intTypePromotion=4
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 142
            [banner_name] => KM3 - Tặng đến 150%
            [banner_picture] => 412_1568183214.jpg
            [banner_picture2] => 986_1568183214.jpg
            [banner_picture3] => 458_1568183214.jpg
            [banner_picture4] => 436_1568779919.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 9
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:29
            [banner_startdate] => 2019-09-12 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-12 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

Về hoạt động bào chữa của luật sư trong tố tụng hình sự ở một số nước trên thế giới

Chia sẻ: Kequaidan Kequaidan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
1
lượt xem
0
download

Về hoạt động bào chữa của luật sư trong tố tụng hình sự ở một số nước trên thế giới

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày hoạt động bào chữa của luật sư ở Nhật Bản, Trung Quốc, Mỹ…; một số chuẩn mục pháp lý quốc tế về quyền bào chữa trong tố tụng hình sự, phân loại hệ thống pháp luật các nước trên thế giới, công ước quốc tế.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Về hoạt động bào chữa của luật sư trong tố tụng hình sự ở một số nước trên thế giới

  1. VÒ Ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− trong tè tông h×nh sù ë mét sè n−íc trªn thÕ giíi §Æng TrÇn Thanh Ngäc (*) T rong thùc hiÖn quyÒn bµo ch÷a trong tè tông h×nh sù tiÕp cËn d−íi gãc ®é ho¹t ®éng thùc hiÖn quyÒn bµo nghÜa quan träng. §©y còng lµ môc ®Ých vµ néi dung chÝnh cña bµi viÕt. 1. QuyÒn bµo ch÷a lµ mét trong ch÷a (gäi t¾t lµ ho¹t ®éng bµo ch÷a) cña nh÷ng quyÒn c¬ b¶n vµ quan träng nhÊt chñ thÓ bµo ch÷a, ho¹t ®éng bµo ch÷a cña ng−êi bÞ buéc téi, lµ quyÒn con người cña luËt s− lµ hiÖu qu¶ nhÊt bëi lÏ luËt nªn ®−îc c«ng nhËn lµ gi¸ trị chung của s− lµ ng−êi bµo ch÷a chuyªn nghiÖp, nh©n lo¹i. Ngoµi ra, yªu cÇu cña mét nÒn ®−îc ®µo t¹o bµi b¶n. HiÖn nay, §iÒu 10 tè tông d©n chñ, v¨n minh ®ßi hái chøc cña Bé luËt Tè tông H×nh sù ViÖt Nam n¨ng buéc téi ph¶i cã sù ®èi träng cña quy ®Þnh “tr¸ch nhiÖm chøng minh téi chøc n¨ng bµo ch÷a. (Do ®ã, c¸c c«ng −íc ph¹m thuéc vÒ c¬ quan tiÕn hµnh tè quèc tÕ, khu vùc vÒ ph¸p luËt tè tông tông, bÞ can, bÞ c¸o cã quyÒn nh−ng h×nh sù cña c¸c quèc gia trªn thÕ giíi kh«ng buéc ph¶i chøng minh lµ m×nh v« ®Òu ghi nhËn quyÒn bµo ch÷a cña ng−êi téi”. Tuy nhiªn, ®Ó ho¹t ®éng bµo ch÷a bÞ buéc téi trong tè tông h×nh sù. C¸c ®¹t hiÖu qu¶ th× luËt s− ph¶i dùa vµo quèc gia trªn thÕ giíi do sù kh¸c nhau vÒ quy ®Þnh ph¸p luËt tè tông h×nh sù, dùa lÞch sö, v¨n hãa, chÕ ®é chÝnh trÞ... nªn vµo chøng cø ®Ó chøng minh tÝnh ®óng hÖ thèng ph¸p luËt, m« h×nh tè tông ®¾n vÒ c¨n cø ph¸p lý cña quan ®iÓm h×nh sù t−¬ng øng còng kh¸c biÖt. §a sè bµo ch÷a. c¸c häc gi¶ ph©n chia hÖ thèng ph¸p luËt Ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− t¹i cña c¸c quèc gia trªn thÕ giíi thµnh 4 ViÖt Nam hiÖn nay cßn tån t¹i nh÷ng nhãm: TruyÒn thèng ph¸p luËt La M·- h¹n chÕ, bÊt cËp ¶nh h−ëng ®Õn chÊt §øc (cßn gäi lµ hÖ thèng d©n luËt); l−îng bµo ch÷a. Do ®ã, nghiªn cøu c¸c truyÒn thèng ph¸p luËt Anh-Mü (cßn gäi quy ®Þnh vÒ ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt lµ hÖ thèng th«ng luËt); truyÒn thèng s− t¹i mét sè n−íc trªn thÕ giíi, kÕt hîp ph¸p luËt XHCN; truyÒn thèng ph¸p mét sè chuÈn mùc ph¸p lý quèc tÕ vÒ luËt dùa trªn t«n gi¸o vµ truyÒn thèng quyÒn bµo ch÷a, nh»m rót ra nh÷ng kh¸c. MÆc dï cïng chung môc ®Ých lµ nhËn ®Þnh ban ®Çu cã tÝnh gîi më cho t×m ra sù thËt, ph¸t hiÖn vµ xö lý téi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ bµo ch÷a cña luËt s− trong tè tông h×nh sù ViÖt Nam cã ý (*) NCS. LuËt häc, Häc viÖn Khoa häc x· héi.
