intTypePromotion=1

Xây dựng chỉ số đánh giá tác động của biến đổi khí hậu tới sản xuất nông nghiệp Việt Nam theo phương pháp điều tra

Chia sẻ: Leon Leon | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
56
lượt xem
8
download

Xây dựng chỉ số đánh giá tác động của biến đổi khí hậu tới sản xuất nông nghiệp Việt Nam theo phương pháp điều tra

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nghiên cứu thực hiện tại 14 tỉnh đại diện cho 8 vùng sinh thái nông nghiệp, sử dụng PRA phương pháp. Cung cấp thông tin quan trọng là đội ngũ nhân viên môi trường từ cán bộ Sở TN & MT và nông nghiệp từ Sở NN & PTNT. Các questionairs tập trung vào lý do của sự thay đổi khí hậu, mối liên kết của biến đổi khí hậu và nông nghiệp năng lực sản xuất và thích ứng của tỉnh. Ba phát hiện chính là tác động của khí hậu thay đổi về sản xuất nông nghiệp của tỉnh, các chỉ số...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Xây dựng chỉ số đánh giá tác động của biến đổi khí hậu tới sản xuất nông nghiệp Việt Nam theo phương pháp điều tra

  1. XÂY D NG CH S ĐÁNH GIÁ TÁC Đ NG C A BI N Đ I KHÍ H U T I S N XU T NÔNG NGHI P VI T NAM THEO PHƯƠNG PHÁP ĐI U TRA Mai Văn Tr nh, Nguy n Lê Trang, Ph m Quang Hà SUMMARY Develop assessment indices for impact of climate change on agricultural production (for field survey) The study conducted in 14 provinces representative for 8 agroecological zones, using PRA method. Key informants were environmental staffs from DONRE and agricultural staffs from DARD. The questionairs focused on reason of climate change, linkages of climate change and agricultural production and adaptation capacities of provinces. Three main findings were impacts of climate change on provincial agricultural production, selected indicators and adaptation activities for calculating climate change indices. These findings will clarify the weight of each input factor in calculating climate change indices and help us to assess the impact of climate change better. Keywords: climate change, agricultural ho ch nh chính sách Nhà nư c trong I. §Æt vÊn ®Ò tương lai. M c ích c a nghiên c u là bư c Bi n i khí h u (B KH) hi n nay ã u ch ra m i liên h gi a nh ng bi n tr thành m i quan ng i toàn c u. Các h ng th i ti t khí h u v i nh ng thay i qu c a s thay i khí h u th hi n rõ r t trong s n xu t nông nghi p và th y s n t i s thay i m c nư c bi n, ch th y các vùng sinh thái khác nhau, làm cơ s xây văn, th i ti t và thiên tai b t thư ng. Vi t d ng các gi i pháp thích ng phù h p cho Nam v i ư ng b bi n dài hơn 3260km t ng vùng. ư c ánh giá là 1 trong nh ng nư c b nh hư ng n ng n nh t c a bi n i khí h u. II. VËt liÖu vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu Nông nghi p và th y s n Vi t Nam là hai lĩnh v c quan tr ng trong n n kinh t qu c 1. V t li u nghiên c u gia. V i dân s hơn 86 tri u dân có t i Nghiên c u ư c ti n hành d a ch y u 73,8% dân s s ng nông thôn, 67,5% dân trên các k t qu i u tra v khí h u t các s trong lĩnh v c nông nghi p, nh ng di n s nông nghi p và phát tri n nông thôn các bi n c a khí h u th i ti t ư c d báo s t nh, t các chuyên gia u ngành c a t nh nh hư ng nghiêm tr ng không ch t i s n ti n hành năm 2010. xu t nông nghi p, th y s n mà còn tác ng r t l n n i s ng c a a s ngư i dân 2. Phương pháp nghiên c u Vi t Nam. Nghiên c u m i quan h gi a Nghiên c u ti n hành i u tra có s bi n i khí h u, th i ti t v i s n xu t nông tham gia thông qua phi u i u tra và ph ng nghi p ang tr thành m t nhu c u c p thi t v n tr c ti p các cán b qu n lý c p s v không ch i v i ngư i dân, các nhà khoa môi trư ng (S TNMT) và v nông nghi p h c nông nghi p mà còn i v i công tác và phát tri n nông thôn (S NN&PTNT)
  2. trong 14 t nh thành tr i dài trên 7 vùng sinh III. KÕt qu¶ vµ th¶o luËn thái c a c nư c (Phú Th và Hòa Bình thu c vùng núi phía B c; Nam nh và H i 1. Bi n đ i khí h u nư c ta Phòng vùng ng b ng sông H ng; Các k t qu phân tích xu hư ng c a Ngh An và Th a Thiên - Hu thu c vùng th i ti t trong giai o n 1971 - 2000 trong B c Trung b ; Bình nh và Khánh Hòa các tr m (SiHymete, Worlbank, 2010) cho thu c vùng Nam Trung b ; Bình Thu n và th y có s thay i rõ ràng v lư ng mưa, ng Nai thu c vùng ông Nam b ; k nhi t trong giai o n này (B ng 1). L k và Gia Lai thu c vùng Tây Nguyên; Nhìn chung, lư ng mưa trong th i kỳ này An Giang và Vĩnh Long thu c vùng ng gi m mi n B c nhưng l i tăng mi n b ng sông C u Long: Nam. Nhi t thì tăng t t c các vùng T ng s 250 phi u i u tra v i 55 câu sinh thái, trong ó nhi t t i thi u theo h i ư c thi t k bao g m các câu h i: hi u ngày tăng nhanh hơn nhi t t i a theo bi t v B KH, nh n bi t v B KH, và các ngày. Trên c nư c, trung bình nhi t câu h i v hi n tr ng, kh năng thích ng tăng 0,760C, trong khi nhi t t i a và và gi m thi u B KH c a ngư i dân trong t i thi u l i tăng l n lư t 0,96 C và 0,510C. 0 t nh b ng phương pháp l y ý ki n tr c ti p Lư ng chi u sáng thì l i gi m, c bi t k t h p th o lu n nhóm. trong mi n Nam. N u nh ng xu hư ng Các s li u i u tra ư c x lý c v thay i này ti p t c di n ra thì mi n B c nh tính (v s nh hư ng c a m t ch tiêu có th x y ra h n hán nhi u hơn trong khi B KH nào ó n s n xu t và phát tri n) ó mi n Nam s b ng p l t nhi u hơn và nh lư ng (v m c nh hư ng c a trong tương lai. m t ch tiêu B KH nào ó n s n xu t và phát tri n) s d ng ph n m m SPSS. B ng 1. S thay i lư ng mưa, nhi t trên các vùng sinh thái th i kỳ 1971 - 2007 Lư ng mưa Nhi t đ Nhi t đ t i đa Nhi t đ t i th p Vùng trung bình năm trung bình trung bình trung bình (mm) (oC) (oC) (oC) Đông B c - 191.4 0.86 0.88 0.91 Tây B c - 71.9 0.85 0.55 0.92 Đ ng b ng sông H ng - 245.0 0.83 0.68 0.89 B c Trung b - 178.5 0.83 0.59 0.98 Nam Trung b 172.5 0.56 0.38 0.97 Tây Nguyên 165.3 0.78 0.26 1.01 Đông Nam b 141.6 0.65 0.37 1.16 Đ ng b ng sông C u Long 91.6 0.61 0.21 0.87 C nư c - 20.8 0.76 0.51 0.96 Ngu n: SiHymete, Worldbank (2010).
  3. Ch th i ti t vùng mưa Nm nhi t i nông nghi p. B ng 2 t ng h p l i m i e nh hư ng r t m nh n nư c ta. Bão, ng p d a c a các lo i hình thiên tai th i ti t th y lũ, h n hán xu t hi n thư ng xuyên trên c văn n các vùng sinh thái trong c nư c. nư c. N h ng bi n ng b t l i v khí h u N h ng thiên tai này ư c d báo là s tăng th y văn này gây h u qu nghiêm tr ng cho trong i u ki n B KH. B ng 2. B t l i c a các thiên tai th i ti t th y văn trên các vùng sinh thái Lo i thiên tai TB ĐB ĐBSH BTB NTB TN ĐNB ĐBSCL Bão +++ +++ ++++ ++++ ++++ ++ +++ +++ Ng p - - ++++ ++++ +++ +++ +++ +++++ Lũ quét +++ +++ - +++ +++ +++ +++ + H n hán +++ +++ + ++ +++ ++ +++ + Xâm nh p m n - - + ++ ++ + ++ +++ Nhi m m n - - +++ ++ ++ - ++ +++ Ghi chú: TB: Tây B c; B: ông B c; BSH: ng b ng sông H ng; BTB: B c Trung b ; N TB: N am Trung b ; TN : Tây N guyên; N B: ông N am b ; BSCL: ng b ng sông C u Long; r t h i (++++), h i (+++), trung bình (++), nh (+), không nh hư ng ( - ). N gu n: Báo cáo Qu c gia v gi m thiên tai (2005). 2. L a ch n ch s đánh giá theo k t ch n cho vi c tr l i v hi u bi t, nh n bi t qu đi u tra v B KH và hi u bi t v hi n tr ng các bi n pháp thích ng, gi m thi u ang và s Trong t ng s 250 phi u i u tra v i ư c áp d ng. Trong ó câu tr l i ư c l a 250 câu tr l i c a cán b qu n lý môi ch n nhi u nh t (có t l % cao nh t) ư c trư ng và nông nghi p, có r t nhi u s l a t ng k t B ng 3. B ng 3. Các câu tr l i ư c l a ch n nhi u nh t Ph n trăm Câu tr l i đư c l a ch n Nhi t đ th hi n s nh hư ng c a BĐKH 69,2 Nhi t đ TB năm tăng bi u hi n cho s BĐKH 74,8 S thay đ i nhi t đ trung bình năm có nh hư ng l n nh t đ n nông nghi p th y s n 39,6 Nhi t đ trung bình năm tác đ ng đ n năng su t cây tr ng v t nuôi 70,0 T ng tích ôn thay đ i tác đ ng đ n th i v gieo tr ng 48,0 T ng tích ôn thay đ i tác đ ng đ n d ch h i cây tr ng 48,0 Biên đ nhi t đ nh hư ng đ n năng su t cây tr ng v t nuôi 67,6 S ngày rét h i trong năm nh hư ng đ n năng su t cây tr ng v t nuôi 70,8 Lư ng mưa cao nh t trong năm tăng là do tác đ ng c a BĐKH 54,0
  4. Ph n trăm Câu tr l i đư c l a ch n S thay đ i lư ng mưa trung bình năm nh hư ng đ n năng su t cây tr ng 65,2 Thay đ i s ngày mưa trong năm nh hư ng đ n công tác th y l i và mùa v 67,2 S thay đ i lư ng mưa cao nh t nh hư ng đ n năng su t cây tr ng v t nuôi 70,0 Cư ng đ lũ tăng là bi u hi n c a s thay đ i quy lu t ho t đ ng c a thiên tai 66,0 H n hán và cư ng đ bão tăng có nh hư ng l n nh t đ n nông nghi p th y s n 36,0 Thay đ i cư ng đ bão làm thi t h i mùa v nhi u nh t 71,6 S thay đ i t n su t bão nh hư ng đ n tài s n và s n xu t 74,0 Thay đ i mùa xu t hi n bão nh hư ng đ n b trí cơ c u cây tr ng 69,2 S thay đ i cư ng đ lũ nh hư ng m nh đ n cơ s h t ng 73,2 Thay đ i t n su t lũ nh hư ng đ n th i v s n xu t 70,8 Thay đ i th i gian lưu lũ nh hư ng đ n môi trư ng, h th ng giao thông và th y l i 70,4 S thay đ i h n hán gi m năng su t cây tr ng 71,6 Nư c bi n dâng có nh hư ng m nh đ n nông nghi p và th y s n 74,0 BĐKH làm gi m năng su t cây tr ng 75,6 Năng su t cây tr ng gi m là do tác đ ng c a sâu b nh và h n hán 72,0 BĐKH làm thoái hóa tài nguyên đ t 74,8 Khô h n và m n hóa gây thoái hóa tài nguyên đ t m nh nh t 65,0 BĐKH có nh hư ng đ n tài nguyên nư c, trong đó 75,6 Xâm nh p m n nh hư ng m nh đ n tài nguyên nư c 70,8 C n ph i thích nghi v i BĐKH 64,0 C n đưa ra k ho ch l ng ghép ng phó v i BĐKH 66,4 C n đ u tư nghiên c u gi ng cây tr ng v t nuôi thích nghi BĐKH 63,6 C n tăng cư ng h th ng c nh báo s m v BĐKH 62,4 S tr l i có tính l a ch n ph n nào 3. Các ho t đ ng thích ng v i BĐKH giúp chúng ta ánh giá ư c t m quan liên quan đ n ch s BĐKH tr ng c a các y u t th i ti t khí h u và các hi n tư ng b t thư ng i v i s n Các ho t ng thích ng v i B KH là xu t nông nghi p và th y s n, t ó có th m t ch tiêu quan tr ng trong vi c gi m xây d ng ư c các tr ng s khi tính toán m c thi t h i c a B KH, do ó các ho t các ch s v B KH, làm cơ s cho vi c ng thích ng cũng ư c i u tra ph c v xây d ng các phương án thích ng và tính toán các ch s v thích ng. K t qu gi m thi u. i u tra ư c tóm t t trong B ng 4.
  5. B ng 4. Các bi u hi n c a B KH và hi n tr ng m t s bi n pháp thích ng Vùng D u hi u BĐKH Gi i pháp thích ng Mi n núi phía H n hán, thi u nư c cu i mùa Chuy n đ i di n tích h n hán không ch đ ng nư c B c (MNPB) khô, mưa l n trong đ u mùa mưa, sang cây màu, gi i thi u các gi ng ch u h n, gi m xói mòn đ t m nh vào mùa mưa, di n tích 2 v lúa, gi i thi u k thu t che ph nilon, lũ quét, lũ ng, trư t l đ t. tr ng r ng và phát tri n h th ng nông lâm k t h p. Đ ng b ng sông H n hán vào mùa khô, thi u nư c C ng c đê ngăn m n, h th ng th y l i, gi i thi u H ng (ĐBSH) tư i cho lúa xuân nhưng ng p l t cây tr ng có nhu c u nư c th p hơn lúa như ngô, l c, l i x y ra vào cu i mùa mưa. Xâm đ u tương, s d ng các lo i lúa lai ch u m n. nh p m n m nh d c b bi n và các h th ng c a sông. B c Trung b Ng p l t x y ra nhi u hơn, xâm Chuy n đ i h th ng cây tr ng, thay đ i t l cây (BTB) nh p m n gây thi u nư c v xuân, tr ng, c i thi n h th ng th y l i, áp d ng cây tr ng mùa mưa đ n mu n hơn, biên đ ng n ngày và tăng kh năng tr nư c c a h đ p, nhi t đ lơn hơn. tr ng r ng, chuy n vùng ng p m n thành vùng nuôi tr ng th y s n Nam Trung b H n hán và ng p l t b t thư ng Tr ng cây ch u h n làm hàng hóa (như cây Neem), (NTB) v i lũ quét. chuy n đ i di n tích 3 lúa thành 2 lúa + 1 tôm Đông Nam b H n hán kéo dài, thi u nư c ng t S d ng gi ng ch u m n, gi i thi u các lo i cây hàng (ĐNB) mùa khô, xâm nh p m n x y ra hóa gi m nhu c u nư c tăng thu nh p m nh. Đ ng b ng sông Hán hán v xuân nhưng lũ l t v Thay đ i h th ng cây tr ng phù h p v i ru ng ng p C u Long mùa, nhi t đ tăng rõ r t, xâm m n, c i thi n h th ng th y l i, r a m n, gi i thi u (ĐBSCL) nh p m n x y ra m nh. gi ng ng n ngày ch ng ch u cao, gi i thi u các mô hình lúa - cá, lúa - tôm.
  6. T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam Nh ng vùng ng b ng ven bi n ch u tác ng m nh m c a B KH ( BSH, BTB, NB và BSCL) như b xâm nh p m n, nhi m m n d n n thi u nư c ng t ph c v sinh ho t và tư i trong mùa khô; ng p l t vào mùa mưa ( BSCL, NB); h n hán kéo dài (BTB, NTB, NB và BSCL). Nhi u vùng ã có nh ng ho t ng thích ng tích c c và gi m ư c nh ng thi t h i áng k do B KH gây ra như c ng c l i h th ng ê ngăn m n ( BSH, DBSCL); chuy n cây lúa có nhu c u nư c cao sang cây màu có nhu c u nư c th p (MNPB, BSH) s d ng cây ch u h n (NTB) và k t h p nuôi tr ng th y s n ( NB, BSCL). IV. KÕt luËn T k t qu i u tra nghiên c u ã rút ra ư c các lo i tác ng c a B KH n s n xu t nông nghi p c a t ng vùng sinh thái, l a ch n ư c trên 30 ch tiêu liên quan n tính toán các ch s v B KH như ch s d b t n thương (v ti p xúc, ch s nh y c m và kh năng thích ng) và các ch s v thi t h i, giúp cho quá trình ánh giá tác ng c a B KH n nông nghi p ư c chính xác hơn và xây d ng các chương trình thích ng sát v i th c t hơn. TÀI LI U THAM KH O 1. SiHymete, Phân vi n Khí tư ng th y văn và Môi trư ng phía Nam. 2. Báo cáo Qu c gia v gi m thiên tai. H i th o Qu c t v gi m thiên tai, Kobe - Hyogo, Nh t B n, 18 - 22 /1/2005. 3. Worldbank, 2010, Nghiên c u kinh t các gi i pháp thích ng v i bi n i khí h u. Ngư i ph n bi n PGS. TS. Nguy n Văn Tu t 6

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản