thựctiễntrongtriểnkhaicôngcụAItrong
môitrườnggiáodụcđạihọc.
IV.Kếtquảnghiêncứu
4.1. Tác động tích cực khi ứng
dụngcôngcụAItronggiảngdạykĩnăng
viếtluậntiếngTrungQuốc
Phântíchtàiliệuchothấymộtsốlợi
íchnhậnthấyđượccủaviệctíchhợpcác
côngcụAItronggiảngdạykĩnăngviết
TiếngTrungQuốc:
Nâng cao hiu sut viết lun:
Nhiềunghncứunhnmạnhnhữnglợi
íchtrựctiếpcacácngcụhỗtrợAI
đivớihiusutviếttổngthểcủanời
hc.Mtnghiêncứuphươngpháphỗn
hp tại Đi hc Tây Nam Ma Cao
(VaitròcaHctậpHỗtrợAItrongViết
Lun)đãbáocáorằngngườihcTiếng
TrungQuốcđãđạtđượcnhữngtiếnbộ
đángkểvềngpháp,chthứcsửdng
từvngvàchtchứcvănbản.Sinh
viênnhấnmạnhrngviệcpháthiệnvà
sửalỗingaylptứcđãtcđyviệcsử
dngngônngchínhchơn.Tươngtự,
mtnghncứuthựcnghiệmởChâuPhi
vi46nihcTiếngTrungQucđã
112
chứngminhvicsửdụngnhữngcấutrúc
ngữphápphứctạp,sựtinhchuẩntrong
vic ng từ, độ chính xác và sự trôi
chyđuđưccảithinrõrệtkhisinh
viên sử dụng ChatGPT như mt phần
của quá trình luyện viết. Nhìn chung,
nhữngpháthinnàychothấycáccông
cụAI có th đẩy nhanh q trình phát
triểncáckỹnăngnnngữctlõi,đng
thicungcấpnềntảnghỗtrợkịpthờivà
dtiếpcn.
Nâng cao hiệu quả và hỗ trợ quy
trìnhviết:ccôngcụAIcònđịnhhình
lại quy trình viết bằng cách hợp lý hóa
cáchhọcsinhlậpkếhoạchvàthựchiệnbài
viếtcủamình.TrongnghiêncứucủaĐại
họcTâyNam,họcsinhchobiếtcácchức
nghỗtrợAI-chẳnghạnnhưtìmkiếmtừ
vựng,gợiýcụmtừvàhoànthànhcâu-đã
giúpquátrìnhviếtdiễnrathuậnlợihơnvà
íttốnthờigianhơn.Họcsinhmôtảnhững
tính năng này hữu ích trong việc giảm
thiểutìnhtrạngbíýtưởngvàgiúpcácem
cấutrúcbàiluậntốthơn.Trongbốicảnh
châu Phi, ChatGPTđược coi làđặc biệt
hiệuquảtrongviệchỗtrợtạonộidungvà
nýtưởng,chophéphọcsinhhoànthành
i viếtnhanh hơnvà ít lỗihơn. Những
pháthiệnnàychothấyAIkhôngchỉđóng
vaitròlàmộtcôngcụhiệuchỉnhmàcòn
mộtđốitácđịnhhướngquytrìnhtrong
quátrìnhpháttriểnbàiviết.
Nhậnthứctíchcựcvàđộnglựccủa
ngườihọc:Mộtchủđềthườnggặpkhác
trảinghiệmtíchcựccủangườihọcvà
sựthúcđẩyđộnglựcliênquanđếnviệcsử
dụngAI.CáccôngcụAIcóthểtrởthành
“giasưthôngminh”giúpgiảmcăngthẳng
khuyến khích việc chấp nhận rủi ro
trongsửdụngngônngữ.Nhữngkếtquả
ychothấyviệctíchhợpAIcóthểnâng
caosựtựtincủangườihọc,thúcđẩyviệc
thửnghiệmcáccáchdiễnđạtmớivàtạora
mộtmôitrườnghỗtrợtốthơnchosựphát
trinngônngữ.
Nhữngtiếnbộvềđộtinhvicủatừ
vựng và sựgần gũivới chuẩnmựcbản
địa:Cácnghiêncứucũngchỉraviệcviết
vớisựhỗtrợcủaAIthúcđẩycáclựachọn
từvựngkỹlưỡnghơnvàđưakếtquảcủa
ngườihọcgầnhơnvớichuẩnmựcbảnđịa.
Mộtnghiêncứusosánh(汉语二语者、
ChatGPT
量和词汇复杂度对比研究)đãphântích
n bản ờng thuật do người học tiếng
Trung Quốc,người bản xứvà ChatGPT
tạora.Kếtquảchỉrarằngcácvănbảndo
AItạorathểhiệncáckiểusửdụngtừvựng
mứcđộtrungbìnhvàthấpthểsosánh
vớivănbảncủangườibảnxứ,chứngtỏ
rằngAIcóthểmôhìnhhóađầuvàongôn
ngữtựnhiênhơnvàgiúpngưihọctiếp
cậncácnguồntừvựngphongphúhơn.
