
401
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TRONG GIÁO DỤC TỪ XA
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Hứa Văn Đức1
Tóm tắt: Trong đại dịch COVID-19 vừa qua, hầu hết các cơ sở giáo dục từ bậc cơ
sở đến đại học đều áp dụng các lớp học không trực tiếp, bao gồm các lớp học qua Zoom,
Google Meet. Các buổi học trước đây được tiến hành trực tiếp (face-to-face) đều được
chuyển đổi sang cách học trực tuyến (online learning). Từ đây, quá trình ứng dụng công
nghệ thông tin, quá trình số hóa trong giáo dục được thúc đẩy nhanh hơn.
Trong suốt thời gian triển khai hình thức giáo dục từ xa (từ năm 1993) Trường Đại
học Mở Thành phố Hồ Chí Minh (HCMCOU) luôn chú trọng đến việc áp dụng sự phát triển
của các thế hệ công nghệ trong tổ chức và quản lý quá trình đào tạo. Nhờ ứng dụng công
nghệ mà hình thức đào tạo từ xa đã mang lại rất nhiều thuận lợi cho người học Để cung
cấp các tiện ích tốt nhất và nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập, việc sử dụng đa dạng
các tiện ích công nghệ đã giúp hoạt động giảng dạy và học tập trở nên dễ dàng và hiệu quả
hơn rất nhiều.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ điểm qua việc ứng dụng công nghệ đối với hình thức
đào tạo từ xa tại Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh và cũng thảo luận về lợi ích
của việc sử dụng nó. Chúng tôi cũng nêu lên những thách thức trong việc sử dụng công nghệ
đối với sinh viên từ xa.
Từ khóa: giáo dục từ xa, công nghệ, hệ thống LMS.
I. Đặt vấn đề
Trong đại dịch COVID-19 vừa qua, hầu hết các cơ sở giáo dục từ bậc cơ sở đến đại
học đều áp dụng các lớp học không trực tiếp, bao gồm các lớp học qua Zoom, Google Meet.
Các buổi học trước đây được tiến hành trực tiếp (face-to-face) đều được chuyển đổi sang
cách học trực tuyến (online-learning). Phương pháp đánh giá cũng được thay đổi đối với một
số môn học, thay thế phương pháp kiểm tra truyền thống bằng phương pháp kiểm tra trực
tuyến. Sự thay đổi này được xem là giải pháp tình thế để giải quyết tình huống đặc biệt trong
bối cảnh biện pháp giản cách xã hội được áp dụng để phòng chống dịch bệnh lây lan. Nhưng
từ diễn tiến này đã làm thay đổi nhận thức của xã hội về việc học qua mạng.
Công nghệ đóng một vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của cuộc sống. Sự phát
triển nhanh chóng của công nghệ đã tác động đến lĩnh vực giáo dục theo nhiều hướng khác
1 Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh

402
nhau. Giáo dục từ xa (GDTX) là một trong những lĩnh vực mà việc sử dụng công nghệ đã
thay đổi toàn bộ quá trính tổ chức và quản lý đào tạo. Việc sử dụng công nghệ thông tin và
truyền thông (ICT) đã giúp cho công tác quản lý và hoạt động giảng dạy trở nên thuận lợi
hơn rất nhiều. Đối với người học việc ứng dụng công nghệ thong tin (CNTT) đã mang lại
cho họ sự hài lòng, tài nguyên học tập đa dạng, phong phú, giảm tỷ lệ bỏ học, giảm chi phí,
nâng cao trải nghiệm học tập, tập trung phát triển nhiều kỹ năng theo yêu cầu thị trường lao
động. Việc sử dụng hiệu quả CNTT trong giáo dục, phát triển kỹ năng đã góp phần cải thiện
chất lượng đào tạo.
Ứng dụng CNTT là bước đầu tiên để thực hiện việc chuyển đổi số (CĐS). Để tạo
hành lang pháp lý cho nhiệm vụ đẩy mạng thực hiện CĐS, Thủ tướng Chính phủ đã ban
hành quyết định số 131 ngày 25/01/2022 phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng CNTT và
CĐS trong GD&ĐT giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030”, theo đó mục tiêu
chung là “Tận dụng tiến bộ công nghệ để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong dạy và học, nâng
cao chất lượng và cơ hội tiếp cận giáo dục , hiệu quả quản lý giáo dục ; xây dựng nền giáo
dục mở (GDM) thích ứng trên nền tảng số, góp phần phát triển Chính phủ số, kinh tế số và
xã hội số”.
