1
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
TRN NGUYÊN DOÃN
NG DNG THUT TOÁN ĐÀN KIN Đ GII BÀI TOÁN
TÁI CU TRÚC LƯI ĐIN PHÂN PHI QUN LIÊN CHIU
THÀNH PH ĐÀ NNG
Chuyên ngành:
Mng Hthng ñin
s:
60.52.50
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ
K THUT
Đà Nng – Năm 2011
2
Công trình ñưc hoàn thành
ti
Đ
I
HC ĐÀ
N
N
G
Ngưi hưng dn khoa hc: TS. TRN VINH TNH
Phn bin 1: PGS.TS. Ngô Văn Dưng.
Phn bin 2: PGS.TS Nguyn Hng Anh
.
Lun văn s ñưc bo v ti Hi ñng chm Lun văn tt
nghip thc sĩ k t h ut hp ti Đi hc Đà N ng vào ngày 11
tháng 6 năm 2011
th! tìm hi!u lun văn ti:
- Trung tâm Thông tin – Hc liu, Đi hc Đà N ng
- Trung tâm Hc liu, Đi hc Đà N ng
3
M ĐU
1. Lý do ch!n ñ" tài
Trong h thng ñin, t"n tht trên lưi ñin phân phi (LĐPP)
chi#m mt t$ l ñáng k!. Theo thng c%a Đin l&c Vit Nam thì
t"ng t"n tht ñin năng khong t' 10-15% sn lưng ñin sn xut,
trong ñó lưi ñin phân phi chi#m 5-7% . vy gim t"n tht ñin
năng ( lưi phân phi có ý nghĩa quy#t ñ)nh trong vic gim t$ l t"n
tht chung c%a toàn b h thng ñin. rt nhi*u phương pháp ñ!
làm gim t"n tht ñin năng trên lưi ñin phân phi như: nâng cao
ñin áp vn hành, ci to, thay dây dn, gim truy*n ti công sut
phn kháng trên lưi ñin b,ng cách ñ-t t. bù.....Các bin pháp này
ñòi h/i chi phí ñ0u tư khá ln và phi có thi gian ñ! th&c hin.
Trong lun văn này nghiên c1u gim t"n tht trên lưi phân
phi b,ng thut gii tái cu trúc. Ta bi#t r,ng khi thay ñ"i cu trúc
lưi ñin b,ng cách ñóng m( các c-p thi#t b) ñóng c2t (khóa ñin) thì
dn ñ#n s& phân b dòng, áp trên lưi cũng thay ñ"i, dn ñ#n t"n tht
trên lưi cũng thay ñ"i theo. Tái cu trúc lưi ñin phân phi góp
ph0n ñáng k! trong vic gim t"n tht mà không yêu c0u nhi*u chi
phí ñ0u tư ci to lưi ñin.
Hơn n4a, vic tái cu trúc lưi ñin còn cân b,ng công sut
gi4a các tuy#n ñưng dây, gim s.t áp cui ñưng dây, gim bt kh
năng quá ti các thi#t b) trên lưi, gim thi!u s lưng h tiêu th. b)
mt ñin khi s& c.
Hin nay, có nhi*u thut toán gii bài toán tái cu trúc trên lưi
ñin phân phi ñ! gim P.
* Các thu#t toán d$a trên phương pháp Heuristic
Phương pháp thay ñ"i nhánh ñơn gin
4
Ni dung cơ bn c%a phương pháp thay ñ"i nhánh Heuristic
tính toán thay ñ"i t"n tht công sut b(i vic ñóng c2t t'ng c-p mt
(ñóng mt nhánh và m( mt nhánh trong cùng mt thi ñi!m).
Mô hình dòng ti ưu
Ni dung cơ bn c%a nh dòng công sut ti ưu m(
nhánh c%a cây mà có giá tr) dòng ñin nh/ nht c%a mch kín .
* Thu#t toán c'a Merlin và Back – k( thu#t vòng kín
Ni dung: Đóng tt c các khoá ñin, to thành lưi ñin kín.
Sau ñó ti#n hành gii bài toán phân b công sut m( l0n lưt các
khóa ñin dòng chy qua nht cho ñ#n khi không còn mch
vòng to thành lưi ñin phân phi hình tia.
