intTypePromotion=1
ADSENSE

Về giá trị của văn bia thời Lý - Trần

Chia sẻ: Kequaidan Kequaidan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

20
lượt xem
3
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết góp phần làm rõ những giá trị văn hóa truyền thống chứa đựng trong văn bia Lý – Trần, những giá trị lớn có ý nghĩa không chỉ đối với quá khứ mà cả trong hiện tại.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Về giá trị của văn bia thời Lý - Trần

VÒ GI¸ TRÞ CñA V¡N BIA THêI Lý-TRÇN<br /> <br /> TrÇn §øc Liªm(*)<br /> <br /> <br /> ¨n bia lµ mét t¸c phÈm thµnh v¨n chÊt gi¸o dôc ghi ¬n, nhí ¬n vµ tuyªn<br /> V ®−îc ghi trªn ®¸, cã nh÷ng ¶nh d−¬ng c«ng h¹nh cña c¸ nh©n, tæ chøc<br /> hoÆc nh÷ng thiÒn s− PhËt gi¸o cã c«ng<br /> h−ëng lín mang tÝnh lÞch sö tíi ®êi sèng<br /> x· héi. Do vËy, v¨n bia th−êng ®−îc trong c«ng cuéc b¶o vÖ, x©y dùng vµ<br /> ch¨m chót nhiÒu vÒ mÆt mü thuËt vµ ph¸t triÓn ®Êt n−íc. Bªn c¹nh ®ã, v¨n<br /> néi dung, bao hµm néi hµm gi¸ trÞ ®¹o bia thêi Lý-TrÇn cßn l−u truyÒn cho ®êi<br /> ®øc truyÒn thèng hÕt søc cao ®Ñp, thuÇn sau nh÷ng tinh hoa trªn nhiÒu lÜnh vùc,<br /> phong thanh khiÕt. T×m hiÓu vÒ v¨n bia ®Æc biÖt lµ nh÷ng gi¸ trÞ mü thuËt.<br /> lµ t×m hiÓu vÒ mét lo¹i th− tÞch, cã niªn Néi dung bµi viÕt gãp phÇn lµm râ<br /> ®¹i râ rµng, cã gi¸ trÞ nh− nh÷ng t¸c nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng<br /> phÈm v¨n häc nghÖ thuËt, chøa ®ùng hÖ chøa ®ùng trong v¨n bia Lý-TrÇn –<br /> thèng th«ng tin nhiÒu mÆt vÒ lÞch sö, nh÷ng gi¸ trÞ lín cã ý nghÜa kh«ng chØ<br /> kinh tÕ, x· héi, vµ thÓ hiÖn râ tÝnh chÊt ®èi víi qu¸ khø mµ c¶ trong hiÖn t¹i. (*)<br /> gi¸o dôc, ®Æc tÝnh t− t−ëng triÕt häc cña<br /> 1. V¨n bia thêi Lý<br /> thêi ®¹i ®−¬ng thêi.<br /> Thêi Lý, PhËt gi¸o ph¸t triÓn rÊt<br /> V¨n bia thêi Lý-TrÇn mang nh÷ng<br /> m¹nh mÏ vµ ®¹t tíi ®Ønh cao. Vua Lý<br /> gi¸ trÞ v¨n hãa truyÒn thèng ®Ëm nÐt vÒ<br /> Th¸i Tæ ®· cã nhiÒu lÖnh chØ cã lîi cho<br /> tÝnh d©n téc hãa, tù t«n d©n téc vµ søc tù<br /> sù ph¸t triÓn cña PhËt gi¸o, nh− lµm<br /> c−êng, tù chñ quèc gia, thÓ hiÖn nhiÒu<br /> chïa trong c¶ n−íc, ®é d©n lµm s−, sai<br /> mÆt, nhiÒu lÜnh vùc nh−ng tùu chung ®ã<br /> sø sang Trung Quèc xin kinh PhËt, v.v...