HCMCOU luôn chú trọng đến việc áp dụng sự phát triển của các thế hệ công nghệ
trong tổ chức và quản lý quá trình đào tạo. Để phát triển hệ thống giáo dục từ xa hiện nay
nhà trường áp dụng phương thức kết hợp (Blended learning) trong giảng dạy; xây dựng hệ
thống quản lý học tập (LMS) và công cụ quản lý quá trình đào tạo (Edunet), cùng những tiện
ích khác.
II. Cơ sở lý luận
Đề cập đến việc đổi mới trong giáo dục không thể không nói đến việc ứng dụng công
nghệ thông tin và truyền thông (ICT). Cuộc cách mạng ICT đã thay đổi khái niệm về lớp
học truyền thống (Annetta, Cheng & Holmes, 2010). Beetham & Sharpe (2007) nhận thấy
rằng, nhu cầu sử dụng công nghệ và hệ thống học tập qua mạng (e-learning) ngày càng tăng.
Nhờ áp dụng CNTT mà việc giảng dạy và học tập trở nên thuận lợi và hiệu quả hơn rất nhiều.
Vì vậy, để hỗ trợ và tạo ra môi trường học tập có tính tương tác các công cụ công nghệ phù
hợp cần được ứng dụng rộng rãi như việc thiết kế phần mềm cho phép giảng viên quản lý
bài tập, phân phối, liên lạc và hoạt động khác liên quan đến các khóa học được gọi là Hệ
thống quản lý học tập (LMS). Theo kết luận của Canoa (2012), việc sử dụng các ứng dụng
được phát triển cho các khóa học ở trường đại học được sinh viên đánh giá cao vì nó hỗ trợ
và nâng cao hiệu quả học tập của họ, đồng thời thiết lập sự tương tác giữa họ với giáo viên.
Vì vậy, các trường đại học đã khuyến nghị nên đưa ra những ý tưởng đổi mới để hỗ trợ việc
học theo phương thức trực tiếp mặt-đối- mặt hoặc theo phương thức gián tiếp như trực tuyến
hay qua mạng.
Hiện nay có rất nhiều công nghệ mới được ứng dụng trong giáo dục mở và từ xa

403
(GDM&TX). Công nghệ là phương tiện hữu hiệu để thực hiện triết lý của giáo dục mở là
mang kiến thức đến với mọi người, thực hiện quyền bình đẳng trong giáo dục.
III. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng loại nghiên cứu mô tả, trong đó phương pháp hỗn hợp
được sử dụng để phân tích hiệu quả của việc sử dụng phương pháp học tập kết hợp
(blended learning), hệ thống quản lý học tập (LMS) và phần mềm quản lý (Edunet)
IV. Kết quả thực hiện
4.1. Học tập kết hợp (Blended learning)
Khi công nghệ được tích hợp tối ưu với hoạt động giảng dạy trực tiếp (face-
to-face), một chiến lược giáo dục hiện đại xuất hiện được gọi là học tập kết hợp
(blended learning) nhằm mục đích học tập tương tác, dẫn đến sự kết hợp hoặc trộn
lẫn các hoạt động lớp học truyền thống với hoạt động ảo. Nó tích hợp những lợi thế
của cả việc học trong lớp truyền thống với việc học dựa trên công nghệ giúp đáp ứng
nhu cầu cá nhân của người học. Sự kết hợp này dần trở thành xu hướng trong nền
giáo dục hiện đại và khái niệm Blended Learning cũng hình thành từ đây. Việc ứng
dụng công nghệ trong dạy và học rất khác nhau tùy thuộc vào đối tượng, trình độ ứng
dụng công nghệ của người dùng và hoàn cảnh sử dụng mà có những cách hiểu khác
nhau về học tập kết hợp. Ở dạng đơn giản nhất, học tập kết hợp, có nghĩa là sự kết
hợp giữa học tập trực tiếp và học tập trực tuyến (Kaleta, Skibba & Joosten, 2006).