Tómlại,trongnhiềubốicảnhkhác
nhau-từChâuÁđếnChâuPhi-cácnghn
cứuđềuđiđếnkếtluậnrằngviệctíchhợp
AImanglạinhữngliíchsưphạmrõràng
trongviệcviếtluậntiếngTrung.Nhnglợi
íchnàybaogồmcảithiệnngônngữ,nâng
caohiệuqutrongquátrìnhviết,nângcao
độnglccủangưihọc.Mặcdùnhữngc
độngtíchcựcnàykhôngloạibỏvaitròcủa
giáoviêntrongđàotạonăngviếtluận,
nhưngchúngchứngminhtiềmnăngmạnh
mẽcủaAItrongviệcđóngvaitròlàmột
côngcụbổsungđểnângcaocảsảnphẩm
vàquytrìnhpháttriểnviếtluậnTiếngTrung
4.2.Nhữnghạnchếkhiứngdụng
côngcụAItronggiảngdạykĩnăngviết
luậntiếngTrungQuốc
Sựphụthuộcquámứcvàgiảmtính
tự chủ của người học: Đây là một trong
nhữnglongithườngđượcnêutrongc
nghiêncứugầnđây.Ngườihọccóthểtiếp
113
cậndễdàngvớicáccôngcụAIvàsửdụng
chúngnhư những trợ họctập(sửalỗi,
gợiýýtưởng,xâydựngdàný…)cóthể
dẫnđếnsựphụthuộc.Cácnghiêncứunhư
nghiêncứuphươngpháphỗnhợptạiĐại
học Tây Nam cho thấy một số sinh viên
dựaquánhiềuocácsửalỗivàgợiýdo
AItạorathayvìtựbiêntập.Sựphụthuộc
nàycónguycơmsuyyếucáckỹnăng
viếtthiếtyếu,baogồmtưduyphảnbiện,
chiếnlượcôntậpvàpháthiệnlỗiđộclập.
Vềlâudài,nờihọccóthểgặpkhókhăn
trongviệcpháttriểngiọngvănchânthực
vànglựcviếtbềnvữngnếuhọphụthuộc
quánhiềuvàosựhỗtrợtbênngoài.
Độchínhxácvàtincậycủacáckết
quảdocôngcụAItạora:Tuycáccôngcụ
AIcóthểnhanhchóngđưaraphảnhồiđối
vớiyêucầu,nhưngkhôngphảiphảnhồi
ochínhxácvàphùhợpvớingữcảnh.
Nghiêncứuthựcnghiệmđượcthựchiệnở
ChâuPhinhấnmạnhrằngmặcdùAIcải
thiệnđộchínhxácngữphápvàđộphức
tạptừvựng,nhưngđôikhinótạoracách
diễn đạt không tự nhiên hoặc nội dung
không liên quan. Những sự không nhất
quánnhưvậylàmdấylênlongạivềviệc
họcsinhvôtìnhtiếpthulỗihoặcsửdụng
cáccáchdiễnđạtkhôngphùhợpvớicách
sửdụngtiếngTrungđíchthực.Điềunày
nhấnmạnhsựcầnthiếtphảicósựgiámsát
củagiáoviênđểđảmbảochấtlượngvàđộ
tincậycủabàiviếtđượchỗtrợbởiAI.
Độ “chuẩn” về ngôn ngữ:Nghiên
cứusosánhgiữangườihọctiếngTrung,
ngườibảnngữvàcácbàitườngthuậtdo
ChatGPTtạorađượcthựchiệntạiĐạihọc
BắcKinhchothấykếtquảđầuracủaAI
thườngthiếuđộtinhtếvềtừvựngnâng
cao. MặcdùChatGPTcóthể môphỏng
các lựa chọn từ vựng ở mức trung bình
gần giống với người học, nhưng nó vẫn
chưathểhiệnđượcsựtinhtếvềtừvựng
sựđadạngvềphongcáchthườngthấy
trongvănbảnbảnngữ.Kếtquảlà,nhng
học sinh dựa vàoAI thể đạtđược sự
lưuloáttrongthờigianngắnnhưngkhông
tiếnbộlêncáctiêuchuẩnviếthọcthuật
hoặcchuyênnghiệpởtrìnhđộcaohơn.
Tính trung thực và đạo văn: Việc
phụ thuộc quá mức vào AI để tạo văn
bảnlàmnảysinhcácvấnđềvềđạovăn,
tínhxácthựcvàtínhtrungthựctronghọc
thuật.Họcsinhthểbịcámdỗnộpnội
dungdoAItạoranhưbàilàmcủamình,
msuyyếuquátrìnhgiáodụcvàviphạm
cáctiêuchuẩnvềtínhchínhtrực.Hơnnữa,
vẫncònnhữnglongạivềviệcliệuviệcsử
dụngAIthườngxuyêncóthểlàmimòn
khả năng thểhiện quan điểmchân thực
củangườihọctrongbàiviếthaykhông.
Côngnghvàcơsởhạtầng:Cácvấn
đềthựctếcũnghạnchếhiệuquảcủacác
côngcụAI,đặcbiệtlàởnhngkhuvựccó
cơsởhạtầngkỹthuậtsốkémpháttriển.
NghiêncứutạichâuPhighinhậnrằngviệc
truy cập internetkhôngổn định,hạn chế
vềthiếtbịvàkhoảngcáchvềtrìnhđộhiểu
biếtkỹthuật sốđãđặtranhữngtrởngại
đángkể.Nhữngràocảnnàylàmgiảmkhả
năngtiếpcậncáccôngcụAIvàmdấy
lênlongạivềsựcôngbằngtrongviệchọc
ngônngữđượchỗtrợbởicôngnghệ.Nếu
khônggiảiquyết được những chênhlệch
này,việctíchhợpAIcónguymgia
tăngkhoảngcáchgiữangưihọcgiàui
nguyênvàngườihọcnghèotàinguyên.
V.Thảoluận
5.1. Vai trò của giảng viên trong
việcđiềuphốisửdụngAIchohướngdẫn
viếtluận
Việc ch hợp các công cụ AI o
hướngdẫnviếtluậnchosinhviênchuyên