intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Vài suy nghĩ về quan niệm sáng tác và phê bình văn học Pháp đương đại

Chia sẻ: Tho Tho | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:11

0
20
lượt xem
1
download

Vài suy nghĩ về quan niệm sáng tác và phê bình văn học Pháp đương đại

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục đích của bài viết là trình bày những suy nghĩ về khía cạnh hiện tồn và vận hành của văn học Pháp đương đại, đồng thời xem xét mối tương quan của văn học với thế giới ngôn ngữ. Nếu văn học luôn khởi đi từ ngôn ngữ thì chúng ta có thể nhìn nhận thế giới ngôn ngữ như một thực tại hay một giá trị tự thân của văn học. Một cách cụ thể, chúng tôi muốn nhấn mạnh đến yếu tố ngôn ngữ như một không gian sáng tác và phương thức mở đường cho giới nghiên cứu và phê bình. Để chứng minh cho giả thiết này, chúng tôi sẽ nêu ra những trường hợp cụ thể như Roland Barthes hay Jacques Lacan trong việc vận dụng ngôn ngữ để giải thích văn học và chủ thể văn học. Đối với sáng tác, Christian Prigent được xem như một điển hình trong tư cách là tác giả đương đại đi tìm không gian hiện hữu cho tác phẩm của mình nơi ngôn ngữ.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Vài suy nghĩ về quan niệm sáng tác và phê bình văn học Pháp đương đại

Science & Technology Development, Vol 15, No.X1 2012<br /> VÀI SUY NGHĨ V QUAN NI M SÁNG TÁC VÀ PHÊ BÌNH VĂN H C PHÁP<br /> ĐƯƠNG Đ I<br /> Ph m Văn Quang<br /> Trư ng Đ i h c Khoa h c Xã h i và Nhân văn, ĐHQG-HCM<br /> <br /> TÓM T T: M c ñích c a Bài vi t là trình bày nh ng suy nghĩ v khía c nh hi n t"n và v n hành<br /> c a văn h c Pháp ñương ñ i, ñ"ng th i xem xét m i tương quan c a văn h c v i th gi i ngôn ng . N u<br /> văn h c luôn kh i ñi t# ngôn ng thì chúng ta có th nhìn nh n th gi i ngôn ng như m t th c t i hay<br /> m t giá tr t thân c a văn h c. M t cách c th , chúng tôi mu n nh n m nh ñ n y u t ngôn ng như<br /> m t không gian sáng tác và phương th$c m ñư ng cho gi i nghiên c$u và phê bình. Đ ch$ng minh<br /> cho gi thi t này, chúng tôi s1 nêu ra nh ng trư ng h(p c th như Roland Barthes hay Jacques Lacan<br /> trong vi c v n d ng ngôn ng ñ gi i thích văn h c và ch th văn h c. Đ i v i sáng tác, Christian<br /> Prigent ñư(c xem như m t ñi n hình trong tư cách là tác gi ñương ñ i ñi tìm không gian hi n h u cho<br /> tác ph&m c a mình nơi ngôn ng .<br /> T khoá: Văn h c Pháp, quan ni m sáng tác, phê bình, ngôn ng , ch th , phân tâm.<br /> « Chúng ta ñã ñi vào m t k nguyên c a h u-<br /> <br /> contemporain), thu t ng" do nhà văn Michel<br /> <br /> văn h c (postlittéraire). Hai ngàn năm văn<br /> <br /> Chaillou t o ra ñ ám ch& tính ch t ph c t p<br /> <br /> minh ñã hình thành nên cái chúng ta là ñang<br /> <br /> h*n ñ n c a m t tình tr ng văn h c Pháp trong<br /> <br /> trôi qua, và ñ#ng gi v nghĩ r/ng văn h c s1<br /> <br /> s v n hành c a nó<br /> <br /> luôn hi n h u » [1]. L i tuyên b<br /> <br /> này c a<br /> <br /> XX và nh"ng năm ñ u c a th k XXI. « H u-<br /> <br /> Richard Millet, tác gi$ c a hàng lo t ti u lu n<br /> <br /> văn h c » hay « văn h c c c-ñương ñ i »<br /> <br /> gây tranh cãi v các giá tr c a văn h c Pháp<br /> <br /> không ph$i là tên g i nh"ng trào lưu m i mà<br /> <br /> ñương ñ i, có v. như là m t c$m giác « v5<br /> <br /> ch& là cách di n ñ t hay truy n ñ t gi"a các nhà<br /> <br /> m ng v văn h c ». Nhìn nh n văn h c ph#<br /> <br /> nghiên c u và s$n ph%m văn h c ñ xác ñ nh s<br /> <br /> thu c vào xã h i và tình tr ng c a xã h i, tác<br /> <br /> ph n c a văn h c hi n nay. Đ tìm hi u v giá<br /> <br /> gi$ c a Qu y r i văn h c (Harcèlement<br /> <br /> tr c a văn h c Pháp ñương ñ i, bài vi t này<br /> <br /> littéraire) (2005) ñã công kích k ch li t nh"ng<br /> <br /> không có ý ñ nh bàn ñ n vai trò c a văn h c<br /> <br /> nhà văn mà ông cho là làm méo mó phong cách<br /> <br /> trong ñ i s ng xã h i, mà ch y u nh n m nh<br /> <br /> ngôn ng" và ph$n b i cú pháp, như trư ng h p<br /> <br /> ñ n cách th c hi n t'n c a nó nh vào th gi i<br /> <br /> Jean Echnoz hay Michel Houellebecq. Song<br /> <br /> ngôn ng". C# th hơn, chúng tôi gi$ thi t r ng<br /> <br /> song v i nh"ng phê bình c a Richard Millet,<br /> <br /> th gi i c a ngôn ng" là m t th c t i, không<br /> <br /> ngư i ta cũng nói ñ n m t lo i « văn h c c c-<br /> <br /> ch& t o không gian sáng tác cho nhà văn mà<br /> <br /> ñương<br /> <br /> ñ i»<br /> <br /> Trang 30<br /> <br /> (littérature<br /> <br /> de<br /> <br /> l’extrême-<br /> <br /> th p niên cu i c a th k<br /> <br /> còn m l i cho gi i phê bình, và văn h c có th<br /> <br /> TAÏP CHÍ PHAÙT TRIEÅN KH&CN, TAÄP 15, SOÁ X1 2012<br /> hi n t'n nh vào th c t i ñó như m t giá tr t<br /> thân.<br /> <br /> T! cái nhìn ñó chúng ta ñi ñ n m t s xác<br /> th c r ng vi c th c hành văn h c cũng s<br /> <br /> Th c v y, ngư i ta ñã ñ c p và nghe nhi u<br /> <br /> không<br /> <br /> trong tình tr ng « lâm nguy ». Ngư c<br /> <br /> « kh ng ho$ng » văn h c (La<br /> <br /> l i, n u không có m t quy ư c c$m th# b t bi n<br /> <br /> littérature en péril-Văn h c lâm nguy c a<br /> <br /> nào thì cũng s không t'n t i m t quan ni m<br /> <br /> Tzvetan Todorov). Gi i phê bình văn h c Pháp<br /> <br /> vĩnh h ng cho sáng tác và th c hành văn h c<br /> <br /> ñang c ñưa ra các l i bi n minh cho tính chính<br /> <br /> ngh<br /> <br /> ñáng c a văn h c ñ i v i ñ i s ng cá nhân và<br /> <br /> trong su t chi u dài c a l ch s khoa h c nhân<br /> <br /> c ng ñ'ng xã h i. Nào là văn h c-th<br /> <br /> gi i<br /> <br /> văn và qua nh"ng cu c bàn lu n trong quá kh<br /> <br /> (Littérature-monde), nào là ch t v n ñ t tr$<br /> <br /> v ñ i s ng văn h c. Quan ñi m này có th<br /> <br /> l i r ng « Văn h c ñ làm gì ? » (La littérature<br /> <br /> ñư c tìm th y trong ý tư ng c a nhà phê bình<br /> <br /> pour quoi faire ?), « Văn