VIÊM GAN C
1. Tổng quan
Ước tính có 3% dân số thế giới (hơn 170 triệu người) mang một loại virus bí
ẩn tấn công thầm lặng vào gan mà không biết. Ðó là vì có tới 90% số người
nhiễm virus viêm gan C (HCV) không hề có triệu chứng. Trên thực tế, hầu
hết mọi người không biết họ có bệnh cho tới hàng chục năm sau đến khi các
xét nghiệm y tế thường qui cho thấy tổn thương gan. Ðôi khi người người
bệnh biết mình bị viêm gan C khi đi hiến máu, vì hiện nay các ngân hàng
máu đã sàng lọc thường qui virus này.
Gan có trọng lượng từ khoảng 1,2-1,6 kg, là cơ quan phức tạp nhất và lớn
nhất trong cơ thể. Nó nằm dưới các xương sườn phải và thực hiện nhiều
chức năng quan trọng gồm khử độc, lọc máu và sản sinh nhiều chất dinh
dưỡng tối quan trọng.
Vi rus gây viêm gan C là một trong 6 virus viêm gan hiện đã được xác định,
những virus kia là A, B, D, E và G. Tất cả đều khiến gan bi viêm, ảnh hưởng
đến chức năng gan. Virus gây viêm gan C nằm trong số những virus viêm
gan nguy hiểm nhất.
Trong nhiều trường hợp, HCV dẫn đến bệnh gan mạn tính như xơ gan, là
tình trạng sẹo gan không thể phục hồi và có khả năng gây tử vong, ung thư
gan hoặc suy gan. Nó là nguyên nhân đứng thứ 2 gây bệnh gan sau rượu và
là lý do hàng đầu dẫn đến ghép gan tại Mỹ.
Mặc dù viêm gan A và B đã có vaccin, hiện nay chưa có vaccin cho viêm
gan C. Ngoài ra, điều trị chuẩn cho HCV không có hiệu quả hoàn toàn, vì
vậy việc tìm kiếm các cách điều trị mới đang tiếp tục.
Dấu hiệu và triệu chứng
Bình thường, HCV không có triệu chứng trong giai đoạn đầu. Nếu có triệu
chứng, chúng thường nhẹ và giống như cúm. Bao gồm:
- Mệt mỏi nhẹ
- Buồn nôn hoặc chán ăn
- Ðau cơ và khớp
- Tức vùng gan.
Cho dù bạn bị viêm gan C mạn tính, bạn cũng có rất ít triệu chứng. Trong
nhiều trường hợp, triệu chứng không xuất hiện trong tới 30 năm. Mặc dù
đôi khi bạn bị một hay nhiều triệu chứng sau:
- Mệt mỏi
- Chán ăn
- Buồn nôn và nôn
- Vàng da vàng mắt kéo dài hoặc tái phát
- Sốt nhẹ.
Viêm gan C có thể gây tổn thương gan cho dù bạn không có triệu chứng.
Bạn cũng có thể truyền virus cho người khác khi bản thân không có triệu
chứng. Ðó là lý do tại sao cần xét nghiệm nếu bạn nghi ngờ đã tiếp xúc với
viêm gan C hoặc có hành vi nguy cơ.
2. Nguyên nhân
Nói chung, nhiễm viêm gan C thường là do tiếp xúc với máu nhiễm virus.
Hầu hết bệnh nhân bị nhiễm viêm gan C qua truyền máu trước năm 1992, là
năm áp dụng các xét nghiệm sàng lọc máu cải tiến. Có thể cũng nhiễm virus
do tiêm chích bằng kim tiêm bẩn hoặc hít cocain qua ống hít nhiễm bẩn
hoặc, ít gặp hơn, là từ kim dùng trong xăm hoặc xỏ lỗ trên cơ thể. Trong một
số ít trường hợp, HCV có thể lây qua đường tình dục.
3. Các yếu tố nguy cơ
Các qui trình sàng lọc máu hiệu quả đã làm giảm mạnh khả năng nhiễm
HCV từ truyền máu. Nhưng nếu bạn được truyền máu trước năm 1992, bạn
có nguy cơ nhiễm viêm gan C.
Bạn cũng có nguy cơ nếu:
- Tiêm chích hoặc hít các loại ma tuý (như cocain) dù chỉ một lần.
- Ghép tạng trước năm 1992.
- Là nhân viên y tế có tiếp xúc với máu nhiễm virus.
- Ðược truyền các yếu tố đông máu trước năm 1987 hoặc bị bệnh ưa chảy
máu được truyền máu trước năm 1992.
4. Khi nào thì cần đi khám
Ði khám nếu bạn nghi ngờ có tiếp xúc với virus viêm gan C, nếu thấy vàng
da và mắt hoặc nếu có các triệu chứng khác của viêm gan.
Nếu bạn đang điều trị viêm gan, hãy đi khám ngay nếu bạn có bất cứ triệu
chứng nào sau đây:
- Ngủ gà, lú lẫn hoặc dễ kích động
- Nôn, ỉa chảy hoặc đau bụng
- Vàng da tăng
- Phát ban ở da
- Sốt
- Chán ăn.
5. Sàng lọc và chẩn đoán
Ðề nghị bác sĩ khám sàng lọc HCV nếu bạn nghĩ mình đã tiếp xúc với virus
hoặc có nguy cơ bị bệnh. Nếu bạn được truyền máu trước 1992 từ một người
cho mà sau đó người này có xét nghiệm HCV(+), bạn có thể được nhận thư
của bệnh viện hoặc ngân hàng máu đề nghị bạn đi khám sàng lọc.