* Các thu#t toán d$a trên trí tu nhân to
Thut toán di truy*n
Thut toán di truy*n là k thut ti ưu hóa tìm ki#m ngu
nhiên có ñ)nh hưng, d&a vào nh4ng khái nim t' thuy#t ti#n hóa c%a
t& nhiên. Thut toán này ñưc hình thành trên quan ñi!m cho r,ng
quá trình ti#n hóa t& nhiên quá trình hp nht t& nó ñã mang
tính ti ưu. Quá trình ti#n hóa th! hin tính ti ưu ( ch5 th# h sau
bao gi cũng phát tri!n hơn, hoàn thin hơn th# h trưc b(i quy lut
ñu tranh sinh tn.
Thut toán ñàn ki#n (Ant colony algorithm – ACA)
Trong vòng 10 năm g0n ñây, nhi*u bài toán ti ưu t" hp
ñưc gii quy#t b,ng các thut toán ñàn ki#n (Ant colony Algorithm).
Thut toán ki#n ph/ng hành vi c%a ñàn ki#n trong t& nhiên nh,m
tìm ki#m ñưng ñi ng2n nht gi4a t" ki#n ngun th1c ăn d&a trên
lưng du chân (Pheromone) mà các con ki#n ñ! li trên ñưng ñi.
5
Hiu qu c%a thut toán ki#n ñã ñưc th! hin khi so sánh vi
các thut toán n"i ti#ng khác như thut toán di truy*n (GA),
ph/ng luyn kim (Simulated Annealing).
Hin nay ñã các nghiên c1u gii bài toán tái cu trúc b,ng
nhi*u thut toán khác nhau như thut toán di truy*n, k thut vòng
kín … Đ!cái nhìn t"ng quát và so sánh ñi chi#u k#t qu gi4a các
thut toán vi nhau, làm ti*n ñ* cho hưng nghiên c1u ti#p theo là lai
ghép gi4a các thut toán vi nhau, ñ! gim thi gian tính toán, nhanh
ñ#n k#t qu ti ưu.
Vi các do nêu trên, ñ* tài lun văn s chn thut toán ñàn
ki#n ñ! áp d.ng tính toán cho bài toán tái cu trúc lưi ñin phân
phi nh,m gim t"n tht công sut tác d.ng.
2. Đi tư)ng và phm vi nghiên c*u
Đi tưng nghiên c1u trng tâm c%a ñ* tài thut toán ñàn ki#n
nh,m gii bài toán tái cu trúc lưi ñin phân phi gim t"n tht công
sut tác d.ng P, áp d.ng tính toán c. th! cho lưi ñin phân phi
qun Liên Chi!u - thành ph Đà N ng. S6 d.ng ph0n m*m
PSS/ADEPT ñ! tính toán ki!m tra.
3. M+c tiêu và nhim v+ nghiên c*u
Cơ s( lý thuy#t gii bài toán tái cu trúc LĐPP ñ! gim t"n tht.
Nghiên c1u lý thuy#t v* thut toán ñàn ki#n.
Nghiên c1u thành lp bài toán tái cu trúc LĐPP gim t"n tht
b,ng thut toán ñàn ki#n. Lp chương trình tính toán b,ng ngôn ng4
Matlab.
7ng d.ng tính toán c. th! cho lưi ñin phân phi qun Liên
Chi!u thành ph Đà N ng. S6 d.ng ph0n m*m PSS/ ADEPT ñ! tính
toán ki!m tra.
6
4. B c+c lu#n văn
B c.c c%a lun văn ngoài ph0n m( ñ0u và k#t lun chung, ni
dung lun văn ñưc biên ch# thành 4 chương:
Chương 1: Cơ s( lý thuy#t gii bài toán tái cu trúc LĐPP.
Chương 2: Thut toán ñàn ki#n.
Chương 3:y d&ng chương trình tính toán tái cu trúc LĐPP
s6 d.ng thut toán ñàn ki#n.
Chương 4: Tính toán tái cu trúc cho LĐPP qun Liên Chi!u
thành ph Đà N ng.
Chương 1
CƠ S LÝ THUYT GII BÀI TOÁN TÁI CU TRÚC LĐPP
1.1. Đ-c ñi.m c'a lư/i ñin phân phi
Lưi ñin phân phi dùng ñ! chuy!n ti tr&c ti#p ñin năng t'
lưi truy*n ti ñ#n h tiêu th.. Lưi ñin phân phi thưng cp
ñin áp t' 6÷35kV. Cu trúc c%a lưi ñin phân phi rt ph1c tp bao
gm nhi*u nhánh, nhi*u nút và có khi lưng rt ln.
Trên m5i xut tuy#n c%a lưi ñin phân phi ngoài các thi#t b)
ñóng c2t ñ0u xut tuy#n thì ngưi ta còn ñ-t nhi*u thi#t b) ñóng c2t
ñ! phân ñon trên tr.c chính ho-c nhánh r.
