
TiÓu luËn TriÕt häc
1
PhÇn më ®Çu
Tõ khi xuÊt hiÖn con ngêi trªn hµnh tinh nµy ®Õn ngµy nay ®· tr¶i qua
5 ph¬ng thøc s¶n xuÊt tån t¹i trong 5 chÕ ®é x· héi: c«ng x· nguyªn thuû,
chiÕm h÷u n« lÖ, phong kiÕn tËp quyÒn, t b¶n chñ nghÜa vµ x· héi chñ nghÜa.
T duy nhËn thøc cña con ngêi kh«ng dõng l¹i ë mét chç mµ ngµy cµng ph¸t
triÓn hoµn thiÖn h¬n. Tõ ®ã kÐo theo sù thay ®æi ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt
còng nh quan hÖ s¶n xuÊt. Tõ h¸i lîm s¨n b¾t ®Ó duy tr× cuéc sèng ®Õn
tr×nh ®é khoa häc kü thuËt l¹c hËu vµ ®Õn ngµy nay tr×nh ®é khoa häc ®· ®¹t
tíi møc tét ®Ønh. Mµ cèt lâi cña nÒn s¶n xuÊt x· héi chÝnh lµ sù thèng nhÊt
biÖn chøng gi÷a quan hÖ s¶n xuÊt víi lùc lîng s¶n xuÊt, nh M¸c vµ ¨ngen
nãi, ®ã lµ quy luËt vÒ sù phï hîp gi÷a quan hÖ s¶n xuÊt víi lùc lîng s¶n xuÊt.
Tõ quan ®iÓm nµy cña chñ nghÜa M¸c xÝt, §¶ng vµ Nhµ níc ta ®· vËn
dông vµo qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi níc ta trong giai ®o¹n tõ ®æi míi
®Õn nay.
BiÖn chøng quan hÖ s¶n xuÊt víi lùc lîng s¶n xuÊt t¹o ®iÒu kiÖn cho
chóng ta cã ®îc nhËn thøc vÒ s¶n xuÊt x· héi vµ kinh tÕ. ThÊy ®îc ý nghÜa
®ã, t«i xin bµy tá mét vµi ý kiÕn b¶n th©n vÒ vÊn ®Ò: "VËn dông quan ®iÓm
triÕt häc M¸c xÝt vÒ quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt ph¶i phï hîp víi tr×nh ®é lùc
lîng s¶n xuÊt ®Ó ph¸t triÓn nh÷ng thµnh tùu, h¹n chÕ trong ph¸t triÓn
kinh tÕ x· héi cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n tõ ®æi míi ®Õn nay"
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn TriÕt häc
2
PhÇn néi dung
I. Lùc lîng s¶n xuÊt - quan hÖ s¶n xuÊt - quy luËt vÒ sù phï
hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc
lîng s¶n xuÊt
1. Lùc lîng s¶n xuÊt
Lùc lîng s¶n xuÊt biÓu hiÖn gi÷a con ngêi víi tù nhiªn trong qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt, ®ång thêi thÓ hiÖn n¨ng lùc thùc tiÔn cña con ngêi trong qu¸ tr×nh
s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt. Lùc lîng s¶n xuÊt bao gåm: ngêi lao ®éng víi
kü n¨ng lao ®éng cña hä vµ t liÖu s¶n xuÊt(tríc hÕ lµ c«ng cô lao ®éng) kÕt
hîp víi nhau thµnh lùc lîng s¶n xuÊt.
Trong c¸c yÕu tè cña lùc lîng s¶n xuÊt, lùc lîng s¶n xuÊt hµng ®Çu lµ
ngêi c«ng nh©n, ngêi lao ®éng. ChÝnh ngêi lao ®éng lµ chñ thÓ cña qu¸
tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt, víi søc m¹nh vµ kü n¨ng lao ®éng cña m×nh, sö dông
t liÖu lao ®éng, tríc hÕt lµ c«ng cô lao ®éng, t¸c ®éng vµo ®èi tîng lao
®éng ®Ó s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt. Cïng víi qu¸ tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt, søc
m¹nh vµ kü n¨ng lao ®éng cña con ngêi nµy cµng ®îc t¨ng lªn, ®Æc biÖt lµ
trÝ tuÖ cña con ngêi kh«ng ngõng ph¸t triÓn, hµm lîng trÝ tuÖ cña lao ®éng
ngµy cµng cao. Ngµy nay, víi cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ, lao
®éng trÝ tuÖ ngµy cµng ®ãng vai trß chñ yÕu.
