Yếu tố X bí ẩn tạo thành công cho doanh nghiệp
Hãy quan sát đứa trẻ đang thể hiện đầy cản đảm, chỉ với một chút nguyên
tắc thôi, nó sẽ là làm thay đổi cả thế giới.
Steve Jobs can đảm thách thức thế giới bằng những sản phẩm chưa có tiền
lệ
Liệu bạn có đặt cược cả công ty vào chiếc 747 khi còn chưa có máy bay
nào được bán? (Boeing)
Liệu bạn có đặt cược danh tiếng của công ty vào chiếc điện thoại cầm tay
không có bàn phím thực, khi không hề biết thế giới sẽ phản ứng ra sao với sản
phẩm đó? (Apple).
Liệu bạn có đưa công ty tới đỉnh mạo hiểm với việc biến nó thành một
"công viên giải trí", nơi người dân cả nước chỉ đến được bằng đường hàng không,
ở thời đại mà đi lại bằng máy bay là ngoại lệ và càng không phải là "quy định" bắt
buộc? (Disney)
Còn chuyện mở một cửa hiệu thực phẩm không có một sản phẩm tên tuổi
với bất cứ hộ gia đình nào? (Whole Foods, chuỗi siêu thị bán thực phẩm tự nhiên
và hữu cơ tại Austin, Texas).
Liệu bạn có đặt cược toàn bộ tương lai số tiền từ thiện của mình vào lời hứa
rằng chính bạn (với số tiền đó) sẽ chấm dứt cảnh đói khát của trẻ em chỉ trong
vòng 5 năm? (Share Our Strength, Tổ chức tại Mỹ với mục tiêu "xóa đói" cho trẻ
em)
Khi nghiên cứu điều gì quyết định thành công, kinh doanh vì lợi nhuận hay
không vì lợi nhuận, hầu hết các phân tích đều tập trung vào nội dung (content):
Chi phí quảng cáo là bao nhiêu, sản phẩm có đặc tính gì, triết lý quản lý của công
ty là gì, và vân vân. Còn bối cảnh (context) chỉ được nhắc đến qua loa.
Nhưng bối cảnh mới chính là điều cần bàn. Bối cảnh là gì? Đó là khuôn
khổ hoạt động ở đó nội dung diễn ra - có người sẽ nói, bối cảnh chính là mục tiêu.
Ví dụ, việc thiết kế tàu vũ trụ thám hiểm mặt trăng Apollo là nội dung. Mục tiêu
đưa con người lên mặt trăng trong vòng 9 năm là bối cảnh. Bạn sẽ thu được một
kết quả hoàn toàn khác từ những kỹ sư thiết kế các con tàu thám hiểm mặt trăng
nếu bối cảnh là "một ngày nào đó bạn có thể lên mặt trăng" so với bối cảnh "chúng
ta sẽ lên mặt trăng trong 9 năm".
Nội dung được quyết định bởi bối cảnh. Nếu một công ty có nhân tố X -
điều kỳ diệu khó diễn tả tạo ra một khối thống nhất lớn hơn tổng cộng các thành
tố trong nó. Đó không phải vì nội dung. Mà đó là do bối cảnh.
Bối cảnh được quyết định bởi nguyên tắc. Trong ví dụ con tàu Apollo,
nguyên tắc là phải dám thử những điều vượt quá tiềm năng con người - làm được
những điều không thể. Kennedy nói, "Chúng ta lựa chọn đi đến mặt trăng, và làm
những việc khác nữa, không phải vì những việc đó dễ dàng, mà vì chúng rất gian
nan".
Dù vậy, thường thì nguyên tắc chủ chốt trong các tổ chức được tạo ra một
cách tình cờ, và bị chi phối bởi sự sợ hãi. Đây là một số điều như vậy:
- Khả năng sinh lời trong ngắn hạn
- Khả năng sinh lời trong dài hạn
- Tạo hình ảnh tốt với giới truyền thông nhằm thu hút các nhà hảo tâm
- Làm sao để ba mẹ yêu quý mình
- Không làm những gì có thể khiến chúng ta trông tồi tệ
- Tối đa hóa cái lợi cá nhân
- Không để mất việc
Những nguyên tắc thực sự truyền cảm hứng có nền tảng ở khả năng đi đến
một ngày tốt đẹp hơn, kỳ diệu và phi thường. Ví dụ:
- Martin Luther King: "Tôi có một ước mơ, bốn đứa con nhỏ của tôi một
ngày nào đó sẽ sống trong một đất nước nơi chúng sẽ không bị phán xét vì màu da
mà vì phẩm chất, tư cách con người chúng".
- Steve Jobs: "Tôi muốn hét lên thật lớn giữa vũ trụ".
- Walt Disney đặt tham vọng vào nhà thiết kế các nhân vật hoạt hình Herb
Ryman: "Herbie, tôi chỉ muốn nó trông không giống bất cứ thứ gì trên thế giới
này".
- Nhà tạo mẫu thời trang Giorgio Armani: "Tôi tin quần áo của tôi có thể
đem đến cho người ta hình ảnh tốt hơn về chính họ - điều có thể làm tăng cảm giác
tự tin và hạnh phúc của họ.
Đổi lại, nguyên tắc lại thể hiện ra trong cuộc sống bằng sự dũng cảm.
Vì thế câu hỏi tiếp theo là, liệu có ai đứng mũi chịu sào đủ can đảm để bám
lấy một nguyên tắc dựa trên cảm hứng, ngay cả khi mọi người đang nỗ lực hết
mình để tập trung tổ chức vào một điều gì đó dễ định lượng trực tiếp hơn? Có ai
dám giữ trọn niềm tin vào điều phi thường khi mọi người khác đều bị bó buộc bởi
sự sợ hãi? Và có ai quan tâm về nguyên tắc hơn bất cứ thứ gì?
Chuyện kể rằng Einstein đã để lại một câu khẩu hiệu ở văn phòng tại
Princeton, "không phải mọi thứ đếm được đều có thể đếm được, và không phải
mọi thứ có thể đếm được đều là thứ đếm được". Các doanh nghiệp chúng ta quý
trọng đều bám chặt một nguyên tắc cảm hứng và họ luôn hành động một cách can
đảm nhằm theo đuổi cũng như bảo vệ nguyên tắc đó, ngay cả phải đánh đổi bằng
danh tiếng, tương lai cá nhân và cả doanh nghiệp. Kết quả dài hạn của sự quyết
tâm đó không dễ gì đếm được trong ngắn hạn.
Và ở đây tồn tại một nghịch lý. Trước đây, người ta cho rằng các nhà lãnh
đạo nguyên tắc không làm việc vì tiền. Còn hiện nay, họ có làm việc vì tiền nhưng
tiền không phải là thứ chi phối họ. Kết quả của sự tách biệt đó là, họ thu hút được
tiền, khách hàng, và thành công.
Tại trường kinh doanh, chúng tôi dạy tài chính, marketing, quan hệ công
chúng, và quản trị. Chúng ta sẽ làm gì để dạy người khác về về sức mạnh của
nguyên tắc cảm hứng và sức mạnh của việc kiên định với nó, dù chuyện gì xảy ra.