HCMCOU thực hiện theo mô hình của Kaur (2005) bao gồm ba thành phần: hướng
dẫn trực tiếp, học trực tuyến và tự học. (Hình 1)
Hình 1
Từ năm 2009, bên cạnh việc giảng dạy trực tiếp, HCMCOU bắt đầu triển khai
mô hình giảng dạy trực tuyến tại các đơn vị liên kết ở các tỉnh. Mô hình giảng dạy
HƯỚNG DẪN
MẶt GIÁP MẶT
Tự học
Học trực
tuyến

404
trực tuyến này tương tự như cách tổ chức hội nghị truyền hình, giảng viên sẽ giảng
bài tại TP.HCM, sinh viên sẽ tập trung tại các đơn vị liên kết đào tạo. Sự tương tác
giữa giảng viên và sinh viên hoàn toàn thông qua kết nối Internet (Hình 2)
Hình 2
Mô hình này đáp ứng được một số yêu cầu về ứng dụng công nghệ trong giảng
dạy từ xa. Người học theo hình thức từ xa có cơ hội tiếp cận phương pháp học mới sử
dụng công nghệ, chi phí đầu tư ban đầu thấp, tiết kiệm nguồn lực giảng viên (một giảng
viên có thể truyền tải nội dung một môn học cho nhiều sinh viên) tại nhiều đơn vị liên
kết, tiết kiệm chi phí đi lại, ăn ở và thù lao giảng dạy cho giảng viên. HCMCOU đã
triển khai linh hoạt hoạt động dạy và học trên nhiều ứng dụng khác nhau như: Google
Meet, Zoom, Video Conference trên LMS. Đối với những phần mềm này, việc thực
hiện dạy và học được nâng lên trên một mức độ ứng dụng cao hơn. Giảng viên có thể
ở bất cứ đâu để truyền tải bài giảng chất lượng đến với người học và người học cũng
có thể ở bất cứ đâu để theo dõi bài giảng của giảng viên. Giảng viên và sinh viên có thể
sử dụng các thiết bị kết nối Internet thông dụng như máy tính để bàn, máy tính xách
tay, máy tính bảng, điện thoại thông minh để thực hiện hoạt động dạy và học này.
4.2. Hệ thống quản lý học tập (LMS)
LMS (Learning Management System, hệ thống quản lý học tập) là phần mềm
hỗ trợ học tập trực tuyến, giúp truyền tải nội dung học tập đến người học sử dụng
mạng internet. LMS có 2 bộ phận cấu thành: một là phần tập trung vào việc khởi tạo,
quản lý và cung cấp các khóa học, xác thực người dùng, cung cấp dữ liệu cũng như
GIẢNG
VIÊN
đơn vị
liên kết
1đơn vị
liên kết
2
đơn vị
liên kết
3
đơn vị
liên kết
4
đơn vị
liên kết
5
đơn vị
liên kết
6
đơn vị
liên kết
7
đơn vị
liên kết
8
đơn vị
liên kết
9

405
đưa ra thông báo. Phần còn lại là những người sử dụng hệ thống như sinh viên, giảng
viên, kỹ thuật viên, v.v., Một số công cụ phần mềm xây dựng LMS là Moodle,
Blackboard, Docebo, Edmodo, SkyPrep, v.v. HCMCOU đã đưa vào vận hành LMS
vào năm 2018.
Trong ĐTTX, LMS được sử dụng nhằm mục đích:
• Tổ chức, quản lý và triển khai các hoạt động đào tạo qua mạng từ lúc nhập học đến
khi người học hoàn thành khóa học qua mạng;
• Giúp cơ sở đào tạo theo dõi và quản lý quá trình học tập của người học;
• Tạo ra môi trường dạy và học ảo;
• Giúp giáo viên giao tiếp với người học trong việc giao bài tập, trợ giúp, giải đáp;
• Giúp người học có thể theo dõi được tiến trình học tập, tham gia các nội dung học
qua mạng, kết nối với giáo viên và các học viên khác để trao đổi bài, thảo luận theo chuỗi,
hội nghị truyền hình và diễn đàn thảo luận.
LMS có thể cung cấp cho sinh viên trải nghiệm học tập kết hợp giữa việc giảng
dạy trong lớp học truyền thống với các công cụ học tập trực tuyến. Phương pháp này
hiệu quả hơn so với giáo dục trực tiếp đơn giản vì nó làm phong phú thêm hoạt động
đào tạo do người hướng dẫn trong lớp học với nội dung học tập được số hóa tùy chỉnh
để phù hợp với nhu cầu học tập của sinh viên.
Họ có thể cải tiến các phương pháp giáo dục truyền thống, đồng thời tiết kiệm
thời gian và tiền bạc cho tổ chức. Một hệ thống hiệu quả cho phép người hướng dẫn
và quản trị viên quản lý hiệu quả các yếu tố như đăng ký và truy cập của người dùng,
nội dung, lịch, thông tin liên lạc, câu hỏi, chứng nhận và thông báo.
4.3. Hệ thống quản lý nội dung học tập (LCMS)
LCMS (Learning Content Management System) là hệ thống phần mềm quản
lý kho nội dung học tập qua mạng, cho phép tổ chức lưu trữ và phân phát các nội
dung học tập tới người học.
LCMS có sự phối hợp chặt chẽ với hệ thống quản lý học tập (để truyền tải nội
dung học tập tới người học) và phần mềm công cụ soạn bài giảng (để tạo ra các nội
dung học tập)
Cả hai hệ thống quản lý đều cho phép tổ chức và cung cấp hoạt động học tập
dựa trên công nghệ số. Nhưng chúng có những khác biệt là ở tính chuyên môn hóa
của chúng.

