®Ò ¸n lý thuyÕt thèng kª
1
Lêi më ®Çu
Trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ hiÖn nay, xu thÕ héi nhËp vµ toµn cÇu ho¸ ngµy
cµng ph¸t triÓn vµ lan réng. Sù th«ng th¬ng dao dÞch gi÷a c¸c níc ngµy
cµng më réng. §iÒu ®ã t¹o c¬ héi cho ph¸t triÓn kinh tÕ,nhng ®ång thêi cñng
t¹o ra nhiÒu kho kh¨n cho c¸c níc ®ang ph¸t triÓn. Muèn ph¸t triÓn kinh tÕ,
ph¶i më r«ng giao lu, bu«n b¸n víi níc ngoµi, n¾m b¾t nhöng c¬ héi ,ph¸t
huy lîi thÕ ,t×m ra híng ®i phï hîp vµ h¹n chÕ ®îc nhöng khã kh¨n do bèi
c¶nh kinh tÕ thÕ giíi t¹o ra.ViÖt nam lµ mét níc nghÌo ,víi ®iÓm xuÊt ph¸t
thÊp, ®i lªn tõ mét nÒn kinh tÕ l¹c hËu,chñ yÕu lµ n«ng nghiÖp (h¬n 70%lao
®éng thuéc n«ng nghiÖp). Tõ khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng ,níc ta
®¶ ®¹t ®îc nhiÒu thµnh tùu,®a nÒn kinh tÕ tho¸t khái khñng ho¶ng,n©ng cao
®ßi sèng nh©n d©n ,vµ tho¸t khái thÕ cÊm vËn bao v©y ,më réng quan hÖ víi
c¸c níc trªn thÕ giíi ®· gãp phÇn kh«ng nhá trong sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ
,®Æc biÖt lµ xuÊt khÈu. XuÊt khÈu gãp phÇn thóc ®Èy kinh tÕ ph¸t triÓn thu hót
®îc nhöng m¸y mãc thiÕt bÞ ,d©y chuyÒn s¶n xuÊt hiÖn ®¹i ,c«ng nghÖ
th«ng...Ngoµi ra xuÊt khÈu cßn t¨ng thu ng©n s¸ch nhµ níc,®¸p øng nhu cÇu
ph¸t triÓn c¬ s¬ h¹ tÇng ®ång thêi t¹o ra viÖc lµm cho ngêi lao ®éng .
Hµng dÖt may lµ mét trong nhöng mÆt hµng xuÊt khÈu chñ yÕu cña ViÖt
Nam. ThÞ trêng xuÊt khÈu hµng dÖt may ngµy cµng ®îc më réng ë c¸c thÞ
trêng nh :EU, MÜ, NhËt…vµ nhiÒu níc kh¸c trªn thÕ giíi. Víi nhöng
thuËn lîi s½n cã ngµnh dÖt may xuÊt khÈu ngay cµng ph¸t triÓn, kim ng¹ch
xuÊt khÈu ngµy cµng cao vµ chiÕm mét tØ träng lín trong kim ng¹ch xuÊt
khÈu cña c¶ nãc .
Tríc nh÷ng ®ãng gãp cña ngµnh dÖt may ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n nªn
em chän ®Ò tµi: VËn dông ph¬ng ph¸p d·y sè thêi gian ®Ó ph©n tÝch sù
biÕn ®éng cña kim ng¹ch xuÊt khÈu dÖt may thêi ki 1996_2003 vµ dù b¸o
n¨m 2004.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
®Ò ¸n lý thuyÕt thèng kª
2
§Ò ¸n nµy ®u¬c hoµn thµnh díi sù híng dÈn cña c« gi¸o TrÇn ph¬ng
Lan. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c«.Tuy vËy do tr×nh ®é cña em cßn nhiÒu h¹n
chÕ nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt,mong thÇy c« vµ c¸c b¹n th«ng c¶m.
Sinh viªn thùc hiÖn
Ph¹m Minh H¹nh
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
®Ò ¸n lý thuyÕt thèng kª
3
CH¦¥NG i
Mét sè vÊn ®Ò vÒ d·y sè thêi gian
I. Kh¸i niÖm vÒ d·y sè thêi gian.
1.1..Kh¸i niÖm.
VËt chÊt lu«n lu«n vËn ®éng kh«ng ngõng theo thêi gian. §Ó nghiªn
cøu biÕn ®éng cña kinh tÕ x· héi, ngêi ta thêng sö dông d·y sè thêi gian.
D·y sè thêi gian lµ d·y c¸c trÞ sè cña chØ tiªu thèng kª ®îc s¾p xÒp
theo thø tù thêi gian. D·y sè thêi gian cho phÐp thèng kª häc nghiªn cøu ®Æc
®iÓm biÕn ®éng cña hiÖn tîng theo thêi gian v¹ch râ xu híng vµ tÝnh quy
luËt cña sù biÕn ®éng, ®ång thêi dù ®o¸n c¸c møc ®é cña hiÖn tîng trong
t¬ng lai.
1.1..1..KÕt cÊu.
D·y sè th× gian gåm hai thµnh phÇn: thêi gian vµ chØ tiªu cña hiÖn tîng
®îc nghiªn cøu.
+Thêt gian cã thÓ ®o b»ng ngµy, th¸ng, n¨m,…tuú theo môc ®Ých nghiªn
cøu. §¬n vÞ thêi gian ph¶i ®ång nhÊt trong d·y sè thêi gian. §é dµi thêi gian
gi÷a hai thêi gian liÒn nhau ®îc gäi lµ kho¶ng c¸ch thêi gian.
+ ChØ tiªu vÒ hiÖn tîng ®îc nghiªn cøu lµ chØ tiªu ®îc x©y dùng cho d·y
sè thêi gian. C¸c trÞ sè cña chØ tiªu ®îc gäi lµ c¸c møc ®é cña d·y sè thêi
gian. C¸c trÞ sè nµy cã thÓ lµ tuyÖt ®èi , t¬ng ®èi hay b×nh qu©n.
1.1.2..Ph©n lo¹i.
Cã mét sè c¸ch ph©n lo¹i d·y sè thêi gian theo c¸c môc ®Ých nghiªn cøu
kh¸c nhau.Th«ng thêng, ngêi ta c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm tån t¹i vÒ quy m« cña
hiÖn tîng theo thêi gian ®Ó ph©n lo¹i. Theo c¸ch nµy, d·y sè thêi gian ®îc
chia thµnh hai lo¹i: d·y sè thêi ®iÎm vµ d·y sè thêi k×.
D·y sè thêi ®iÓm biÓu hiÖn quy m« cña hiÖn tîng nghiªn cøu t¹i nh÷ng
thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh. Do vËy, møc ®é cña hiÖn tîng ë thêi ®iÓm sau cã thÓ
bao gåm toµn bé hay mét bé phËn møc ®é cña hiÖn tîng ë thêi ®iÓm tríc
®ã.
D·y sè thêi k× biÓu hiÖn quy m« (khèi lîng) cña hiÖn tîng trong
tõng thêi gian nhÊt ®Þnh. Do ®ã, chóng ta cã thÓ céng c¸c møc ®é liÒn nhau ®Ó
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
®Ò ¸n lý thuyÕt thèng kª
4
®îc mét møc ®é lín h¬n trong mét kho¶ng thêi gian dµi h¬n. Lóc nµy, sè
lîng c¸c sè trong d·y sè gi¶m xuèng vµ kho¶ng c¸ch thêi gian lín h¬n.
1.1.3.T¸c dông.
D·y sè thêi gian cã hai t¸c dông chÝnh sau:
+Thø nhÊt, cho phÐp thèng kª häc nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm vµ xu
híng biÕn ®éng cña hiÖn tîng theo thêi gian. Tõ ®ã, chóng ta cã thÓ ®Ò ra
®Þnh híng hoÆc c¸c biÖn ph¸p xö lÝ thÝch hîp.
+Thø hai, cho phÐp dù ®o¸n c¸c møc ®é cña hiÖn tîng nghiªn cøu cã
kh¶ n¨ng x¶y ra trong t¬ng lai.
Chóng ta sÏ nghiªn cøu cô thÓ hai t¸c dông nµy trong c¸c phÇn tiÕp theo.
1.1.4..§iÒu kiÖn vËn dông.
§Ó cã thÓ vËn dông d·y sè thêi gian mét c¸ch hiÖu qu¶ th× d·y sè thêi
gian ph¶i ®¶m b¶o t×nh chÊt cã thÓ so s¸nh ®îc gi÷a c¸c møc ®é trong d·y
thêi gian.
Cô thÓ lµ:
+ Ph¶i thèng nhÊt ®îc néi dung vµ ph¬ng ph¸p tÝnh
+ Ph¶i thèng nhÊt ®îc ph¹m vi tæng thÓ nghiªn cøu.
+ C¸c kho¶ng thêi gian trong d·y sè thêi gian nªn b»ng nhau nhÊt lµ trong
d·y sè thêi k×.
Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ nhiÒu khi c¸c ®iÒu kiÖn trªn bÞ vi ph¹m do c¸c nguyªn
nh©n kh¸c nhau.V× vËy, khi vËn dông ®ßi hái ph¶i cã sù ®iÒu chØnh thÝch hîp
®Ó tiÕn hµnh ph©n tÝch ®¹t hiÖu qu¶ cao.
1.1.5..yªu cÇu: Yªu cÇu c¬ b¶n khi x©y dùng mét d·y sè thêi gian lµ ph¶i ®¶m
b¶o tÝnh chÊt cã thÓ so s¸nh ®îc gi÷a c¸c møc ®é trong d·y sè. Muèn vËy th×
néi dung vµ ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n chØ tiªu qua thêi gian ph¶i thèng nhÊt,
ph¹m vi hiªn tîng nghiªn cøu tríc sau ph¶i nhÊt trÝ, c¸c kho¶ng c¸ch thêi
gian trong d·y sè nªn b»ng nhau.
1.2. C¸c chØ tiªu ph©n tÝch d·y sè thêi gian.
§Ó ph©n tÝch ®Æc ®iÓm biÕn ®éng cña hiÖn tîng theo thêi gian ngêi ta
thêng sö dông 5 chØ tiªu chÝnh sau ®©y:
1.2.1.Møc ®é b×nh qu©n theo thêi gian.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
®Ò ¸n lý thuyÕt thèng kª
5
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh møc ®é ®¹i diÖn cho tÊt cc¸c møc ®é tuyÖt ®èi
trong d·y sè thêi gian.ViÖc tÝnh chØ tiªu nµy ph¶i phô thuéc vµo d·y sè thêi
gian ®ã lµ d·y sè thêi ®iÓm hay d·y sè thêi k×.
1.2.1.1.§èi víi d·y sè thêi k×: møc ®é b×nh qu©n theo thêi gian ®îc tÝnh theo
c«ng thc sau:
yy y y
n
y
n
ni
i
n
1 2 1
...
(1).
Trong ®ã:
yi(i=1,n). C¸c møc ®é cña d·y sè thêi k×.
n: Sè lîng c¸c møc ®é trong d·y sè.
1.2.1.2.§èi víi d·y sè thêi ®iÓm cã kho¶ng c¸ch thêi gian b»ng nhau: chóng
ta ¸p dông c«ng thøc:
1
22 12
1....
n
y
yy
y
y
n
n (2).
Trong ®ã:
yi(i=1,n).C¸c møc ®é cña d·y sè thêi ®IÓm cã kho¶ng c¸ch thêi gian
b»ng nhau.
1.2.1.3.§èi víi d·y sè thêi ®iÓm cã kho¶ng c¸ch thêi gian kh«ng b»ng nhau:
chóng ta ¸p dông c«ng thøc:
ttt
t
y
t
y
t
y
y
n
n
n
....
...
21
2
2
1
1 (3).
Trong ®ã:
yi(i=1,n).C¸c møc ®é cña d·y sè thêi ®iÓm cã kho¶ng c¸ch thêi gian
kh«ng b»ng nhau.
ti(i=1,n):§é dµi thêi gian cã møc ®é: yi.
1.2.2.Lîng t¨ng (gi¶m) tuyÖt ®èi
ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh sù thay ®æi vÒ trÞ sè tuyÖt ®èi cña chØ tiªu trong
d·y sè gi÷a hai thêi gian nghiªn cøu. NÕu møc ®é cña hiÖn tîng t¨ng th× trÞ
sè cña chØ tiªu mang dÊu (+) vµ ngîc l¹i mang dÊu (-).
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.