CHƯƠNG III
HỆTHỐNG PHÁP LUẬT –
QUY PHẠM PHÁP LUẬT
I. HỆ THỐNG PHÁP LUẬT
1. Khái niệm:
Hệ thống pháp luật là tổng thể các quy phạm
pháp luật có mối liên hệ nội tại thống nhất với
nhau, được phân định thành các chế định pháp
luật, các ngành luật và được thể hiện trong các
văn bản do nhà nước ban hành theo những trình
tự, thủ tục và hình thức nhất định.
=> Hệ thống pháp luật = hệ thống cấu trúc bên
trong và hình thức thể hiện bên ngoài của pháp
luật.
2. Hệ thống cấu trúc của pháp luật
(Cấu trúc bên trong của pháp luật)
2.1 Khái niệm
Hệ thống cấu trúc của pháp luật gồm tổng thể
các quy phạm pháp luật có mối liên hệ nội tại
thống nhất và phối hợp với nhau, được phân chia
thành các chế định pháp luật và các ngành luật.
• Hệ thống cấu trúc của pháp luật bao gồm 3
thành tố ở 03 cấp độ khác nhau:
+ Quy phạm pháp luật (tính chất tế bào);
+ Chế định luật (tính chất nhóm);
+ Ngành luật (tính chất lĩnh vực).
2.2 Các yếu tố cấu thành nên hệ thống cấu trúc pháp
luật
a) Quy phạm pháp luật: Là quy tắc xử sự trong các trường
hợp cụ thể do Nhà nước quy định, có tính chất bắt buộc
chung và được nhà nước bảo đảm thực hiện.
b) Chế định pháp luật: Bao gồm một số quy phạm có đặc
điểm chung giống nhau nhằm điều chỉnh một nhóm quan hệ
xã hội tương ứng.
Chế định pháp luật mang tính chất nhóm, mỗi chế định có đặc
điểm riêng nhưng chúng đều có mối liên hệ nội tại thống nhất
với nhau, chúng không tồn tại biệt lập.
c) Ngành luật:
Ngành luật bao gồm hệ thống quy phạm pháp luật có đặc
tính chung để điều chỉnh các quan hệ cùng loại trong một lĩnh
vực nhất định của đời sống xã hội.
Để xác định tính chất, nội dung và phạm vi của mỗi ngành
luật, người ta dựa vào hai tiêu chí:
+ Đối tượng điều chỉnh
+ Phương pháp điều chỉnh
Việc phân định ranh giới giữa các ngành luật là vấn đề rất
khó và chỉ mang tính tương đối.
2.3 Các ngành luật trong hệ thống pháp luật VN
- Luật hiến pháp
-Luật hành chính
- Luật tài chính
- Luật ngân hàng
- Luật đất đai
- Luật lao động
- Luật hôn nhân va gia đình
- Luật dân sự
- Luật tố tụng dân sự
- Luật hình sự
- Luật tố tụng hình sự
- Luật kinh tế
- Luật pháp quốc tế gồm công pháp và tư pháp