h c có th làm ñư c<br /> <br /> Sainte-Beuve [2] khi ông phân bi t nh"ng<br /> <br /> gì ? » (Que peut la littérature ?), hay « Nghiên<br /> <br /> phong cách khác nhau và nh"ng th i ñ i khác<br /> <br /> c u văn h c ñ làm gì ? » (À quoi servent les<br /> <br /> nhau r t rõ ràng trong phê bình văn h c. Theo<br /> <br /> études littéraires ?), vv. Tuy nhiên, vi c nhìn<br /> <br /> ông,<br /> <br /> nh n có hay không m t s kh ng ho$ng c a<br /> <br /> trong các tác ph%m nh"ng m2u m c c$m th# và<br /> <br /> văn h c, theo chúng tôi tùy thu c<br /> <br /> khía c nh<br /> <br /> nh"ng l i gi$i ñáp th a mãn cho tinh th n c a<br /> <br /> th c hành hay ti p nh n văn h c. N u cho r ng<br /> <br /> ñ c gi$, và ñó là quan ni m c a các lý thuy t<br /> <br /> trong ph m vi ñ i s ng văn h c, v n ñ ti p<br /> <br /> truy n th ng ñã ñư c th!a nh n. M t cách c#<br /> <br /> nh n ñang vang lên h'i chuông báo ñ ng, thì<br /> <br /> th , tác ph%m văn h c ph$i là nơi ñ c gi$ tìm<br /> <br /> ñó có th là m t nh n ñ nh v s lãnh ñ m nơi<br /> <br /> th y ñư c bài h c ho(c m t lý tư ng, m t con<br /> <br /> công chúng ñ c gi$ ñ i v i sáng tác ngh thu t<br /> <br /> ñư ng nào ñó ñ<br /> <br /> nói chung và văn h c nói riêng. Nhưng ngư i<br /> <br /> Eugène Ionesco, tác ph%m theo phê bình truy n<br /> <br /> ta cũng ñư c phép l c quan hơn khi cho r ng<br /> <br /> th ng là « m t lo t l i gi$i ñáp ». Tuy nhiên,<br /> <br /> ñây không ph$i là m i « lâm nguy » hay tình<br /> <br /> v2n theo Sainte-Beuve, ñ u th k XIX, ngư i<br /> <br /> tr ng « kh ng ho$ng » mà là m t quá trình<br /> <br /> ta ñã b t ñ u bi t hoài nghi v nh"ng lý thuy t<br /> <br /> chuy n ti p. Nhìn nh n như th ñ t o cho văn<br /> <br /> trên, và mu n ñ(t l i nh"ng ki t tác, các khía<br /> <br /> h c m t không gian r ng hơn và m t th i gian<br /> <br /> c nh th%m m/ cũng như nh"ng khuy t ñi m<br /> <br /> vô t n. Hay nói ñúng hơn, chúng ta có th dành<br /> <br /> c a chúng vào chính nh"ng b i c$nh c a th i<br /> <br /> cho văn h c m t cái nhìn « hi n ñ i » xét trên<br /> <br /> ñ i và ph m vi xã h i, nơi phát xu t c a tác<br /> <br /> bình di n ti p nh n khi cho r ng ñ i s ng văn<br /> <br /> ph%m y. S khác bi t v phong cách cũng như<br /> <br /> h c không nên b gi i h n trong s b t bi n c a<br /> <br /> phân bi t nh"ng th i ñ i khác nhau cũng cho<br /> <br /> nh"ng quy ư c v quan ni m c$m th#. Nghĩa là<br /> <br /> th y quá trình bi n ñ)i c a phê bình văn h c,<br /> <br /> s không có m t quan ni m c$m th# trư ng c u<br /> <br /> và phê bình, khi xác ñ nh m#c ñích lý thuy t<br /> <br /> ñ n v n ñ<br /> <br /> thu t. Đi u này ñã ñư c ch ng minh<br /> <br /> th k XVIII, ngư i ta ch& tìm ki m<br /> <br /> theo. Hay nói theo ki u<br /> <br /> cho văn h c.<br /> <br /> Trang 31<br /> <br /> Science & Technology Development, Vol 15, No.X1 2012<br /> cũng như ý tư ng c a mình, ñã cho th y ñ(c<br /> <br /> « văn h c và kinh nghi m ñ(c thù », ñã nh n<br /> <br /> tính l ch s c a nó.<br /> <br /> m nh ñ n tính h p nh t gi"a con ngư i và tác<br /> <br /> S ra ñ i c a trào lưu văn h c hi n ñ i ñã<br /> <br /> ph%m, ñ(c bi t khi ông xem xét trư ng h p<br /> <br /> cho phép kh+ng ñ nh ý tư ng c a Sainte-<br /> <br /> Stéphane Mallarmé, thi s/ c a trư ng phái<br /> <br /> Beuve. Th c v y, trào lưu hi n ñ i ñã m ra<br /> <br /> Bi u tư ng :<br /> <br /> m t nhãn quan m i cho sáng tác và phê bình<br /> <br /> « Gi như ph i phê bình m t ngư i nào ñó<br /> <br /> văn h c Pháp kh i ñi t! n a sau th k XIX,<br /> <br /> qua tác ph&m c a anh ta thì ñó chính là ngh<br /> <br /> v i nh"ng thi s/ ñi n hình như Charles<br /> <br /> sE. Ngư i ta g i anh ta là ngư i sáng t o. K3<br /> <br /> Baudelaire, Arthur Rimbaud, Paul Verlaine và<br /> <br /> sáng t o c a m t th c t i m i, m ra cho th<br /> <br /> Stéphane Mallarmé. Tư tư ng hi n ñ i trong<br /> <br /> gi i m t chân tr i mênh mông hơn, m t kh<br /> <br /> sáng tác và phê bình có th ñã xu t phát t! ý<br /> <br /> năng tuy t nhiên không b ñóng kín [...] K3<br /> <br /> tư ng chung c a th k XIX trong quan ni m<br /> <br /> sáng t o c a chính mình trong cái mình t o<br /> <br /> v con ngư i : con ngư i không ph$i là cùng<br /> <br /> ra. » [3].<br /> <br /> ñích c a L ch s , nhưng con ngư i s ng trong<br /> <br /> « Th c t i m i » và « chân tr i mênh mông »<br /> <br /> L ch s , và b$n ch t c a con ngư i ch& là m t<br /> <br /> là gì ? Chúng tôi t ch t v n mình trong m t<br /> <br /> s $o tư ng, tinh th n nhân lo i không ph$i là<br /> <br /> suy tư chân thành v i m#c ñích xem xét v v<br /> <br /> th b t bi n mà nó t t ph$i n m trong m t s<br /> <br /> th và quy n l c c a văn h c, cũng như ñ xác<br /> <br /> bi n ñ)i liên t#c. Sáng tác văn h c vì th cũng<br /> <br /> ñ nh lòng tin vào tương lai c a văn h c. Tương<br /> <br /> xoay v n trong s chuy n ti p. Đó cũng chính<br /> <br /> lai c a văn h c có th s không thu c v « th c<br /> <br /> là cái hi n ñ i trong văn h c : nó ph nh n<br /> <br /> t i » theo ý nghĩa quen thu c c a khái ni m,<br /> <br /> nh"ng giá tr mang tính trư ng c u. Trong tác<br /> <br /> cũng như văn h c ñã d2n con ngư i thoát kh i<br /> <br /> ph%m H a sE c a ñ i s ng tân th i (Le Peintre<br /> <br /> cái th c t i quen thu c ñ tr$i nghi m nh"ng<br /> <br /> de la vie moderne), Baudelaire xác ñ nh tính<br /> <br /> th c t i ñ(c thù nào ñó. Th c t i ñó là nh"ng<br /> <br /> hi n ñ i trong ngh thu t như sau : « Tính hi n<br /> <br /> « cánh r!ng bi u tư ng » ph$n chi u con<br /> <br /> ñ i, ñó là cái nh t th i, cái thoáng qua, cái ng2u<br /> <br /> ngư i, trong cái nhìn thân thi n v i con ngư i.<br /> <br /> nhiên, là m t n a ngh thu t, còn n a kia là cái<br /> <br /> Baudelaire ñã c$m nghi m ñ(c tính l m c a<br /> <br /> trư ng t'n và b t bi n ». Ngh thu t theo quan<br /> <br /> ngôn t! trong cánh r!ng bi u tư ng y:<br /> <br /> ñi m hi n ñ i c a Baudelaire cũng chính là<br /> <br /> Ta chi m h u thiên nhiên qua nh ng cánh<br /> <br /> nhân sinh quan : con ngư i là s$n ph%m c a<br /> <br /> r#ng bi u tư(ng,<br /> <br /> chính mình (l’homme est ce qu’il fait) ; tinh<br /> <br /> Đư(c soi r i b/ng nh ng ánh m2t thân<br /> <br /> th n nhân lo i bi n ñ)i, hay ñúng hơn, con<br /> <br /> thương1.<br /> <br /> ngư i là trung gian, là không gian c a nh"ng<br /> <br /> (L’homme y passe à travers des forêts de<br /> <br /> chuy n ti p ; con ngư i chính là h"u th<br /> <br /> symboles<br /> <br /> chuy n ti p và nh t th i. Maurice Blanchot,<br /> nhà phê bình văn h c ñương ñ i khi ñ c p v<br /> 1<br /> <br /> Trang 32<br /> <br /> Chúng tôi trích d ch t! nguyên tác.<br /> <br /> TAÏP CHÍ PHAÙT TRIEÅN KH&CN, TAÄP 15, SOÁ X1 2012<br /> Qui l’observent avec des regards familiers).<br /> <br /> trình x lý r t tinh t c a ngôn ng" cũng như<br /> <br /> Th c t i ñó mênh mông như « ñêm ñen », vô<br /> <br /> nh"ng kh$ năng c a ngôn ng".<br /> <br /> t n như « ánh sáng », như tác gi$ c a Hoa ác<br /> <br /> Trong lĩnh v c ti u thuy t, chúng ta có th<br /> <br /> (Les Fleurs du mal) ñã xác ñ nh khi mu n<br /> <br /> không xa l v i nh"ng tác gi$ c a th k XX :<br /> <br /> hư ng ñ n nh"ng m i liên k t theo chi u th+ng<br /> <br /> ngư i ta ñã nói ñ n m t n n Ti u thuy t m i<br /> <br /> ñ ng ch không ph$i chi u ngang, v i không<br /> <br /> v i nh"ng Nathalie Sarraute, Alain Robbe-<br /> <br /> trung vô t n ch không ph$i v i không gian ñô<br /> <br /> Grillet, Michel Butor, vv. Nhưng chúng tôi<br /> <br /> th .<br /> <br /> mu n nêu ra trư ng h p c a Jean Ricardou hay<br /> <br /> Chúng ta tin tư ng vào nh"ng th c t i khác<br /> <br /> Philippe Sollers như ñi n hình c a s chuy n<br /> <br /> c a văn h c, b i vì chính Mallarmé ñã cho th y<br /> <br /> ti p văn h c và phê bình. Là nhà văn và lý<br /> <br /> « thơ là s di n ñ t ý nghĩa huy n bí c a các<br /> <br /> thuy t gia văn h c h u Ti u thuy t m i, ñ i v i<br /> <br /> khía c nh hi n h"u » (« La Poésie est<br /> <br /> h , ti u thuy t không còn ph$i là m t « l i vi t<br /> <br /> l’expression [...] du sens mystérieux des<br /> <br /> c a cu c phiêu lưu » mà là « cu c phiêu lưu<br /> <br /> aspects de l’existence »). Nhà thơ c a « tình<br /> <br /> c a l i vi t ». Ch<br /> <br /> yêu cái hư không » này ñã làm th c t&nh gi i<br /> <br /> ñư ng tr$i nghi m c a th gi i ngôn t!, c a<br /> <br /> phê bình m t cách h t s c ng c nhiên v i tuy t<br /> <br /> m t không gian c u trúc kh c nghi t hơn và<br /> <br /> ph%m Hérodiade. Mallarmé mu n ch ng minh<br /> <br /> ñ c l p v i th gi i th c. Nói chính xác hơn,<br /> <br /> cu c phiêu lưu tìm ki m và ñ i di n v i Hư<br /> <br /> ti u thuy t v i h ñư c coi như là ti u thuy t<br /> <br /> không, « thi h ng hi n ñ i c a ñi u B t l c »,<br /> <br /> c a ti u thuy t, ti u thuy t c a ngôn ng" và c a<br /> <br /> m t thách ñ ñ i v i nhà thơ. Tác ph%m th<br /> <br /> các s<br /> <br /> hi n cu c ñi xu ng th c s ñ th u c$m nh"ng<br /> <br /> thuy t thu n túy ». Ý tư ng này khi n chúng ta<br /> <br /> t ng sâu kín nh t c a Hư không. Cu c phiêu<br /> <br /> nh l i ch trương m t hình th c thơ thu n túy<br /> <br /> lưu ñó s ñe d a c$ tinh th n và tính m ng c a<br /> <br /> c a thi phái Tư ng trưng cu i th k XIX. L i<br /> <br /> thi s/, nhưng ñó là ñam mê và ư c mu n c a<br /> <br /> vi t thu n túy văn b$n c a Sollers lách qua<br /> <br /> anh ta. Như v y chính trong cái tr ng r*ng và<br /> <br /> nh"ng phân ñ nh hàn lâm v th lo i văn h c<br /> <br /> thi u v ng mà Mallarmé tìm ra m t th c t i<br /> <br /> ñ có th xoá ñi ranh gi i ti u thuy t và thơ.<br /> <br /> cho văn h c. Thơ trong th c t i ñó thoát kh i<br /> <br /> Đi u c t lõi là văn h c soi r i trong chính ngôn<br /> <br /> v b c c a chính nó ñ xâm nh p trong cái bí<br /> <br /> ng" c a nó, trong ñó s xu t hi n c a cái tôi<br /> <br /> %n. Trong cái tr ng r*ng y, ñ i v i Mallarmé,<br /> <br /> ch th ñ'ng th i v i s ra ñ i c a ngôn ng".<br /> <br /> th c hành văn h c ñó là « phác th$o không ph$i<br /> <br /> Sollers mu n th c hi n t! l i vi t văn b$n<br /> <br /> s v t mà là hi u ng ñư c t o ra b i s v t<br /> <br /> thu n túy m t lo i hình l i vi t c a thân xác:<br /> <br /> ñó ». Th c hành sáng tác không ph$i di n ñ t<br /> <br /> hình thành t! ngôn ng" m t b$n hòa âm có kh$<br /> <br /> trong nh"ng v n thơ m t th c t ngo i t i mà là<br /> <br /> năng di n ñ t cùng lúc tái tôi, ti n trình và<br /> <br /> khám phá m t th c t i khác xu t hi n t! ti n<br /> <br /> nh"ng khát v ng c a nó. Ý tư ng này s ñư c<br /> <br /> th sáng t o ñi vào con<br /> <br /> ki n ti u thuy t. M t lo i hình « ti u<br /> <br /> Trang 33<br /> <br /> Science & Technology Development, Vol 15, No.X1 2012<br /> ñ c p m t cách chi ti t trong ph n dư i ñây v<br /> <br /> Ý tư ng hay ñúng hơn là tri t lý văn h c hi n<br /> <br /> trư ng h p Christian Prigent.<br /> <br /> ñ i ñó có m#c ñích hình thành m t ti n trình<br /> <br /> Chúng ta tin tư ng vào văn h c và vào<br /> nh"ng hình th c th c hành c a văn h c, b i<br /> văn h c luôn s<br /> <br /> cho ngôn t! ñ(c thù c a thi ca, nó vư t ra kh i<br /> ngôn ng" quy ư c chung.<br /> <br /> h"u nơi nó m t quy n l c<br /> <br /> Văn h c Pháp ñương ñ i ch u $nh hư ng ít<br /> <br /> riêng, có th ñáp ng cho nh"ng khát v ng c a<br /> <br /> nhi u b i c u trúc lu n và h u c u trúc lu n.<br /> <br /> con ngư i cá nhân. Quy n l c y c a văn h c<br /> <br /> Th c v y, không ñ c p ñ n nh"ng th c t i<br /> <br /> cho phép con ngư i khám phá nh"ng « th c t i<br /> <br /> hi n h"u x$y ra trong th i ñ i c a nh"ng th p<br /> <br /> khác ». Tri t gia kiêm phê bình văn h c Italo<br /> <br /> niên ñ u th k XX, cũng như nguyên nhân ra<br /> <br /> Calvino h+n có lý khi ñ(t ni m tin vào văn<br /> <br /> ñ i c a ch nghĩa Siêu th c, g n m#c ñích văn<br /> <br /> h c : « S dĩ tôi tin tư ng vào tương lai c a<br /> <br /> h c v i v n ñ gi$i phóng con ngư i trên góc<br /> <br /> văn h c là b i vì tôi ch c ch n có nh"ng ñi u<br /> <br /> ñ ý th c h chính tr , ñưa văn h c tr thành<br /> <br /> gì ñó mà duy ch& văn h c m i ñáp ng b ng<br /> <br /> cánh tay ñ c l c c a m#c ñích chính tr v i lý<br /> <br /> phương cách riêng c a nó » [4].