Cïng víi ngêi lao ®éng c«ng cô lao ®éng còng lµ mét yÕu tè c¬ b¶n
trong lùc lîng s¶n xuÊt ®ãng vµi trß quyÕt ®Þnh trong t liÖu s¶n xuÊt. C«ng
cô lao ®éng do con ngêi t¹o ra, nã "Nh©n" søc m¹nh cña con ngêi trong qu¸
tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt. C«ng cô lao ®éng lµ yÕu tè ®éng nhÊt cña lùc lîng
s¶n xuÊt. Cïng víi qu¸ tr×nh tÝch luü kinh nghiÖm, víi nh÷ng ph¸t minh vµ
s¸ng chÕ kü thuËt, c«ng cô lao ®éng kh«ng ngõng ®îc c¶i tiÕn vµ hoµn thiÖn.
ChÝnh sù c¶i tiÕn vµ hoµn thiÖn kh«ng ngõng c«ng cô lao ®éng ®· lµm biÕn ®æi
toµn bé t liÖu s¶n xuÊt. XÐt ®Õn cïng ®ã lµ nguyªn nh©n s©u xa cña mäi biÕn
®æi x· héi. Tr×nh ®é ph¸t triÓn cña c«ng cô lao ®éng lµ thíc ®o tr×nh ®é chinh
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn TriÕt häc
3
phôc tù nhiªn cña con ngêi, lµ tiªu chuÈn ph©n biÖt c¸c thêi ®¹i kinh tÕ trong
lÞch sö.
Trong sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt, khoa häc ®ãng vai trß ngµy
cµng to lín. Sù ph¸t triÓn khoa häc g¾n liÒn víi s¶n xuÊt vµ lµ ®éng lùc m¹nh
mÏ thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Ngµy nay, khoa häc ®· ph¸t triÓn ®Õn møc ®é
trë thµnh nguyªn nh©n trùc tiÕp cña nhiÒu biÕn ®æi to lín trong s¶n xuÊt, trong
®êi sèng vµ trë thµnh "lùc lîng s¶n xuÊt trùc tiÕp". Nh÷ng ph¸t minh khoa
häc trë thµnh ®iÓm xuÊt ph¸t ra ®êi nh÷ng ngµnh s¶n xuÊt míi, nh÷ng m¸y
mãc thiÕt bÞ míi, c«ng nghÖ míi, nguyªn vËt liÖu míi, n¨ng lîng míi. Sù
th©m nhËp ngµy cµng s©u cña khoa häc vµo s¶n xuÊt, trë thµnh 1 yÕu tè kh«ng
thÓ thiÕu ®îc cña s¶n xuÊt cña s¶n xuÊt ®· lµm cho lùc lîng s¶n xuÊt cã
bíc ph¸t triÓn nh¶y vät, t¹o thµnh cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c¸ch m¹ng
hiÖn ®¹i. YÕu tè trÝ lùc trong søc lao ®éng ®Æc trng cho lao ®éng hiÖn ®¹i
kh«ng cßn lµ kinh nghiÖm vµ thãi quen cña hä mµ lµ tri thøc khoa häc. Cã thÓ
nãi: khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i lµ ®Æc trng cho lùc lîng s¶n xuÊt hiÖn
®¹i.