<br /> lµ nh÷ng gi¸ trÞ thÈm mü vµ ®¹o ®øc<br /> Sau nµy c¸c vua Lý ®Òu t«n sïng ®¹o<br /> ®−îc ®Ò cao vµ ph¸t triÓn rùc rì nhÊt<br /> PhËt vµ tÊt nhiªn c¶ c¸c tÇng líp quÝ téc<br /> trong lÞch sö cho ®Õn thêi ®¹i ngµy nay.<br /> quan l¹i còng mé PhËt. Tinh thÇn sïng<br /> Sù cã mÆt cña v¨n bia thêi Lý-TrÇn PhËt ®−îc thÓ hiÖn trong hÇu hÕt c¸c<br /> lµ ®iÒu kiÖn, lµ hiÖn t−îng tÊt yÕu trong lÜnh vùc cña ho¹t ®éng x· héi. Trªn lÜnh<br /> qu¸ tr×nh x©y dùng, b¶o vÖ vµ ph¸t vùc v¨n häc, bªn c¹nh nh÷ng ¸ng v¨n<br /> triÓn ®Êt n−íc, ®Ó phæ biÕn, truyÒn chÝnh luËn næi tiÕng ph¶n ¸nh c«ng cuéc<br /> th«ng vµ gi¸o dôc nh©n d©n, thÓ hiÖn dùng n−íc vµ gi÷ n−íc cña d©n téc cßn cã<br /> nh÷ng t− t−ëng chñ ®¹o trong x· héi. nh÷ng t¸c phÈm xoay quanh c¸c chñ ®Ò<br /> V¨n bia ghi l¹i nh÷ng d÷ kiÖn, sù kiÖn,<br /> s¾c lÖnh hoÆc nh÷ng vÊn ®Ò träng yÕu (*)<br /> Ph¸p danh: Gi¸c Chinh, Häc viÖn PhËt gi¸o<br /> cña quèc gia, x· héi ®· diÔn ra cã tÝnh ViÖt Nam.<br /> 32 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2012<br /> <br /> <br /> vÒ ®¹o PhËt. TÊt c¶ nh÷ng ®Æc ®iÓm nµy ph¹m vi thê cóng vµ nhÊt lµ nhµ chïa”<br /> ®Òu ®−îc thÓ hiÖn kh¸ râ trªn v¨n bia. (4, tr.185).<br /> <br /> V¨n bia thêi Lý (1010-1225) cã thÓ Nh− vËy, cã thÓ nãi c¸c bµi v¨n bia<br /> chia thµnh hai lo¹i chÝnh lµ bia ký c«ng thêi Lý lµ nh÷ng tµi liÖu rÊt cã gi¸ trÞ<br /> tr×nh vµ mé chÝ bi. Bia ký c«ng tr×nh lµ lo¹i khi nghiªn cøu lÞch sö t− t−ëng ViÖt<br /> bia th−êng g¾n víi PhËt gi¸o, v× bia Nam vµ ®Æc biÖt lÞch sö PhËt gi¸o ViÖt<br /> th−êng ghi c«ng trong viÖc x©y dùng c¸c Nam vµ lÞch sö t− t−ëng PhËt gi¸o ViÖt<br /> ng«i chïa. Do sù ph¸t triÓn m¹nh cña Nam. §iÓn h×nh nh−:<br /> PhËt gi¸o ë giai ®o¹n nµy nªn chïa chiÒn An Ho¹ch s¬n B¸o ¢n tù bi kÝ (安 獲<br /> ®−îc dùng lªn kh¾p n¬i trong n−íc, ®ã 山 報 恩 寺 碑 記) do Chu V¨n Th−êng<br /> còng lµ lý do khiÕn cho v¨n bia ®−îc dùng so¹n, niªn ®¹i Héi Phong 9 (1100) ë<br /> nhiÒu ë c¸c ng«i chïa quan träng, cã liªn chïa B¸o ¢n nói An Ho¹ch, §«ng S¬n,<br /> quan ®Õn giíi quý téc, quan chøc vµ c¸c Thanh Hãa;<br /> thiÒn s− cã uy tÝn, cã kiÕn thøc uyªn b¸c.