Bài thuốc từ cây địa hoàng
Đặc trị táo bón và tiểu đường.
Địa hoàng là cây sinh địa hoàng, thường gọi tắt là cây sinh địa (Rhemannia glutinosa
Gaertn), họ hoa mõm sói (Scrophulariacea). Bộ phận dùng làm thuốc là rễ (Radix
Rhemanniae). Sau khi thu hoạch, tùy theo cách chế biến, rễ sinh địa hoàng sẽ cho các sản
phẩm khác nhau với những tác dụng cũng khác nhau như: tiên địa hoàng, can địa hoàng,
sinh địa, thục địa.
Tiên địa hoàng
Rễ địa hoàng tươi vừa được thu hoạch. Tiên địa hoàng có độ dài khoảng 15-20cm, đường
kính khoảng 1,5 – 2cm, vỏ rễ căng nhẵn, màu vàng nhạt, vị ngọt, đắng nhẹ, nhiều dịch.
Can địa hoàng: tiên địa hoàng thái phiến, phơi khô hoặc sấy khô ở nhiệt độ thấp. Can địa
hoàng có vị ngọt, đắng hơn tiên địa hoàng.
Sinh địa hoàng.
Thục địa
Đem sinh địa nấu, hoặc chưng với hỗn hợp gồm sinh khương (gừng tươi), sa nhân, rượu
trắng (35-40 độ) nhiều giờ, sau đó đem phơi hoặc sấy ở nhiệt độ thấp (60-700C) rồi lại
nấu tiếp và phơi như trên, làm nhiều lần. Trong quá trình phơi, thường xuyên lấy dịch nấu
ban đầu còn lại, tẩm vào vị thuốc, làm nhiều lần cho đến khi sản phẩm chế có thể chất
mềm, dẻo, màu đen, sờ không dính tay. Từ sinh địa hoàng đã cung cấp tới 4 vị thuốc nói
trên.
Tuy nhiên, việc bảo quản 2 vị thuốc tiên địa hoàng và can địa hoàng rất khó và hoạt chất
của chúng cũng không ổn định. Vì vậy sinh địa và thục địa là 2 vị thuốc chính thức được
dùng trong y học cổ truyền.