Níc ta tõ tríc tíi nay nÒn kinh tÕ lÊy n«ng nghiÖp lµ chñ yÕu, tr×nh ®é
khoa häc kü thuËt kÐm ph¸t triÓn. C«ng cô s¶n xuÊt cña ta võa nhá, võa l¹c
hËu so víi tr×nh ®é ph¸t triÓn chung trªn thÕ giíi. Thùc tÕ trong nhiÒu ngµnh
s¶n xuÊt thñ c«ng vÉn lµ chñ yÕu, lao ®éng thñ c«ng chiÕm tØ lÖ cao, c¬ giíi
ho¸ vÉn cßn cha ph¸t triÓn. MÆt kh¸c, trong 1 thêi gian kh¸ dµi, lùc lîng s¶n
xuÊt bÞ k×m h·m trong lèi suy nghÜ b¶o thñ, tr× trÖ. ChÝnh bëi vËy, §¹i héi
§¶ng 6 ®Æt ra nhiÖm vô "Gi¶i phãng mäi n¨ng lùc s¶n xuÊt hiÖn cã, khai th¸c
mäi kh¶ n¨ng tiÒm tµng cña ®Êt níc, sö dông cã hiÖu quÆ gióp ®ì cña quèc tÕ
®Ó ph¸t triÓn m¹nh mÏ lùc lîng s¶n xuÊt". Chóng ta ®ang ë trong giai ®o¹n
mµ c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt trªn thÕ giíi ph¸t triÓn mét c¸ch m¹nh mÏ,
nã ®ßi hái chóng ta tiÕp thu c¸i míi mét c¸ch nhanh chãng ®Ó ph¸t triÓn
nguån lùc bªn trong. HiÖn nay níc ta ®ang tiÕn dÇn lªn víi tù ®éng ho¸, lùc
lîng lao ®éng cã tr×nh ®é, cã kh¶ n¨ng vËn hµnh m¸y mãc, tay nghÒ thµnh
th¹o, ®îc ®µo t¹o c¨n b¶n ®ang dÇn t¨ng lªn. Cïng víi sù ®Çu t m¸y mãc
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn TriÕt häc
4
thiÕt bÞ tiªn tiÕn, ViÖt Nam hy väng cã thÓ thay ®æi c¨n b¶n tr×nh ®é lùc lîng
s¶n xuÊt.
2. Quan hÖ s¶n xuÊt
Quan hÖ s¶n xuÊt lµ quan hÖ gi÷a ngêi víi ngêi trong qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt (s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n xuÊt x· héi). Do con ngêi kh«ng thÓ t¸ch khái céng
®ång nªn trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ph¶i cã nh÷ng mèi quan hÖ víi nhau. VËy
viÖc ph¶i thiÕt lËp c¸c mèi quan hÖ trong s¶n xuÊt tù nã ®· lµ mét vÊn ®Ò cã
tÝnh quy luËt. Nh×n tæng thÓ, quan hÖ s¶n xuÊt gåm 3 mÆt.
- Quan hÖ së h÷u ®èi víi t liÖu s¶n xuÊt, tøc lµ quan hÖ gi÷a ngêi víi
t liÖu s¶n xuÊt, nãi c¸ch kh¸c lµ t liÖu s¶n xuÊt thuéc vÒ ai?
- Quan hÖ trong tæ chøc qu¶n ly s¶n xuÊt, tøc lµ quan hÖ gi÷a ngêi víi
ngêi trong s¶n xuÊt vµ trao ®æi cña c¶i vËt chÊt nh: ph©n c«ng chuyªn m«n
ho¸ vµ hîp t¸c ho¸ lao ®éng, quan hÖ gi÷a ngêi qu¶n lý vµ c«ng nh©n…
- Quan hÖ trong ph©n phèi s¶n phÈm s¶n xuÊt ra, tøc lµ quan hÖ chÆt chÏ
gi÷a s¶n xuÊt vsµ s¶n phÈm víi cïng mét môc tiªu chung lµ sö dông hîp lý vµ
cã hiÖu qu¶ t liÖu s¶n xuÊt.
Quan hÖ s¶n xuÊt do con ngêi t¹o ra, nhng nã h×nh thµnh mét c¸ch
kh¸ch quan trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ng phô thuéc theo ý muèn chñ quan
cña con ngêi. Quan hÖ s¶n xuÊt lµ h×nh thøc x· héi cña s¶n xuÊt, gi÷a 3 mÆt
cña quan hÖ s¶n xuÊt thèng nhÊt víi nhau, t¹o thµnh mét hÖ thèng mang tÝnh
æn ®Þnh t¬ng ®èi so víi sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn kh«ng ngõng cña lùc lîng
s¶n xuÊt.
Trong 3 mÆt cña quan hÖ s¶n xuÊt, quan hÖ së h÷u víi t liÖu s¶n xuÊt lµ
quan hÖ xuÊt ph¸t, quan hÖ c¬ b¶n, ®Æc trng cho quan hÖ s¶n xuÊt trong tõng
x· héi. Nã quyÕt ®Þnh quan hÖ vÒ tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt, quah hÖ ph©n phèi
s¶n phÈm còng nh c¸c quan hÖ s¶n xuÊt kh¸c (sù ph¸t triÓn cña nh©n lo¹i ®·
chøng kiÕn cã 2 lo¹i h×nh së h÷u c¬ b¶n vÒ t liÖu s¶n xuÊt; së h÷u t nh©n vµ
së h÷u c«ng céng. Së h÷u t nh©n lµ lo¹i h×nh së h÷u trong ®ã t liÖu s¶n xuÊt
tËp trung vµo tay mét sè Ýt ngêi, cßn ®¹i ®a sè kh«ng cã hoÆc cã rÊt Ýt t liÖu
s¶n xuÊt. V× vËy quan hÖ gi÷a ngêi víi ngêi trong s¶n xuÊt vËt chÊt vµ trong
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn TriÕt häc
5
®êi sèng x· héi lµ quan hÖ thèng trÞ vµ bÞ trÞ, bãc lét vµ bÞ bãc lét. Së h÷u c«ng
céng lµ lo¹i h×nh së h÷u mµ trong ®ã t liÖu s¶n xuÊt thuéc vÒ mäi thµnh viªn
trong céng ®ång. Nhê ®ã, quan hÖ ngêi víi ngêi lµ quan hÖ b×nh ®¼ng, hîp
t¸c vµ gióp ®ì nhau.
Quan hÖ tæ chøc vµ qu¶n lý s¶n xuÊt trùc tiÕp t¸c ®éng ®Õn qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt, ®Õn tæ chøc, ®iÒu khiÓn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Nã cã thÓ thóc ®Èy hoÆc k×m
h·m qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Quan hÖ tæ chøc vµ qu¶n lý s¶n xuÊt do quan hÖ së
h÷u quyÕt ®Þnh vµ nã ph¶i thÝch øng víi quan hÖ së h÷u. Tuy nhiªn, còng cã
quan hÖ tæ chøc vµ qu¶n lý kh«ng thÝch øng víi quan hÖ së h÷u, lµm biÕn d¹ng
quan hÖ së h÷u.
Quan hÖ ph©n phèi s¶n phÈm s¶n xuÊt ra mÆc dï do quan hÖ së h÷u t
liÖu s¶n xuÊt vµ quan hÖ tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt chi phèi, song nã kÝch thÝch
trùc tiÕp ®Õn lîi Ých cña con ngêi, t¸c ®éng ®Õn th¸i ®é cña con ngêi trong
lao ®éng s¶n xuÊt, vµ do ®ã cã thÓ thóc ®Èy hoÆc k×m h·m s¶n xuÊt ph¸t triÓn.
ë níc ta võa tån t¹i quan hÖ s¶n xuÊt mëi cña qu¸ tr×nh ®i lªn chñ
nghÜa x· héi võa tån t¹i quan hÖ s¶n xuÊt tµn d cña x· héi cò. Chóng ta quan
niÖm cha ®óng vÒ quan hÖ së h÷u t liÖu s¶n xuÊt, tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt
vµ ph©n phèi s¶n phÈm cha hîp lý. ®iÒu ®ã khiÕn nÒn kinh tÕ níc ta cha
thùc sù ph¸t triÓn. Muèn ph¸t triÓn, §¶ng vµ Nhµ níc cÇn x¸c ®Þnh râ quan
hÖ së h÷u cÇn thiÕt cña qu¸ tr×nh ®æi míi, tæ chøc qu¶n lý s¶n xuÊt (®Æc biÖt lµ
sù ph©n c«ng chuyªn m«n ho¸ vµ hîp t¸c ho¸ lao ®éng) mét c¸ch khoa häc,
ph©n phèi s¶n phÈm më réng. §ã chÝnh lµ x©y dùng mét quan hÖ s¶n xuÊt lý
tëng trong t×nh h×nh hiÖn t¹i cña níc ta.
3. Quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt ph¶i phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn
cña lùc lîng s¶n xuÊt
Lùc lîng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt lµ hai mÆt cña ph¬ng thøc s¶n
xuÊt, chóng tån t¹i kh«ng t¸ch rêi nhau, t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau mét c¸ch
biÖn chøng, t¹o thµnh quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tr×nh ®ä
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