<br /> B¶o Ninh Sïng Phóc tù bi (保 寧 崇<br /> §iÒu nµy cã thÓ lý gi¶i r»ng, v× tr−íc triÒu<br /> 福 寺 碑) do Lý Thõa ¢n so¹n, niªn ®¹i<br /> ®¹i nhµ Lý, PhËt gi¸o ®· t¹o dùng ®−îc vÞ<br /> Long Phï Nguyªn Hßa (1107) ë Chiªm<br /> trÝ quan träng trong x· héi, nh− triÒu nhµ<br /> Hãa, Tuyªn Quang;<br /> §inh vµ nhµ Lª, ®Õn thêi Lý, vua Lý Th¸i<br /> Tæ (Lý C«ng UÈn), vÞ vua s¸ng lËp khëi §¹i ViÖt quèc ®−¬ng gia ®Ö tø ®Õ<br /> nghiÖp triÒu Lý, vèn xuÊt th©n tõ chèn Sïng ThiÖn Diªn Linh th¸p bi (大 越 國<br /> thiÒn m«n cïng thêi víi thiÒn s− V¹n 當 家 第 四 帝 崇 善 延 齡 塔 碑) do NguyÔn<br /> H¹nh, nªn rÊt mùc t«n sïng ®¹o PhËt. VÒ C«ng BËt so¹n, niªn ®¹i Thiªn Phï DuÖ<br /> sau c¸c vua kÕ thõa vµ ph¸t huy truyÒn Vò 2 (1121) ë chïa Sïng ThiÖn Diªn<br /> thèng Êy khiÕn cho thêi Lý trë thµnh giai Linh, Duy Tiªn, Hµ Nam;<br /> ®o¹n h−ng thÞnh cña PhËt gi¸o.<br /> Ng−ìng s¬n Linh Xøng tù bi minh<br /> Cßn mé chÝ bi lµ bia l¨ng mé. Ngoµi (仰 山 靈 稱 寺 碑 銘) ë chïa Linh Xøng<br /> ra, lo¹i v¨n bia nµy cßn cã nh¸nh v¨n nói Ng−ìng S¬n, Ngä X¸, Hµ Trung,<br /> bia tõ ®−êng, sinh tõ; th−êng ®−îc ®Æt Thanh Hãa;<br /> t¹i tõ ®−êng cña dßng hä hoÆc tõ chØ<br /> Sïng Nghiªm Diªn Th¸nh tù bi<br /> lµng x· ®Ó t«n vinh nh÷ng ng−êi cã c«ng<br /> minh (崇 嚴 延 聖 寺 碑 銘) ë chïa Sïng<br /> lao. Thùc tÕ, lo¹i nµy còng t−¬ng tù nh−<br /> Nghiªm Diªn Th¸nh, HËu Léc, Thanh<br /> v¨n bia l¨ng mé.<br /> Hãa do Ph¸p B¶o so¹n tr−íc n¨m 1107<br /> V¨n bia thêi Lý hiÖn míi t×m thÊy vµ n¨m 1118;<br /> ®−îc lµ 18 v¨n b¶n (3). §øng vÒ ph−¬ng<br /> Viªn Quang tù bi minh tÝnh tù (圓 光<br /> diÖn chøc n¨ng x· héi vµ chøc n¨ng lÞch<br /> 寺 碑 銘 并 序) do DÜnh §¹t so¹n, niªn ®¹i<br /> sö, xÐt vÒ gi¸ trÞ néi dung v¨n b¶n th×<br /> Thiªn Phï DuÖ Vò 3 (1122) ë chïa Viªn<br /> c¸c v¨n bia thêi kú nµy chñ yÕu g¾n víi<br /> Quang, Giao Thñy, Nam §Þnh;<br /> môc ®Ých t«n gi¸o, tÝn ng−ìng. GS.<br /> NguyÔn HuÖ Chi ®¸nh gi¸: “T¸c gi¶ Phông Th¸nh phu nh©n Lª thÞ mé chÝ<br /> v¨n bia cã thÓ lµ nhµ nho, nh−ng b¶n (奉 圣 夫 人 黎 氏 墓 志), khuyÕt danh, niªn<br /> th©n v¨n bia th× hÇu nh− chØ xuÊt hiÖn ®¹i ChÝnh Long B¶o øng (1173) ë chïa<br /> víi môc ®Ých t«n gi¸o, l−u hµnh trong Phóc Th¸nh, Tam N«ng, VÜnh Phóc;<br /> VÒ gi¸ trÞ cña v¨n bia... 33<br /> <br /> Cµn Ni s¬n H−¬ng Nghiªm tù bi lïi dÇn thÕ lùc cña tÇng líp t¨ng l÷ trªn<br /> minh (乾 尼 山 香 嚴 寺 碑 銘), khuyÕt lÜnh vùc chÝnh trÞ vµ t− t−ëng. Hµng<br /> danh, niªn ®¹i Thiªn Phï DuÖ Vò 5 ngò quan l¹i xuÊt hiÖn tõ tÇng líp nho<br /> (1124) ë chïa H−¬ng Nghiªm nói Cµn sÜ ngµy cµng chiÕm −u thÕ trong bé m¸y<br /> Ni, §«ng S¬n Thanh Hãa; chÝnh quyÒn vµ n¾m gi÷ nh÷ng chøc vô<br /> Cù ViÖt quèc Th¸i óy Lý C«ng quan träng trong triÒu ®×nh. Lùc l−îng<br /> Th¹ch bi minh tù (鉅 越 國 太 尉 李 公 石 s¸ng t¸c v¨n häc vµ nghÖ thuËt còng<br /> 碑 銘 序), khuyÕt danh, niªn ®¹i kho¶ng dÇn chuyÓn sang tÇng líp Nho sÜ.<br /> n¨m 1159;... Tuy nhiªn, c¸c vua TrÇn vÉn ý thøc<br /> §Æc ®iÓm næi bËt cña v¨n bia thêi ®−îc vai trß cña PhËt gi¸o vµ Nho gi¸o<br /> kú nµy lµ t− t−ëng cña PhËt gi¸o ®· ®−a ®èi víi x· héi. Do vËy, triÒu ®×nh vÉn<br /> ra nh÷ng quan ®iÓm cã tÝnh chÊt triÕt lu«n chó träng tæ chøc thi Tam tr−êng ®Ó<br /> häc. Mét ®iÒu cÇn ®−îc kh¼ng ®Þnh lµ chän cö nh©n vµ thi Tam gi¸o ®Ó chän<br /> PhËt gi¸o ®· ¶nh h−ëng s©u s¾c ®Õn nh÷ng nh©n lùc tri thøc trong lÜnh vùc<br /> sinh ho¹t t− t−ëng vµ nh©n sinh quan Nho - §¹o - ThÝch, am t−êng chÝnh trÞ x·<br /> cña ng−êi ViÖt trong giai ®o¹n lÞch sö héi, v¨n hay vâ giái ®Ó gãp søc vµo c«ng<br /> nµy. Ng−ìng S¬n Linh Xøng tù bi lµ viÖc b×nh æn ®Êt n−íc, dÑp yªn c¸c thÕ<br /> mét minh chøng: “Th¸i óy (Lý Th−êng lùc c¸t cø ë ®Þa ph−¬ng. V× vËy, trong<br /> KiÖt) tuy th©n v−íng viÖc ®êi mµ lßng thêi kú nµy PhËt gi¸o ®· ph¸t triÓn trong<br /> vÉn h−íng vÒ ®¹o PhËt. Cã lÏ v× nhµ vua sù dung hßa ®èi víi Nho gi¸o.<br /> vµ mÉu hËu t«n sïng gi¸o Lý nhµ PhËt V¨n bia thêi TrÇn ph¶n ¸nh nhiÒu<br /> ®ã ch¨ng? Cho nªn Th¸i Uý v©ng theo ý yÕu tè, tÝnh chÊt vµ ®Æc tr−ng vÒ kh«ng<br /> chØ cña ®øc vua vµ mÉu hËu mµ n©ng ®ì khÝ chÝnh trÞ t− t−ëng thêi bÊy giê. V¨n<br /> PhËt ph¸p vËy” (4, tr.362). bia thêi kú nµy kh¸ phong phó, kh«ng<br /> Nh− vËy, v¨n bia thêi Lý lµ nguån t− chØ víi môc ®Ých t«n gi¸o nh− v¨n bia<br /> liÖu quý, cã gi¸ trÞ vÒ nhiÒu mÆt, lµ sù thêi Lý mµ cßn thÓ hiÖn nhiÒu ph−¬ng<br /> thèng nhÊt cña nhiÒu ®Æc tÝnh nghÖ thuËt diÖn kh¸c. Tuy nhiªn, v¨n bia thêi TrÇn<br /> trong mét chØnh thÓ, vµ lµ sù kÕt hîp cña vÉn chñ yÕu ®−îc dùng t¹i c¸c nhµ<br /> v¨n ch−¬ng – mang gi¸ trÞ v¨n häc, hßa chïa. Nh− Sïng Nghiªm sù V©n Lçi s¬n<br /> quyÖn tinh tÕ víi nghÖ thuËt ®iªu kh¾c vµ ®¹i bi tù (崇 嚴 事 雲 磊 山 大 碑 序) do<br /> héi häa mét c¸ch tinh x¶o. Ph¹m S− M¹nh so¹n, niªn ®¹i ThiÖu<br /> Kh¸nh 3 (1372) ®· viÕt: “§Êt trêi cã<br /> Ngoµi ra c¸c v¨n bia thêi Lý cßn lµ t−îng, tá chë che ®Ó nu«i dùng mu«n<br /> nh÷ng t− liÖu gãp phÇn nghiªn cøu lÜnh linh; thêi tiÕt kh«ng h×nh, ngÇm nãng<br /> vùc v¨n hãa PhËt gi¸o vµ v¨n hãa d©n l¹nh ®Ó hãa thµnh v¹n vËt” (6, tr.133).<br /> gian cña ng−êi ViÖt trong ®êi sèng x·<br /> héi thêi kú nµy. Thêi TrÇn, khi PhËt gi¸o cßn chiÕm<br /> −u thÕ trong x· héi, mét sè t¸c phÈm cã<br /> 2. V¨n bia thêi TrÇn gi¸ trÞ vÒ triÕt lý vµ t− t−ëng cña PhËt<br /> Thêi TrÇn, PhËt gi¸o vÉn gi÷ vai trß gi¸o xuÊt hiÖn, nh−: Khãa h− lôc, TuÖ<br /> quan träng trong ®êi sèng tinh thÇn cña Trung Th−îng SÜ ng÷ lôc,... Do vËy, thêi<br /> x· héi. Tuy nhiªn, viÖc thi tuyÓn chän kú nµy còng vÉn xuÊt hiÖn nh÷ng bµi<br /> quan l¹i trë thµnh th−êng xuyªn, tÇng v¨n bia truyÒn b¸ t− t−ëng PhËt gi¸o vµ<br /> líp nho sÜ ngµy cµng ®«ng ®¶o, ®· ®Èy sù liªn hÖ gi÷a PhËt gi¸o vµ Nho gi¸o.<br /> 34 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 6.2012<br /> <br /> <br /> H−ng Phóc tù bi (興 福 寺 碑) khuyÕt ng«n ng÷ PhËt häc phæ biÕn nh− trong c¸c<br /> danh ng−êi so¹n, niªn ®¹i Khai Th¸i v¨n bia thêi Lý. Thay vµo ®ã, v¨n bia thêi<br /> (1324) ®· viÕt vÒ mèi quan hÖ cña PhËt - TrÇn chó träng ®Õn tÝnh chÊt x· héi, lång<br /> Nho nh− sau: “Noi theo chÝ ng−êi tr−íc c¸c häc thuyÕt chÝnh trÞ vµo ®êi sèng x·<br /> lµm s¸ng tá ë ®êi sau, hä Khæng gäi lµ héi theo thÓ thøc chÝnh trÞ - x· héi qu©n<br /> hiÕu; vui bè thÝ cña tiÒn s¸ng lËp ruéng chñ vµ ghi nhËn sù ®ãng gãp to lín cña lùc<br /> phóc, ®¹o PhËt gäi lµ tõ. ¤i hiÕu vµ tõ, l−îng qu©n sù hïng m¹nh, tµi t×nh, khÐo<br /> h¸ ch¼ng ph¶i lµ b¶n t©m cña con ng−êi lÐo trong c¸c cuéc chiÕn chèng giÆc ngo¹i<br /> hay sao? VËy nªn dèc lßng hiÕu ®Ó b¸o x©m. V¨n bia thêi TrÇn chó träng nhiÒu<br /> c¸i ¬n v« cïng, réng ®iÒu tõ ®Ó cÇu phóc h¬n ®Õn c¸c vÊn ®Ò lý luËn chÝnh trÞ – an<br /> câi ©m mê mÞt..." (5, tr.638). ninh quèc phßng, ngo¹i giao quèc tÕ.<br /> Tuy nhiªn vµo nh÷ng n¨m cuèi cña VÒ bè côc, v¨n bia thêi TrÇn vÒ c¬<br /> thÕ kØ XIV, ®¹o PhËt ®· kÕt thóc thêi kú b¶n vÉn gièng thêi Lý, nh−ng xu h−íng<br /> huy hoµng, vµng son cña m×nh khi Hå sö dông c¸c ®Ò tµi vµ d¸ng dÊp c¸c hoa<br /> QuÝ Ly ra lÖnh sa th¶i t¨ng ®å, b¾t nh÷ng v¨n cã nhiÒu thay ®æi.<br /> ng−êi d−íi 40 tuæi ph¶i hoµn tôc vµo n¨m H×nh ph−îng trªn tr¸n bia chØ gÆp<br /> 1396. V× vËy mµ sau ®ã trªn v¨n bia ®· trªn mét tÊm bia sím nhÊt thêi TrÇn:<br /> v¾ng dÇn h×nh ¶nh cña ®¹o PhËt. bia chïa ThiÖu Long (Hµ Néi) t¹c n¨m<br /> V¨n bia thêi TrÇn nghiªng vÒ sù gi¶n 1226, trang trÝ tr¸n bia ThiÖu Long lµ<br /> dÞ, tù nhiªn, lèi v¨n tù sù tinh t−êng sù tiÕp nèi truyÒn thèng trang trÝ trªn<br /> kh«ng qu¸ khoa tr−¬ng ch÷ nghÜa. MÆt c¸c bia cuèi thêi Lý.<br /> kh¸c, sù cã mÆt cña Tam gi¸o ®· gãp Phæ biÕn trang trÝ trªn tr¸n bia thêi<br /> phÇn khiÕn cho v¨n bia thêi TrÇn cã TrÇn lµ h×nh rång, nh− Bia chïa §¹i Bi,<br /> ®−îc sù ®a d¹ng vÒ sè l−îng vµ lo¹i h×nh Bia chïa Thanh Mai (H¶i H−ng), Bia<br /> t¸c gi¶. Nh−ng dÔ nhËn thÊy, c¸c t¸c gi¶ chïa Sïng H−ng, Bia chïa H−ng Phóc<br /> xuÊt th©n tõ nhµ Nho lµ lùc l−îng chñ (Thanh Hãa),... Rång trªn c¸c bia TrÇn cã<br /> yÕu nhÊt, chÝnh ®iÒu nµy ®· gãp phÇn th©n bÌ mËp, mµo ng¾n, khóc uèn do·ng<br /> cho v¨n bia thêi TrÇn cã sù thay ®æi so víi nhiÒu kiÓu cÆp sõng kh¸c nhau.<br /> víi v¨n bia thêi Lý vÒ c¶ néi dung v¨n Gi¸ trÞ tiªu biÓu nhÊt cña v¨n bia thêi<br /> kh¾c vµ h×nh thøc tr×nh bµy. TrÇn chÝnh lµ hÖ thèng lý luËn x©y dùng<br /> Nh×n chung, v¨n bia thêi TrÇn tuy ®Êt n−íc ®éc lËp, giµu m¹nh, ph¸t triÓn æn<br /> vÉn phong phó vÒ néi dung vµ cã sù ®Þnh trong sù thèng nhÊt; ®ã lµ gi¸ trÞ hÕt<br /> thay ®æi ®¸ng ghi nhËn vÒ tÝnh mü søc to lín, cã lîi cho sù ph¸t triÓn cña ®Êt<br /> thuËt cao, lèi hµnh v¨n trong s¸ng, ®¹t n−íc, ®· ®Ó l¹i nhiÒu bµi häc vÒ gi¸ trÞ lÞch<br /> ®−îc tÝnh nh©n v¨n, nh©n b¶n cã gi¸ trÞ, sö. §øng vÒ mÆt kh¸ch quan, v¨n bia giai<br /> song kh«ng cßn mang tÇm vãc nghÖ ®o¹n nµy lµ sù minh chøng cho gi¸ trÞ<br /> thuËt tinh s¶o vµ gi¸ trÞ v¨n häc uyªn truyÒn thèng cña d©n téc, ®ãng gãp cho sù<br /> b¸c nh− v¨n bia thêi Lý. ph¸t triÓn cña d©n téc, lµ tÇm nh×n chiÕn<br /> l−îc cho sù ph¸t triÓn ®Êt n−íc vÒ sau.<br /> Sù ph¸t triÓn cña häc thuyÕt Nho gi¸o<br /> vµo thêi TrÇn ®· ¶nh h−ëng quan träng 3. Mét sè nhËn xÐt<br /> ®Õn c¸c t¸c phÈm v¨n bia, lµm h¹n chÕ VÒ kÕt cÊu tæng thÓ cña mét bµi v¨n<br /> tÝnh chÊt lý luËn còng nh− viÖc sö dông bia, th«ng th−êng gåm hai phÇn: Ký (cßn<br /> VÒ gi¸ trÞ cña v¨n bia... 35<br /> <br /> gäi lµ ChÝ, Tù) vµ Minh. C¸c v¨n bia thêi (7), th× gi¸ trÞ v¨n hãa cña v¨n bia Lý-<br /> Lý hiÖn cßn tån t¹i còng ®−îc t¹o lËp theo TrÇn lµ ë chç nã thÓ hiÖn tÝnh gi¸o dôc<br /> th«ng lÖ ®ã. Nh−ng ë v¨n bia thêi TrÇn th× truyÒn th«ng vµ ho¹ch ®Þnh chiÕn l−îc<br /> thÓ thøc kh«ng tu©n thñ chÆt chÏ theo ph¸t triÓn v¨n hãa d©n téc hÕt søc æn<br /> d¹ng thøc Ký vµ Minh nh− thêi Lý. VÝ dô ®Þnh. Bëi v×, nh÷ng ph¶n øng cña x· héi<br /> nh− bi ký ë th¸p Linh TÕ trªn nói Dôc tr−íc nh÷ng vi ph¹m chuÈn mùc v¨n<br /> Thóy, mang tÝnh chÊt cña nh÷ng bi ký tù hãa chÝnh lµ c¬ së cña hÖ thèng kiÓm<br /> do, kh«ng n»m theo khu«n mÉu th«ng so¸t v¨n hãa hay kiÓm so¸t x· héi, mµ<br /> th−êng nh− thÓ lo¹i bi ký ®· thÓ hiÖn. qua ®ã b»ng nh÷ng biÖn ph¸p kh¸c<br /> VÒ chøc n¨ng vµ lÞch sö h×nh thµnh, nhau, x· héi t¸n ®ång sù tu©n thñ nh÷ng<br /> ph¸t triÓn, v¨n Bia Lý-TrÇn th−êng chuÈn mùc ®ã. §Æc tÝnh næi bËt vÒ gi¸ trÞ<br /> dïng ®Ó ghi l¹i nh÷ng sù kiÖn lín diÔn v¨n hãa, ®¹o ®øc cña v¨n bia thêi Lý-<br /> ra trong lÞch sö, sù kiÖn v¨n hãa, chÝnh TrÇn chÝnh lµ: ngoµi ph¶n øng cña x· héi<br /> trÞ hoÆc ca ngîi c«ng ®øc cña c¸c vÞ vua th× ph¶n øng cña mçi c¸ nh©n còng gãp<br /> cai trÞ. Bªn c¹nh ®ã lµ sù thÓ hiÖn cña phÇn lµm cho chuÈn mùc v¨n hãa ®−îc<br /> nguyªn khÝ quèc gia, ghi tªn vµ t«n vinh tu©n thñ, bëi v× nã chøa ®ùng gi¸ trÞ gióp<br /> nh÷ng ng−êi hiÒn tµi, c¸c bËc Nho häc soi räi l¹i chÝnh b¶n th©n mçi con ng−êi.<br /> cã c«ng tr¹ng hoÆc ®¹t nh÷ng gi¶i cao Qu¸ tr×nh nµy chÝnh lµ tiÕp thu c¸c<br /> trong c¸c kú thi do triÒu ®×nh tæ chøc. V× chuÈn mùc v¨n hãa, hay nãi c¸ch kh¸c,<br /> vËy, ng−êi ®ç ®¹t cao th−êng ®−îc l−u hßa nhËp chuÈn mùc v¨n hãa vµo nh©n<br /> danh vµo bia ®¸ mµ ng−êi ta th−êng gäi c¸ch cña b¶n th©n.<br /> lµ Bia TiÕn sÜ. HiÖn nay, t¹i V¨n MiÕu –<br /> Quèc Tö Gi¸m cßn l−u gi÷ 82 Bia TiÕn<br /> sÜ cã niªn ®¹i tõ thÕ kû XV ®Õn thÕ kû Tµi liÖu tham kh¶o<br /> XVIII (1484 -1779). Nh÷ng v¨n bia nµy 1. LÞch sö PhËt gi¸o ViÖt Nam. H.:<br /> ®−îc xem lµ minh chøng cho sù cÇn cï, Khoa häc x· héi, 1988.<br /> hiÕu häc cña nhiÒu thÕ hÖ «ng cha<br /> chóng ta – nh÷ng ng−êi ®· gãp c«ng søc 2. §¹i ViÖt sö ký toµn th−. H.: Khoa<br /> vµo sù ph¸t triÓn cña d©n téc. häc x· héi, 1993 (B¶n dÞch).<br /> <br /> V¨n bia nãi chung vµ v¨n bia thêi 3. Tæng tËp th¸c b¶n v¨n kh¾c H¸n<br /> Lý-TrÇn nãi riªng chÝnh lµ sù kh¼ng N«m. H.: V¨n ho¸ th«ng tin, 2005-<br /> ®Þnh b¶n s¾c v¨n hãa d©n téc, do ®ã 2009.<br /> chóng ta cÇn ®äc, hiÓu, tr©n träng vµ 4. Th¬ v¨n Lý-TrÇn, TËp 1. H.: Khoa<br /> ph¸t huy h¬n n÷a nh÷ng gi¸ trÞ hÕt søc häc x· héi, 1977.<br /> cao ®Ñp cña «ng cha ta ®· ®Ó l¹i.<br /> 5. Th¬ v¨n Lý-TrÇn, TËp 2, quyÓn<br /> NÕu theo quan ®iÓm “V¨n hãa nªn th−îng. H.: Khoa häc x· héi, 1989.<br /> ®−îc ®Ò cËp ®Õn nh− lµ mét tËp hîp cña<br /> nh÷ng ®Æc tr−ng vÒ t©m hån, vËt chÊt, 6. Th¬ v¨n Lý-TrÇn, TËp 3. H.: Khoa<br /> tri thøc vµ xóc c¶m cña mét x· héi hay häc x· héi, 1978.<br /> mét nhãm ng−êi trong x· héi vµ nã chøa 7. Tuyªn bè chung cña UNESCO vÒ<br /> ®ùng, ngoµi v¨n häc vµ nghÖ thuËt, c¶ tÝnh ®a d¹ng v¨n ho¸. http:// www.<br /> c¸ch sèng, ph−¬ng thøc chung sèng, hÖ unesco. org/ education/ imld_2002/<br /> thèng gi¸ trÞ, truyÒn thèng vµ ®øc tin” unversal_decla. Shtml.<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2