Gi4a các xut tuy#n vi nhau trên mch vòng ngưi ta cũng
ñ-t các thi#t b) ñóng c2t vn hành ( v) trí thưng m(, gi các thi#t
b) liên lc.
Trong th&c t# ngưi ta thưng thi#t k# và y d&ng lưi ñin
phân phi to thành các mch vòng kín gi4a các xut tuy#n vi nhau
nhưng vn hành h(.
Vic vn hành lưi phân phi luôn phi tho mãn c ñi*u
kin:
7
Cu trúc vn hành hình tia. Tt c các ph. ti ñ*u ñưc cung
cp ñin, t"n tht ñin áp n,m trong trong phm vi cho phép. Các h
thng bo v relay phi thay ñ"i phù hp. Đưng dây, máy bi#n áp
và các thi#t b) khác không b) quá ti.
1.2. Các lý do ñ. v#n hành hình tia trên lư/i ñin phân phi
1.3. Tái c0u trúc lư/i ñin phân phi
Tái cu trúc lưi ñin quá trình vn hành các khóa ñin ñ!
thay ñ"i phương th1c nh,m gim chi phí vn hành vn tho mãn
các ràng buc ñã nêu. Đi vi lưi phân phi, chi phí ch% y#u ñưc
ti thi!u hoá là chi phí t"n tht ñin năng.
1.4. Các bài toán tái c0u trúc LĐPP 1 góc ñ2 v#n hành
Các bài toán vn hành lưi ñin phân phi mô t các hàm m.c
tiêu tái cu trúc lưi ñin như sau:
- Bài toán 1: Xác ñ)nh cu trúc lưi ñin theo ñ th) ph. ti
trong 1 khong thi gian ñ! chi phí vn hành bé nht.
- Bài toán 2: Xác ñ)nh cu trúc lưi ñin theo ñ th) ph. ti
trong 1 khong thi gian ñ! t"n tht năng lưng bé nht.
- Bài toán 3: Tái cu trúc lưi ñin cân b,ng ti (gi4a các
ñưng dây, máy bi#n th# ngun ( các trm bi#n áp) ñ! nâng cao kh
năng ti c%a lưi ñin.
- Bài toán 4: Khôi ph.c lưi ñin sau s& c hay c2t ñin s6a
ch4a.
- Bài toán 5: Xác ñ)nh cu trúc lưi theo nhi*u m.c tiêu như:
t"n tht công sut nht, m1c ñ cân b,ng ti cao nht, s l0n
chuy!n ti ít nht, s.t áp cui lưi nht cùng ñng thi xy ra.
(Hàm ña m.c tiêu).
- Bài toán 6: Xác ñ)nh cu trúc lưi ñin ti 1 thi ñi!m ñ! t"n
tht công sut bé nht.
8
Theo tác gi c%a [1], trong các bài toán nêu trên, bài toán 6:
Xác ñ)nh cu trúc LĐPP ñ! gim t"n tht công sut tác d.ng ñưc
xem bài toán quan trng nht, m n*n tng cho h0u h#t các bài
toán khác trong h thng các bài toán tái cu trúc LĐPP.
1.5. Các nghiên c*u khoa h!c v" tái c0u trúc lư/i ñin phân phi
1.5.1. Mô hình toán hc ca lưi ñin phân phi
1.5.2. Bài toán 1: Tái cu trúc lưi ñin ñ cc tiu chi phí
vn hành
1.5.3. Bài toán 2: Tái cu trúc lưi ñin ñ gim tn tht
năng lưng
1.5.4. Bài toán 3: Cân bng công sut gia các ñưng dây và
trm bin áp
1.5.5. Bài toán 4: i cu trúc ñ khôi phc lưi ñin phân
phi sau s c và cân bng ti
1.5.6. Bài toán 5: Tái cu trúc lưi ñin theo hàm ña mc tiêu
1.5.7. Bài toán 6: Tái cu trúc lưi ñin ñ gim tn tht
công sut tác dng
Có rt nhi*u phương pháp tái cu trúc gim P nhưng theo [1],
các phương pháp này có th! ñưc chia thành 3 loi chính là gii thut
k#t hp ti ưu hóa và heuristic (k thut vòng kín), gii thut thu0n
túy d&a vào heuristic (K thut chuy!n nhánh) gii thut d&a vào
trí tu nhân to (thut toán di truy*n).
1.5.7.1. K thut vòng kín
1.5.7.2. K thut ñi nhánh
1.5.7.3. Thut toán di truyn
1.6. K3t lu#n
Ph0n ln các bài toán tái cu trúc theo các m.c tiêu khác nhau,
nhưng ñ*u th! chuy!n v* s6 d.ng bài toán xác ñ)nh cu trúc
9
LĐPP gim t"n tht công sut tác d.ng làm modun chính trong sut
quá trình l-p [1]. vy, ñ* tài chn bài toán này ñ! th&c hin trong
lun văn.
Chương 2
THUT TOÁN ĐÀN KIN
2.1. S$ ra ñ4i c'a thu#t toán
2.2. Gi/i thiu thu#t toán
Ban ñ0u, s con ki#n b2t ñ0u t' t" ki#n ñ! ñi tìm ñưng ñ#n
nơi có th1c ăn. T' t" ki#n s rt nhi*u con ñưng khác nhau ñ! ñi
ñ#n nơi th1c ăn, nên 1 con ki#n s chn ngu nhiên mt con
ñưng ñi ñ#n nơi th1c ăn. Quan sát loài ki#n, ngưi ta nhn thy
chúng tìm ki#m nhau d&a vào du chân chúng ñ! li trên ñưng
ñi (hay còn gi du chân ki#n ñ! li). Sau 1 thi gian lưng du
chân (pheromone) c%a m5i ch-ng ñưng s khác nhau. Do s&ch lũy
du chân c%a m5i ch-ng ñưng cũng khác nhau ñng thi vi s& bay
hơi c%a du chân ( ñon ñưng ki#n ít ñi. S& khác nhau này s nh
hư(ng ñ#n s& di chuy!n c%a nh4ng con ki#n sau ñi trên m5i ñon
ñưng. N#u du chân ñ! li trên ñưng ñi nhi*u thì s kh năng
thu hút các con ki#n khác di chuy!n trên ñưng ñi ñó, nh4ng ch-ng
ñưng còn li do không thu hút ñưc lưng ki#n di chuy!n s xu
hưng bay hơi du chân sau 1 thi gian qui ñ)nh. Đi*u ñ-c bit trong
cách hành x6 loài ki#n là lưng du chân trên ñưng ñi có s& tích lũy
càng ln thì cũng ñng nghĩa vi vic ñon ñưng ñó là ng2n nht t'
t" ki#n ñ#n nơi có th1c ăn.
Phương pháp này ñưa ra ñ! gii quy#t các i toán không
gian nghim ln ñ! m ra li gii nghim ti ưu nht trong
không gian nghim ñó vi thi gian cho phép hay không tìm ra cu
trúc ti ưu hơn thì d'ng.
10
2.3. Các thuy3t c5i ti3n c'a thu#t toán ñ. ti3p c#n bài toán tái
c0u trúc lư/i ñin phân phi
2.3.1. Gii thiu bài toán ti ưu t hp các ñnh chng
minh ñ hi t ca thut toán
Năm 2002 M.Dorigo T.Stuzle ñã ch1ng minh ñưc tính hi
t. c%a hai bi#n th! quan trng nht c%a thut toán ñó Max Min.
Đi*u này ñã khi#n cho thut toán ñàn ki#n mt cơ s( thuy#t
v4ng vàng m( ra mt lot các nghiên c1u ñ0y h1a h8n v* các
tham s ñi*u khi!n trong thut toán.
Sau ñây chúng ta s xem xét phát bi!u hình th1c c%a bài toán
t" hp, gii thut và tính hi t. c%a gii thut [5].
− Cho 1 b (S, f, 9) trong ñó
− S: tp hp các li gii
− f: Hàm ñánh giá f: S->R
9: các ñi*u kin ràng buc
− C0n tìm li gii ti ưu S* tho f(S*) min
Trong ACA bài toán ti ưu t" hp (S, f, 9) ñưc gii quy#t
qua sơ ñ gm các thành ph0n sau:
Tp h4u hn C = {C1, C2 ... CNc} các ñ:nh c0n duyt trong
quá trình tìm ki#m. Tp h4u hn X các trng thái k#t qu th! tìm
ñưc c%a bài toán trong quá trình tìm ki#m:
x X = <Ci, Cj, ..., Ck ...>.
Tp S các li gii - là b phn c%a X (S X).
Tp
~
X
X các trng thái tho mãn 9.
S* φ: tp các li gii ti ưu.
S*
~
X
và S* S
D&a vào các thành ph0n k! trên, các thành ph0n ki#n s xây
d&ng các li gii b,ng cách th&c hin các di chuy!n qua các ñ:nh c%a