Vai trò truyền bệnh và gây bệnh
của các tiết túc
1. Mạt
Mạt thuộc lớp nhện, kích thước nhỏ, dài chừng 1mm. Chủ yếu ký sinh và gây bệnh
ở gia cầm, loài gậm nhấm (gà, chim, chuột), bất thường ký sinh ở người và truyền
bệnh
Mạt gà truyền bệnh toi gà và bệnh viêm não - màng não cho ngựa và người. Ký
sinh ở chuột thì truyền cho người một bệnh kiểu thuỷ đậu
2. Ve
Ve ký sinh và hút máu của nhiều loại động vật khác nhau
2.1. Vai trò truyền bệnh của ve
- Viêm màng não - não do ve
- Sốt mụn cứng hay gọi là sốt Địa Trung Hải
- Sốt phát ban do ve
- Sốt Qeen sland
- Sốt Colorado
- Sốt Buillis
- Bệnh Tularemia
- -Bệnh Louping
2.2. Vai trò gây bệnh
- Bệnh tê liệt do ve
- Gây thiếu máu, nếu bị nhiễm ve đốt
3. Mò
Chỉ có ấu trùng mò đỏ mới ký sinh trên động vật có xương sống và hút máu, kích
thước nhỏ khoảng 200 Micromet, thường có màu đỏ da cam. Mò truyền do đốt vật
chủ
Truyền bệnh sốt mò cho người
3. Ghẻ
Ghẻ có kích thước chừng 330Micromet, ghẻ đực nhỏ hơn có kích thước chừng
220Micromet
Ghẻ cái đào thành đường hầm trong da và gây bệnh ghẻ, bệnh ghẻ gặp ở mọi lửa
tuổi và ở mọi nơi
5. Chấy rận
Chấy rận có hình thể tương đối giồng nhau và chỉ khác nhau ở vị trí ký sinh
- Chấy thường ký sinh ở tóc
- Rận thường sống bám vào quần áo
- Rận bẹn phần lớn ký sinh ở phần lông bộ phận sịnh dục, lông ngực, lông nách,
lông bụng và đôi khi có cả lông mày
- Vai trò của chấy rận trong y học
+ Rận bẹn không truyền bệnh
+ Chấy rận đóng vai trò trung gian truyền bệnh
Sốt hồi qui chấy rận
Sốt phát ban chấy rận
Bệnh sốt chiến bào
Sốt phát ban địa phương do chấy rận
6. Rệp
Chưa xác định được vai trò truyền bệnh
7. Bọ chét
Bọ chét là những côn trùng hút máu, kích thước nhỏ từ 1 - 6 mm, sống ký sinh
trên các loại động vật có vú
- Phân loại bọ chét thường dựa vào lông và lược
+ Bọ chét không có lược: Giống Pulex và Xenopsylla
+ Bọ chét có 1 lược ở ngực: Ceratophyllus
+ Bọ chét có 2 lược: Lược đầu và lược ngực gồm có Letosylla, Ctetocephalus
- Vai trò củabọ chét trong y học
+ Truyền bệnh dịch hạch là bọ chét Xenopsylla cheopis, bọ chét này ký sinh ở
chuột, nó truyền vi khuẩn dịch hạch từ chuột sang người
+ Truyền bệnh sốt phát ban, cũng do bọ chét chuột Xenopsylla cheopis.
+ Truyền từ chuột sang người:
Truyền một số bệnh sán
Bọ chét ký sinh ở trong da gây viêm loét và áp xe da
8. Ruồi
8.1. Ruồi trâu (Tabanidae )
Ruồi trâu trưởng thành có kích thước từ 5-25 mm, mầu sẫm. Ruồi trau cái hút
máu, con đực không hút máu
Ruồi trâu truyền giun chỉ Loaloa, là bệnh giun chỉ dưới da, thường gặp ở Châu
Phi. Truyền Trypanososua ở động vật.
8.2. Ruồi hút máu: Glossina (Ruồi Tse - Tse )
Truyền bệnh ngủ châu phi do Trypanososua gambieuse
8.3. Ruồi không hút máu: Gồm có các loại ruồi
- Nusca domestica: Ruồi nhà
- Musca vicina: Ruồi nhà
- Lucilia sesicata: Nhặng xanh