  2. 44 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2015 ph¹m nh−ng mçi truyÒn thèng ph¸p luËt s¸t kh«ng th«ng b¸o ®Çy ®ñ th× viÖc sö dông m« h×nh tè tông kh¸c nhau. M« nhËn téi sau ®ã sÏ kh«ng cã gi¸ trÞ ph¸p h×nh tranh tông ph¸t triÓn ë hÇu hÕt c¸c lý do c¸c toµ ¸n ¸p dông “Quy t¾c lo¹i n−íc theo hÖ thèng th«ng luËt, trong khi bá”, kh«ng ®−îc c«ng nhËn t¹i toµ ¸n. BÞ m« h×nh thÈm vÊn ph¸t triÓn ë c¸c n−íc c¸o ®−îc th«ng b¸o nh÷ng lêi buéc téi theo hÖ thèng d©n luËt. M« h×nh pha chÝnh x¸c, ®−îc th«ng tin vÒ b¶o l·nh vµ trén cña tè tông thÈm vÊn vµ tranh tông h−ëng mét sè quyÒn theo HiÕn ph¸p, ®ã ph¸t triÓn ë c¸c n−íc theo hÖ thèng luËt lµ quyÒn cã luËt s−, quyÒn im lÆng, ®−îc dùa trªn t«n gi¸o. TruyÒn thèng ph¸p ¸p dông nguyªn t¾c suy ®o¸n v« téi vµ luËt XHCN cã nguån gèc tõ hÖ thèng d©n ph¶i ®−îc xÐt xö bëi toµ ¸n ®éc lËp. T¹i luËt nªn cã nh÷ng ®Æc tr−ng cña m« phiªn tßa, bÞ c¸o ®−îc b¶o ®¶m nh÷ng h×nh thÈm vÊn. Sù kh¸c nhau gi÷a c¸c quyÒn c¨n b¶n trong qu¸ tr×nh xÐt xö, ®ã m« h×nh tè tông tÊt yÕu dÉn ®Õn sù kh¸c lµ ®−îc xÐt xö c«ng khai, nhanh chãng nhau trªn nhiÒu khÝa c¹nh liªn quan ®Õn bëi mét båi thÈm ®oµn kh«ng thiªn vÞ, ho¹t ®éng tè tông nh−: Ho¹t ®éng ®iÒu ®−îc gi¶ ®Þnh v« téi vµ cã quyÒn ®èi chÊt tra, truy tè, xÐt xö, ho¹t ®éng bµo ch÷a, víi nh©n chøng chèng l¹i hä, ®Æc biÖt lµ vÞ thÕ cña luËt s−, c«ng tè viªn vµ thÈm quyÒn ®−îc hç trî cña luËt s− bµo ch÷a ph¸n. Sau ®©y lµ mét sè th«ng tin vÒ (Melvin Urofsky, 2003). ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− ë mét sè n−íc trªn thÕ giíi, c¸c chuÈn mùc ph¸p LuËt s− vµ C«ng tè viªn ë Mü cã lý quèc tÕ vÒ quyÒn bµo ch÷a cã gi¸ trÞ quyÒn b×nh ®¼ng trong viÖc thu thËp vµ tham kh¶o nh»m hoµn thiÖn vÒ ho¹t ®−a ra chøng cø. Do ®ã, luËt s− cã quyÒn ®éng bµo ch÷a cña luËt s−. C¸c quèc gia thu thËp chøng cø vµ tù lËp hå s¬ h×nh ®−îc chän lùa ®Ó nghiªn cøu thÓ hiÖn sù sù riªng phôc vô môc ®Ých bµo ch÷a cña ®a d¹ng cña c¸c truyÒn thèng ph¸p luËt m×nh. ViÖc ®iÒu tra cã thÓ thùc hiÖn chÝnh trªn thÕ giíi, ®ång thêi cã nhiÒu ®Æc b»ng c¸ch rµ so¸t c¸c tµi liÖu t×m hiÓu ®iÓm t−¬ng ®ång vÒ ®Þa lý, lÞch sö, v¨n th«ng tin; thÈm vÊn tù nguyÖn c¸c nh©n hãa... víi ViÖt Nam, bao gåm: Mü, Ph¸p, chøng chÝnh phñ vµ nh©n chøng bµo §øc, NhËt B¶n vµ Trung Quèc, trong ®ã ch÷a; thuª gi¸m ®Þnh viªn. Trong giai Mü ®¹i diÖn m« h×nh tè tông tranh tông, ®o¹n tiÒn xÐt xö, luËt s− còng cã quyÒn c¸c quèc gia cßn l¹i theo hÖ thèng d©n ®µm ph¸n viÖc nhËn téi; th«ng b¸o cho luËt víi m« h×nh thÈm vÊn hoÆc pha c«ng tè viªn vÒ c¸c lý do bµo ch÷a tr−íc trén, kh¸ gÇn gòi víi ViÖt Nam. khi xÐt xö (chøng cø ngo¹i ph¹m, t×nh tr¹ng t©m thÇn...); t×m c¸ch cho bÞ c¸o a. Ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− ë Mü ®−îc t¹i ngo¹i. LuËt s− còng cã quyÒn Ở Mü, luËt s− ®−îc quyÒn tham gia yªu cÇu c«ng tè viªn ph¶i trao ®æi th«ng vµo bÊt kú giai ®o¹n nµo cña qu¸ tr×nh tè tin, chøng cø vµ hå s¬ h×nh sù cña m×nh tông, kÓ tõ khi b¾t gi÷ ng−êi bÞ t×nh nghi cho hä, nÕu kh«ng hä cã quyÒn kiÖn ra ph¹m téi. LuËt s− cã vai trß rÊt quan tßa ¸n. Ph¸p luËt Hoa Kú quy ®Þnh hÕt träng tõ qu¸ tr×nh ®iÒu tra cho ®Õn khi søc chÆt chÏ vÒ c¸c chøng cø cã thÓ ®−îc buéc téi vµ xÐt xö. Tr−íc phiªn tßa s¬ sö dông t¹i phiªn tßa xÐt xö. Theo Quy thÈm, bÞ c¸o chØ bÞ b¾t gi÷ trong nh÷ng t¾c vÒ Chøng cø cña Liªn bang, chØ ®−îc ®iÒu kiÖn hÕt søc chÆt chÏ, ng−êi bÞ b¾t coi lµ chøng cø nÕu t¹i phiªn xÐt xö ®−îc ph¶i ®−îc th«ng b¸o ®Çy ®ñ c¸c quyÒn c¸c bªn ®−a ra, ®èi chÊt vµ ®−îc Tßa ¸n cña m×nh (C¶nh b¸o Miranda). NÕu c¶nh chÊp nhËn (Ph−¬ng Th¶o, 2014).
  3. VÒ ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s−… 45 b. Ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− ë v« téi”, thiÕt lËp chÕ ®Þnh “thÈm ph¸n vÒ Ph¸p, §øc giam gi÷ vµ tr¶ tù do”, chuyÓn phÇn lín Ph¸p vµ §øc lµ c¸c quèc gia theo hÖ chøc n¨ng c«ng tè viªn sang thÈm ph¸n thèng d©n luËt, tè tông h×nh sù thÓ hiÖn vÒ giam gi÷ vµ tr¶ tù do ®Ó b¶o ®¶m ®Æc tr−ng cña m« h×nh tè tông thÈm vÊn quyÒn ®−îc xÐt xö c«ng b»ng bëi c¬ quan nh−ng kÕt hîp mét sè ®Æc ®iÓm cña m« t− ph¸p ®éc lËp. Bé luËt Tè tông H×nh sù h×nh tranh tông. cña Ph¸p n¨m 2011 vÒ t¹m gi÷ quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm cña c¶nh s¸t t− ph¸p th«ng LuËt s− ë Ph¸p ®−îc tham gia ngay b¸o cho ®−¬ng sù quyÒn ®−îc gi÷ im lÆng tõ giai ®o¹n t¹m gi÷. Ngay tõ khi mét ngay khi ®äc quyÕt ®Þnh t¹m gi÷, ®−îc ng−êi bÞ t¹m gi÷, hä ®−îc trao ®æi riªng th«ng b¸o víi luËt s− vÒ viÖc t¹m gi÷, t− víi luËt s− cña m×nh vµ ®−îc b¶o ®¶m ®−îc sù hç trî cña luËt s− trong suèt qu¸ bÝ mËt. NÕu ng−êi bÞ t¹m gi÷ kh«ng cã tr×nh t¹m gi÷, luËt s− ®−îc dù c¸c buæi luËt s−, hä cã thÓ yªu cÇu §oµn LuËt s− thÊm vÊn ®−¬ng sù vµ tham gia c¸c ho¹t chØ ®Þnh luËt s− cho m×nh, hä cã quyÒn ®éng ®iÒu tra trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt im lÆng, quyÒn ®−îc biÕt chi tiÕt vÒ lêi c¸c vô ¸n (Lý V©n Anh, 2013). buéc téi ®èi víi m×nh vµ cã thêi gian thÝch hîp cho viÖc bµo ch÷a... (Jean- ë §øc