<br /> <br /> thuy t d n thân – v i nh"ng André Gide, Pierre<br /> <br /> Th c v y, gi$ như không gian c a văn h c<br /> <br /> Drieu Larochelle hay Jean-Paul Sartre –, văn<br /> <br /> ñang b bào mòn trong xã h i hi n t i c a<br /> <br /> h c Pháp t! n a sau th k XX kh+ng ñ nh s<br /> <br /> chúng ta, trong cái th c t ngo i t i này, thì<br /> <br /> hi n h"u ñ(c thù c a nó trong m i liên h gi"a<br /> <br /> ñi u ñó ch& có th di n ra<br /> <br /> c u trúc và ch th . Trên bình di n lý thuy t, s<br /> <br /> th c t i mà có th<br /> <br /> văn h c chưa h+n c n ñ n nó. Không gian văn<br /> <br /> k t h p này ph$i ñư c coi như kh i ñ u t!<br /> <br /> h c r ng hơn không gian xã h i quy chi u. N u<br /> <br /> cu c g(p g5 thú v gi"a Jacques Lacan và<br /> <br /> Italo Calvino ñơn thu n ñ c p ñ n nh"ng giá<br /> <br /> Roland Barthes : m t ngư i là lý thuy t gia v<br /> <br /> tr mà theo ông ch& văn h c m i có th mang<br /> <br /> « ch<br /> <br /> l i cho xã h i, thì nh"ng giá tr ñó có th h t i<br /> <br /> trương ý tư ng v « ch th c a văn t ». Khái<br /> <br /> trong chính b$n ch t c a văn h c là m t không<br /> <br /> ni m ch th tr thành trung tâm giao k t gi"a<br /> <br /> gian mênh mông và bao hàm m t ho(c nh"ng<br /> <br /> tri t h c và văn h c - vư t kh i ý tư ng truy n<br /> <br /> « th c t i khác ». Đi u ñó xác ñ nh kh$ năng<br /> <br /> th ng c a th i kì Khai Sáng khi cho r ng tri t<br /> <br /> văn h c n m ngoài c$ th c t i c a ngôn ng"<br /> <br /> h c s<br /> <br /> khái ni m. Vì th , văn h c có th không ph$i là<br /> <br /> chương. Quá trình canh tân khái ni m ch th<br /> <br /> phương thu c cho nh"ng căn b nh c a th i ñ i<br /> <br /> dù ñư c ti n hành m t cách khác nhau gi"a<br /> <br /> mà là nh"ng ch t v n v th gi i ngôn ng",<br /> <br /> Jacques Lacan và Roland Barthes nhưng ñ u<br /> <br /> như Antoine Compagnon ñã nh n xét : « T!<br /> <br /> kh i ñi t! nh"ng nguyên t c trong th gi i<br /> <br /> Mallarmé ñ n Bergson, thơ ñư c xem như là<br /> <br /> mênh mông c a trò chơi ngôn ng". Theo<br /> <br /> m t phương thu c không còn dành cho nh"ng<br /> <br /> Lacan, ngôn ng" là y u t có trư c và làm n$y<br /> <br /> ch ng ñau c a xã h i n"a mà ch y u dành cho<br /> <br /> sinh ch<br /> <br /> tình tr ng không thích ñáng c a ngôn ng" » [2].<br /> <br /> ngư i không ph$i là th gi i sinh h c cũng<br /> <br /> Trang 34<br /> <br /> th c a cái vô th c », m t ngư i ch<br /> <br /> b thiêu r#i khi bén m$ng t i văn<br /> <br /> th , và th gi i th c ch t c a con<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản