Xây dựng khả năng phục hồi
Hà Nội, 2010
Các chiến lược thích ứng cho sinh kế ven
biển chịu nhiều rủi ro nhất do tác động của
biến đổi khí hậu ở miền Trung Việt Nam
BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
Dự áN Đói Nghèo Và Môi TrườNg
Xây dựng khả năng phục hồi:
Các chiến lược thích ứng cho sinh kế ven biển
chịu nhiều rủi ro nhất do tác động của biến
đổi khí hậu ở miền Trung Việt Nam
Hà Nội, 2010
BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
DỰ ÁN ĐÓI NGHÈO VÀ MÔI TRƯỜNG
Bản quyền © 2010 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam (MONRE)
và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP)
Xuất bản bằng tiếng Việt và tiếng Anh với sự chấp thuận của MONRE và UNDP.
Giấy phép xuất bản số:
Chịu trách nhiệm nội dung:
PGS.TS. Trương Mạnh Tiến
Biên tập:
TS. Julie-Ann Ellis
TS. Nguyễn Trung Thắng
Ths. Kim Thị Thuý Ngọc
iii
CBCNRM Quản lý tài nguyên ven biển dựa vào cộng đồng
CCFSC Ban Chỉ đạo Phòng, chống Lụt, bão Trung ương
CIDA Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada
DONRE Sở Tài nguyên và Môi trường
FGD Thảo luận nhóm tập trung
HVCA Đánh giá hiểm họa, khả năng thích ứng và tình trạng dễ bị tổn thương
ICZM Quản lý tổng hợp vùng ven biển
IMHEN Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường Việt nam
IMOLA Quản lý tổng hợp các hoạt động đầm phá
MARD Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
MOIT Bộ Công thương
MOLISA Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội
MONRE Bộ Tài nguyên và Môi trường
MPI Bộ Kế hoạch và Đầu tư
NCAP Chương trình trợ giúp biến đổi khí hậu của chính phủ Hà Lan
NTP Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu
PEP Dự án Đói nghèo và Môi trường
SEA Đánh giá Môi trường Chiến lược
SEDP Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
SLF Khung sinh kế bền vững
UNDP Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc
UNFCCC Công ước Khung của Liên Hợp quốc về Biến đổi khí hậu
UNIFEM Quỹ phát triển phụ nữ của Liên Hợp Quốc
VNRC Hội chữ thập đỏ Việt Nam
Danh mục từ viết tắt
iv
TỪ VIẾT TẮT ........................................................................................................................................................................................... iii
MỤC LỤC ..................................................................................................................................................................................................iv
LỜI CÁM ƠN ............................................................................................................................................................................................ix
A. TÓM TẮT ...............................................................................................................................................................................................1
A.1 Tiếp cận sinh kế ven biển đối với biến đổi khí hậu ................................................................................................................1
A. 2 Đưa ra phạm vi vấn đề. ................................................................................................................................................................1
A. 3 Hỗ trợ thích ứng hợp lý ...............................................................................................................................................................2
A. 4 Di cư và tái định cư như một sự đa dạng hóa sinh kế ............................................................................................................3
A. 5 Hạ tầng cứng và mềm ..................................................................................................................................................................3
A. 6 Các cách tiếp cận thích nghi với khí hậu theo lĩnh vực.........................................................................................................4
B. GIỚI THIỆU CHUNG ........................................................................................................................................................................5
B.1 Mục tiêu và các câu hỏi nghiên cứu ...........................................................................................................................................5
B.2 Phương pháp luận ..........................................................................................................................................................................5
B.3 Phương pháp nghiên cứu và phân tích ......................................................................................................................................6
B.4 Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu .................................................................................................................................................8
B.5 Tổn thương do biến đổi khí hậu ................................................................................................................................................9
B.6 Chính sách và thể chế ................................................................................................................................................................10
B.7 Những áp lực khác từ biến đổi khí hậu ................................................................................................................................... 10
C. CÁC XU THẾ SINH KẾ NÔNG THÔN .................................................................................................................................... 13
C.1 Giới thiệu chung về địa bàn nghiên cứu ................................................................................................................................ 13
C. 2 Tổng quan về hoạt động sinh kế tại khu vực nghiên cứu ................................................................................................. 14
C. 2.1 Địa điểm và hình thức sinh kế ...................................................................................................................................... 14
C. 2.2 Nhận thức của người dân về đói nghèo .....................................................................................................................17
C.3 Nước và Sinh kế ......................................................................................................................................................................... 18
C.4 Phân tích về các sinh kế chủ đạo và sự thay đổi sinh kế ..................................................................................................... 20
C. 4.1 Các sinh kế chủ đạo ........................................................................................................................................................ 20
C. 4.2 Suy giảm chất lượng tài sản: Nông nghiệp .................................................................................................................22
C. 4.3 Suy giảm chất lượng tài sản: Ngư nghiệp và Nuôi trồng thủy sản ......................................................................... 22
C. 4.4 Ứng phó với suy giảm tài sản sinh kế: di cư .............................................................................................................. 23
C.5 Vai trò của thể chế trong việc thay đổi sinh kế ..................................................................................................................... 25
C. 5.1 Những ảnh hưởng của tác động bên ngoài ................................................................................................................ 25
C. 5.2 Vốn xã hội và sinh kế .....................................................................................................................................................27
C.6 Suy thoái tài nguyên là động lực của sự thay đổi sinh kế ................................................................................................... 27
C. 6.1 Sinh kế và biến đổi tài nguyên .....................................................................................................................................27
C. 6.2 Suy giảm chung về số lượng và chất lượng lượng các sản phẩm thủy sản ............................................................ 28
C. 6.3 Ô nhiễm, các nguy cơ do khí hậu, và sụt giảm sản lượng của ngành nuôi trồng thủy sản ...............................30
D. NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI DÂN VỀ CÁC NGUY CƠ DO KHÍ HẬU, RỦI RO SINH KẾ VÀ CÁCH THÍCH
ỨNG HIỆN TẠI CỦA ĐỊA PHƯƠNG ............................................................................................................................................. 33
D.1 Nhận thức của người dân về nguy cơ và xu hướng của khí hậu ........................................................................................ 33
D.2 Nhận thức của người dân về những tác động của rủi ro khí hậu lên nguồn sinh kế ..................................................... 33
Mục lục