cã quy ®Þnh chÕ ®é luËt s− Philippe Rivaud, 2012). NÕu c¸c quyÒn trùc ban, bÞ c¸o cã thÓ cã luËt s− ngay tõ cña ng−êi bÞ buéc téi kh«ng ®−îc b¶o lÇn thÈm vÊn ®Çu tiªn cña c¶nh s¸t vµ ®¶m th× c¸c ho¹t ®éng ®iÒu tra cã thÓ bÞ b¾t buéc ph¶i chØ ®Þnh luËt s− bµo ch÷a hñy bá, bÞ tuyªn bè v« hiÖu. Bé luËt Tè kÓ tõ khi b¾t ®Çu t¹m giam, quy ®Þnh bÞ tông H×nh sù cña Ph¸p ®· qua nhiÒu lÇn c¸o ®−îc th«ng b¸o quyÒn im lÆng tr−íc söa ®æi ®Ó phï hîp víi c¸c c«ng −íc quèc khi bÞ c¸c c¬ quan tè tông tiÕn hµnh tÕ, khu vùc mµ n−íc Ph¸p ®· ký kÕt. thÈm tra. LuËt s− ®−îc trao ®æi bÝ mËt víi bÞ c¸o, cã quyÒn tiÕn hµnh ®iÒu tra, Víi t− c¸ch lµ mét thµnh viªn cña thu thËp chøng cø, ®ång thêi cã quyÒn ®Ò C«ng −íc Nh©n quyÒn ch©u ¢u n¨m xuÊt víi thÈm ph¸n vÒ thu thËp chøng 1950 (gäi t¾t lµ ECHR), qua nh÷ng ph¸n cø vµ thÈm ph¸n cã tr¸ch nhiÖm xem quyÕt cña Toµ ¸n Nh©n quyÒn ch©u ¢u xÐt. Ngoµi ra, luËt s− cã quyÒn kiÓm tra ®èi víi tr−êng hîp nh÷ng nguyªn ®¬n nh©n chøng vµ bÊt kú lóc nµo còng cã kiÖn n−íc Ph¸p v× cho r»ng vi ph¹m thÓ yªu cÇu triÖu tËp nh©n chøng (Erich ECHR, nh−: vÊn ®Ò c«ng cô ®iÒu tra vµ Joester, 2012). quyÕt ®Þnh t¹m giam; quyÒn cña ng−êi bÞ t¹m giam ®−îc gi÷ im lÆng vµ ®−îc luËt b. Ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− ë s− hç trî; c¸c c«ng tè viªn Ph¸p kh«ng Trung Quèc ®−îc coi lµ c¸c thÈm ph¸n ®éc lËp;... (Lý C¬ cÊu c¸c c¬ quan t− ph¸p h×nh sù V©n Anh, 2013), Ph¸p ®· tõng b−íc söa Trung Quèc dùa trªn hÖ thèng thÈm vÊn ®æi vÒ tè tông h×nh sù ®Ó phï hîp víi cña c¸c n−íc theo hÖ thèng d©n luËt vµ ECHR nh»m ®¶m b¶o thñ tôc tè tông chÞu ¶nh h−ëng m¹nh mÏ vÒ mÆt c¬ cÊu diÔn ra c«ng b»ng, minh b¹ch, t¨ng tõ m« h×nh X« viÕt, Bé luËt Tè tông H×nh c−êng b¶o vÖ quyÒn cña ng−êi bÞ buéc téi, sù ®Çu tiªn n¨m 1979 chñ yÕu sao chÐp trong ®ã cã quyÒn bµo ch÷a. §¬n cö, Bé c¬ cÊu ®iÒu tra vµ t− ph¸p h×nh sù X« luËt Tè tông H×nh sù cña Ph¸p n¨m viÕt, n¨m 1996 Bé luËt Tè tông H×nh sù 2000 vÒ t¨ng c−êng nguyªn t¾c “gi¶ ®Þnh ®−îc söa ®æi c¬ b¶n, toµn diÖn. Tuy
  4. 46 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2015 nhiªn, “thùc tiÔn thùc hiÖn quyÒn bµo (kh«ng ph¶i tr−íc khi khëi tè). HÖ thèng ch÷a ë Trung Quèc kh¸ h¹n chÕ, phÇn luËt s− trùc nhËt (toban bengoshi) lín bÞ c¸o bÞ xÐt xö kh«ng cã luËt s− nh»m ®¶m b¶o nghi can ®−îc luËt s− tham gia, chØ cã 30% vô ¸n h×nh sù cã sù b¶o vÖ tr−íc khi bÞ khëi tè. BÞ can cã tham gia cña ng−êi bµo ch÷a” (NguyÔn quyÒn cã luËt s− khi bÞ c¶nh s¸t giam Quang H−ng, 2012, tr.18). Së dÜ hiÖu qu¶ gi÷ trong vßng 72 giê sau khi bÞ b¾t, thùc hiÖn quyÒn bµo ch÷a ë Trung Quèc ng−êi bÞ t×nh nghi ®−îc quyÒn nép ®¬n trªn thùc tÕ thÊp cßn cã nguyªn nh©n lµ ®Ò nghÞ luËt s− c«ng bµo ch÷a nÕu nh− vÊn ®Ò b¶o ®¶m quyÒn bµo ch÷a ch−a téi ph¹m mµ hä ®−îc cho lµ ®· thùc hiÖn hiÖu qu¶, thiÕu chÕ tµi xö lý vi ph¹m ®èi cã thÓ nhËn h×nh ph¹t tiÒn hoÆc tï víi c¸n bé t− ph¸p, ch−a x©y dùng chÕ ®é chung th©n, hoÆc cã khung h×nh ph¹t chÞu tr¸ch nhiÖm ®èi víi c¸c c¬ quan chøc tèi ®a h¬n 3 n¨m. ViÖc hái cung kh«ng n¨ng x©m ph¹m quyÒn bµo ch÷a cña nghi ®−îc ghi h×nh, ghi tiÕng, ch−a cã hiÖn can (UNDP, 2010). Tuy nhiªn, Bé luËt Tè diÖn cña luËt s− t¹i phßng hái cung. Do tông H×nh sù n¨m 2012 cña Trung Quèc ®ã tõ n¨m 2003 Liªn ®oµn LuËt s− NhËt gÇn ®©y ®· cã nh÷ng quy ®Þnh kh¸ tiÕn B¶n ®· më chiÕn dÞch yªu cÇu c«ng khai bé vÒ quyÒn bµo ch÷a, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ho¸ (h×nh vµ tiÕng) toµn bé qu¸ tr×nh luËt s− tham gia bµo ch÷a. §©y còng lµ hái cung trong phßng hái cung. GÇn nh÷ng h¹n chÕ, bÊt cËp cña Bé luËt Tè ®©y, c¬ quan c«ng tè vµ c¸c c¬ quan tông H×nh sù 2003 cña Trung Quèc vÒ c¶nh s¸t quèc gia ®· b¾t ®Çu ghi h×nh ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s−, ch¼ng cuéc thÈm vÊn cña ng−êi bÞ t×nh nghi, h¹n quy ®Þnh thêi ®iÓm tham gia sím cña chñ yÕu lµ giai ®o¹n cuèi cña qu¸ tr×nh ng−êi bµo ch÷a (§iÒu 33), quy ®Þnh viÖc hái cung, nh»m x¸c ®Þnh râ lêi khai trao ®æi riªng t− gi÷a luËt s− ®èi víi ng−êi nhËn téi cña bÞ c¸o cã tù nguyÖn kh«ng. bÞ buéc téi ®ang bÞ giam gi÷ (§iÒu 37), PhÇn lín c¸c vô xÐt xö sai ë NhËt B¶n quy ®Þnh quyÒn yªu cÇu lo¹i trõ c¸c cã nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do nghi chøng cø bÊt hîp ph¸p (§iÒu 48), vµ hiÖn ph¹m thó téi v× bÞ Ðp cung hay man nay Trung Quèc còng ®· bá quy ®Þnh vÒ khai bëi v× thiÕu c¬ chÕ kiÓm so¸t quyÒn cÊp giÊy chøng nhËn ng−êi bµo ch÷a... lùc trong phßng hái cung. T¹i NhËt B¶n, c. Ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− ë ®iÒu kiÖn hái cung, thêi gian, møc ®é NhËt B¶n kh¾c nghiÖt cña viÖc hái cung rÊt cao, ng−êi bÞ buéc téi vÉn tiÕp tôc bÞ hái mÆc Ph¸p luËt NhËt B¶n mang mÉu h×nh dï luËt quy ®Þnh quyÒn gi÷ im lÆng vµ mét hÖ thèng ph¸p luËt “lai ghÐp”, kh«ng kh«ng cã mÆt cña luËt s− bµo ch÷a thuéc “truyÒn thèng ph¸p luËt” cô thÓ trong phiªn hái cung (UNDP, 2010). nµo. LuËt s− ®−îc phÐp thu thËp chøng cø, ®−îc sö dông nhiÒu ph−¬ng ph¸p ®Æc d. Mét sè chuÈn mùc ph¸p lý quèc tÕ biÖt ®Ó thu thËp chøng cø. LuËt LuËt s− vÒ quyÒn bµo ch÷a trong tè tông h×nh sù cña NhËt B¶n cho phÐp luËt s− ®Ò nghÞ C¸c v¨n b¶n ph¸p lý quèc tÕ cña víi §oµn LuËt s− ®Þa ph−¬ng yªu cÇu c¬ Liªn Hîp Quèc nh− “Tuyªn ng«n quèc quan, tæ chøc cung cÊp tµi liÖu. Theo tÕ vÒ Nh©n quyÒn” (UDHP), “C«ng −íc HiÕn ph¸p vµ Bé luËt Tè tông H×nh sù, quèc tÕ vÒ c¸c quyÒn d©n sù chÝnh trÞ” bÞ can, bÞ c¸o ®−îc quyÒn cã luËt s− bµo 1966 (ICCPR) vµ mét sè c«ng −íc khu ch÷a trong giai ®o¹n sau khi khëi tè vùc ®iÓn h×nh nh− “C«ng −íc Nh©n
  5. VÒ ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s−… 47 quyÒn ch©u ¢u” 1950 (ECHR), Quy chÕ quyÒn cÊu thµnh quyÒn nµy. QuyÒn Rome... ®Òu ghi nhËn quyÒn bµo ch÷a ®−îc xÐt xö c«ng b»ng bao gåm: QuyÒn cña ng−êi bÞ buéc téi víi néi dung kh¸ kh«ng bÞ tra tÊn, kh«ng dïng nhôc h×nh, t−¬ng ®ång. Néi dung quyÒn bµo ch÷a bøc cung trong qu¸ tr×nh ®iÒu tra, quyÒn thÓ hiÖn t¹i §iÒu 14 ICCPR t−¬ng øng b×nh ®¼ng tr−íc toµ ¸n, quyÒn ®−îc xÐt víi §iÒu 6 ECHR vµ §iÒu 55, 66, 67 Quy xö bëi toµ ¸n ®éc lËp, quyÒn ®−îc suy chÕ Rome. Bªn c¹nh ®ã, Liªn Hîp Quèc ®o¸n v« téi, quyÒn bµo ch÷a. QuyÒn bµo ®· th«ng qua v¨n b¶n ph¸p lý liªn quan ch÷a th«ng qua tù bµo ch÷a, lùa chän chÆt chÏ ®Õn ho¹t ®éng bµo ch÷a cña ng−êi trî gióp ph¸p lý hoÆc ®−îc chØ ®Þnh luËt s−, ch¼ng h¹n “TËp hîp c¸c nguyªn ng−êi trî gióp ph¸p lý miÔn phÝ nÕu t¾c b¶o vÖ tÊt c¶ nh÷ng ng−êi bÞ giam kh«ng cã ®iÒu kiÖn chi tr¶, ®−îc b¶o hay cÇm tï d−íi bÊt kú h×nh thøc nµo”, ®¶m cã ®Çy ®ñ thêi gian vµ ®iÒu kiÖn 1988; “C«ng −íc chèng tra tÊn vµ trõng thuËn lîi ®Ó chuÈn bÞ cho viÖc bµo ch÷a ph¹t hoÆc ®èi xö tµn nhÉn, v« nh©n ®¹o vµ ®−îc trao ®æi riªng víi luËt s−. hoÆc lµm mÊt phÈm gi¸ kh¸c”, 1984; 2. Nh− vËy, cã thÓ thÊy: “C¸c h−íng dÉn vÒ vai trß cña c«ng tè Thø nhÊt, sù ph©n lo¹i hÖ thèng viªn”, 1990; “C¸c nguyªn t¾c vÒ tÝnh ®éc ph¸p luËt cña c¸c quèc gia g¾n liÒn víi lËp cña toµ ¸n”, 1985 quy ®Þnh c¸c biÖn c¸c m« h×nh tè tông t−¬ng øng chØ mang ph¸p b¶o ®¶m, b¶o vÖ quyÒn bµo ch÷a tÝnh t−¬ng ®èi bëi sù t−¬ng t¸c lÉn nhau cña ng−êi bÞ buéc téi bÞ giam gi÷, yªu cÇu cña c¸c truyÒn thèng ph¸p luËt. Do ®ã, t¸ch b¹ch chøc n¨ng c«ng tè vµ xÐt xö ngµy nay hÇu hÕt c¸c quèc gia kh«ng còng nh− vai trß ®éc lËp cña tßa ¸n. mang ®Æc ®iÓm thuÇn nhÊt m« h×nh tè Nh÷ng chøng cø chèng l¹i ng−êi bÞ t×nh tông nguyªn thñy mµ cã sù giao thoa, nghi mµ c«ng tè viªn cã ®−îc do thu thËp bæ sung lÉn nhau, ch¼ng h¹n m« h×nh tè b»ng ph−¬ng ph¸p bÊt hîp ph¸p th× tông thÈm vÊn ®Æc tr−ng cña c¸c n−íc kh«ng ®−îc sö dông. Hµnh vi tra tÊn, ®èi Ph¸p, §øc ®· bæ sung yÕu tè tranh tông xö ®éc ¸c, v« nh©n ®¹o ®èi víi ng−êi kh¸c vµ c¸c ®Æc ®iÓm vÒ ho¹t ®éng tè tông, ®Òu bÞ xem lµ téi ph¹m. §Æc biÖt, tµi liÖu ho¹t ®éng bµo ch÷a... Tuy nhiªn, yªu “C¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n vÒ vai trß cña cÇu ®Ò cao, t«n träng quyÒn con ng−êi luËt s−”, 1990, do Liªn Hîp Quèc th«ng ®−îc thÓ hiÖn trong c¸c c«ng −íc quèc qua ®· quy ®Þnh râ rµng, minh b¹ch vÒ tÕ, khu vùc mµ quèc gia ®· ký kÕt ®ßi quyÒn bµo ch÷a, tr¸ch nhiÖm cña c¸c hái c¸c quèc gia khi x©y dùng ph¸p luËt nhµ n−íc trong viÖc b¶o ®¶m, b¶o vÖ ph¶i b¶o ®¶m c©n b»ng gi÷a yªu cÇu quyÒn bµo ch÷a cña ng−êi bÞ buéc téi, “kiÓm so¸t téi ph¹m” vµ vÊn ®Ò “b¶o ch¼ng h¹n ng−êi bÞ buéc téi ®−îc th«ng ®¶m quyÒn con ng−êi cña ng−êi bÞ buéc b¸o vÒ quyÒn bµo ch÷a, ®−îc nhanh téi”. ViÖc n−íc Ph¸p ph¶i nhiÒu lÇn söa chãng tiÕp cËn víi luËt s− vµ ®−îc tiÕp luËt ®Ó phï hîp víi C«ng −íc Nh©n xóc riªng víi luËt s−. quyÒn ch©u ¢u 1950 mµ quèc gia ®· ký C¸c v¨n b¶n ph¸p lý quèc tÕ vµ khu kÕt lµ minh chøng ®iÓn h×nh. vùc ®Òu thÓ hiÖn mèi quan hÖ chÆt chÏ Thø hai, xÐt vÒ tæng thÓ t¹i c¸c quèc gi÷a quyÒn bµo ch÷a cña ng−êi bÞ buéc gia theo m« h×nh tranh tông nh− Mü, vÞ téi vµ quyÒn ®−îc xÐt xö c«ng b»ng ®èi thÕ luËt s− ®−îc n©ng cao vµ quyÒn cña víi hä, quyÒn bµo ch÷a lµ mét trong c¸c luËt s− trong tè tông ®−îc më réng h¬n
  6. 48 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 3.2015 so víi c¸c n−íc theo hÖ thèng d©n luËt thÓ nãi ë c¸c quèc gia nµy, ho¹t ®éng nh− Ph¸p, §øc. Do ®ã, nh×n chung ho¹t bµo ch÷a cña luËt s− g¾n liÒn víi quyÒn ®éng bµo ch÷a cña luËt s− t¹i c¸c n−íc cã luËt s− cña ng−êi bÞ buéc téi trong tè theo m« h×nh tranh tông hiÖu qu¶ h¬n, tông h×nh sù. quyÒn lîi cña ng−êi bÞ buéc téi ®−îc b¶o Thø t−, nghiªn cøu c¸c quy ®Þnh vÒ ®¶m h¬n. Tuy nhiªn, viÖc lùa chän m« ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− cña c¸c h×nh tè tông phô thuéc kh¸ lín vµo quèc gia ®−îc kh¶o s¸t kÕt hîp c¸c chuÈn nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸ch quan, ch¼ng h¹n mùc ph¸p lý quèc tÕ vÒ vÊn ®Ò nµy cho yÕu tè lÞch sö, v¨n hãa, chÝnh trÞ, tæ thÊy: PhÇn lín c¸c n−íc ®Òu quy ®Þnh chøc quyÒn lùc nhµ n−íc... vµ kh«ng m« thêi ®iÓm tham gia tè tông cña luËt s− h×nh nµo ®−îc ®¸nh gi¸ hoµn toµn lý kh¸ sím, x©y dùng chÕ ®é luËt s− trùc t−ëng. HiÖn nay, hÇu hÕt c¸c quèc gia ban (NhËt B¶n, §øc), quy ®Þnh quyÒn trªn thÕ giíi ®Òu tham gia c¸c c«ng −íc thu thËp chøng cø vµ ®Ò xuÊt hç trî thu quèc tÕ vµ khu vùc vÒ quyÒn con ng−êi. thËp chøng cø, ®−îc gÆp gì, trao ®æi Néi dung c¸c c«ng −íc thÓ hiÖn nhÊt riªng víi ng−êi bÞ buéc téi ®ang bÞ giam qu¸n yªu cÇu b¶o ®¶m quyÒn ®−îc xÐt gi÷ kh«ng h¹n chÕ, luËt s− ®−îc t¹o ®iÒu xö c«ng b»ng ®èi víi ng−êi bÞ buéc téi kiÖn ®Ó tiÕp cËn th«ng tin, tµi liÖu phôc mµ quyÒn bµo ch÷a lµ mét trong sè c¸c vô ho¹t ®éng bµo ch÷a. quyÒn cÊu thµnh cña quyÒn ®−îc xÐt xö Thø n¨m, vÒ c¬ chÕ b¶o ®¶m, b¶o vÖ c«ng b»ng. Trªn thùc tÕ, ho¹t ®éng bµo quyÒn bµo ch÷a, ph¸p luËt c¸c n−íc nh− ch÷a chØ ®¹t hiÖu qu¶ nÕu tÊt c¶ c¸c Mü, Ph¸p, §øc, NhËt B¶n quy ®Þnh kh¸ quyÒn cña quyÒn ®−îc xÐt xö c«ng b»ng ®Çy ®ñ vµ chÆt chÏ vÒ viÖc lo¹i trõ c¸c ®−îc b¶o ®¶m thùc hiÖn. Do ®ã, dï chøng cø thu thËp bÊt hîp ph¸p, xö lý thuéc bÊt kú truyÒn thèng ph¸p luËt víi hµnh vi c¶n trë, x©m ph¹m quyÒn bµo m« h×nh tè tông nµo nh−ng ®· lµ thµnh ch÷a..., trong khi ®ã ë Trung Quèc thiÕu viªn cña c¸c c«ng −íc quèc tÕ, khu vùc v¾ng c¸c chÕ tµi xö lý nªn hiÖu qu¶ bµo th× c¸c quèc gia ph¶i b¶o ®¶m thùc hiÖn ch÷a cña luËt s− kh¸ thÊp. tÊt c¶ c¸c quyÒn cña quyÒn ®−îc xÐt xö c«ng b»ng ®èi víi ng−êi bÞ buéc téi theo Tãm l¹i, nghiªn cøu c¸c quy ®Þnh vÒ ph¸p luËt quèc tÕ mµ quèc gia ®· ký kÕt. ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− mét sè n−íc trªn thÕ giíi ®¹i diÖn cho c¸c truyÒn Thø ba, quyÒn bµo ch÷a trong tè thèng ph¸p luËt chÝnh vµ cã nhiÒu liªn tông h×nh sù víi ý nghÜa lµ ph¹m trï hÖ víi ViÖt Nam (Mü, Ph¸p, §øc, NhËt quyÒn con ng−êi g¾n liÒn víi ng−êi bÞ B¶n, Trung Quèc) kÕt hîp mét sè chuÈn buéc téi, do ®ã tÊt c¶ c¸c quèc gia ph¶i mùc ph¸p lý quèc tÕ vÒ quyÒn bµo ch÷a cã tr¸ch nhiÖm b¶o ®¶m, b¶o vÖ nh»m cã ý nghÜa nhÊt ®Þnh trong viÖc tham hiÖn thùc hãa mµ kh«ng chØ dõng l¹i ë kh¶o, häc hái kinh nghiÖm n−íc ngoµi ghi nhËn. C¸c quèc gia ®−îc nghiªn cøu nh»m ®−a ra c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu (ngo¹i trõ Trung Quèc) cho thÊy, ho¹t qu¶ ho¹t ®éng bµo ch÷a cña luËt s− ®éng bµo ch÷a cña luËt s− kh¸ phæ trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam, ®ång thêi biÕn. Trong hÇu hÕt c¸c vô ¸n h×nh sù, s¸ng tá tr¸ch nhiÖm cña quèc gia ®èi víi khi ng−êi bÞ buéc téi bÞ b¾t hoÆc bÞ c¸o c¸c c«ng −íc quèc tÕ, khu vùc vµo ph¸p buéc vÒ téi cã kh¶ n¨ng ¸p dông h×nh luËt quèc gia mµ quèc gia ®· ký kÕt  ph¹t tï ®Òu cã luËt s− tham gia (do mêi hoÆc ®−îc hç trî luËt s− bµo ch÷a). Cã (Xem tiÕp trang 42)

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản