Báo cáo nghiên cứu
khoa học:
"Quan niệm mới về
sự sống trong tập thơ
"Bài ca những con
chim đêm của Nguyễn
Quang Thiều"
NguyÔn thÞ hiÒn quan niÖm míi vÒ sù sèng trong tËp th¬...,tr. 16-21
16
Quan niÖm míi vÒ sù sèng trong tËp th¬
Bµi ca nh÷ng con chim ®ªm cña nguyÔn quang thiÒu
NguyÔn ThÞ HiÒn
(a)
Tãm t¾t. Bµi b¸o ®i s©u nghiªn cøu nh÷ng nÐt míi trong quan niÖm vÒ sù sèng trong
tËp Bµi ca nh÷ng con chim ®ªm, mét trong nh÷ng tËp th¬ thµnh c«ng nhÊt, thÓ hiÖn
râ nÐt phong c¸ch th¬ NguyÔn Quang ThiÒu.
1. NguyÔn Quang ThiÒu lµ mét
trong nh÷ng c©y bót cã ®ãng gãp vµo
c«ng cuéc c¸ch t©n th¬ ViÖt Nam ®−¬ng
®¹i víi sù ®æi míi vÒ t− duy, c¶m xóc vµ
ng«n ng÷. Mét trong nh÷ng nÐt míi
trong c¶m xóc th¬ NguyÔn Quang ThiÒu
chÝnh lµ nh÷ng suy ngÉm s©u s¾c vÒ sù
sèng - c¸i chÕt, sù huû diÖt - sù t¸i sinh.
Cã thÓ nãi, th¬ NguyÔn Quang ThiÒu lµ
“sù tr¨n trë vÒ sù suy kiÖt vÒ câi thÕ vµ
kh¶ n¨ng t¸i sinh cña nh©n lo¹i”[1].
Trong c¸c tËp th¬ Sù mÊt ngñ cña löa,
Ng−êi ®µn bµ g¸nh n−íc s«ng vµ NhÞp
®iÖu ch©u thæ míi, NguyÔn Quang
ThiÒu ®· c¶nh b¸o vÒ sù tan r· cña ®êi
sèng tinh thÇn vµ sù khñng ho¶ng, c«
®¬n cña con ng−êi thêi hiÖn ®¹i. VÉn
tiÕp tôc m¹ch c¶m xóc tõ c¸c tËp th¬
tr−íc nh−ng ë Bµi ca nh÷ng con chim
®ªm, c¶m xóc Êy “chÝn” h¬n, s©u s¾c
h¬n vµ cã lÏ còng ch−a bao giê thi sÜ c«
®¬n nh− ë thi phÈm nµy. C« ®¬n v×
kh«ng t×m kiÕm ®−îc tri ©m, tuyÖt väng
v× sù tan r· cña ®êi sèng. C¸i t«i tr÷
t×nh nh− giËt m×nh thøc nhËn l¹i cuéc
sèng vµ chÝnh m×nh, nhËn ra nçi c« ®¬n
tuyÖt väng:
Ph¨ng ph¾c mét l¸ sen giµ
§îi ta trªn miÒn n−íc lÆng
Hìi ng−êi h¸i hoa kiÕp tr−íc
KiÕp nµy cã ho¸ b×nh kh«ng
Ph¶i ®µo ba tÊc ®Êt s©u
Míi t×m ®−îc ng−êi uèng r−îu?
Ph¶i lªn ®Õn b¶y tÇng trêi
Míi t×m ®−îc ng−êi hÇu chuyÖn?
NgÈng mÆt mét vÇng m©y ®á
Næ vang tiÕng sÊm l−ng trêi
Cói ®Çu mét miÒn cá tr¾ng
Në xoÌ t¸m h−íng bèn ph−¬ng...
(LÔ t¹)
Ngo¸i tr«ng nh÷ng tri ©m tõ kiÕp
tr−íc, lÆn xuèng ba tÊc ®Êt s©u, bay lªn
®Õn by tÇng trêi, ngÈng mÆt, cói ®Çu, më
câi lßng ra bèn ph−¬ng, t¸m h−íng, tÊt c
nç lùc t×m kiÕm tri ©m còng r¬i vµo hun
hót h×nh nh con ®−êng. Bµi th¬ gîi ta
nhí ®Õn nçi niÒm cña TrÇn Tö Ngang x−a:
“TiÒn bÊt kiÕn cè nh©n. HËu bÊt kiÕn lai
gi¶...”.
ë
tr−êng ca Nh©n chøng cña mét
c¸i chÕt, NguyÔn Quang ThiÒu còng viÕt
vÒ nçi c« ®¬n cña nh÷ng thi sÜ: “Hä sinh ra
trªn xø së nµy nh− sø mÖnh vµ nh− sù ®µy
®o¹... §· bao nhiªu n¨m råi hä nãi nh−ng
qu¸ Ýt ng−êi nghe tiÕng hä. Hä nãi nh−
ph¸n xÐt, nh− tha thø, nh− mét bæn
phËn... Khi ®i ngang qua nh÷ng ®¸m
®«ng hä kh«ng bao giê ®−îc céng vµo ®«ng
vµ ®¸m ®«ng kh«ng céng ®−îc hä”. Nh÷ng
nhµ th¬ ®· c¶nh b¸o vÒ sù tan r· cña ®êi
sèng tinh thÇn nh−ng th«ng ®iÖp Êy ®·
kh«ng cã ai ®ãn nhËn, thÊu hiÓu. §Ó råi
cuèi cïng “Hä võa ®i qua võa than khãc,
võa ca h¸t, vµ khuÊt dÇn trong nh÷ng c¸i
chÕt xum xuª nh− mét vô mïa”. “ThÕ gian
réng lín lµ kh«ng cã g× ph©n c¸ch vµ mäi
©m thanh. Chµng ®Òu nghe b»ng c¸i tai
réng lín cña c« ®¬n” (Nhµ th¬). Trong
mét câi ®i vÒ cña nh©n gian, cã lÏ thi sÜ lµ
ng−êi mang ¸m ¶nh lín nhÊt vÒ nçi c«
®¬n. Th¬ Hoµng H−ng lµ mét chuçi rïng
NhËn bµi ngµy 23/9/2008. Söa ch÷a xong 28/11/2008.
tr−êng §¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp xxxviii , sè 1b-2009
17
m×nh kh¾c khoi tr−íc h− v«. Hoµng CÇm
phiªu diªu gi÷a hai bê thùc - ¶o, cuèi cïng
còng ch¹m ph¶i “Tr¬ tr¬ mÆt giÊy s¹m
mµu c« ®¬n”. Víi D−¬ng KiÒu Minh, cuéc
®êi nh− mét nçi niÒm khã hiÓu ch¬i v¬i,
ngËm ngïi, nh− sù nÝu gi÷ nh÷ng ®iÒu
thËt máng manh, h− v«:
TiÕng g× ®¬n ®éc, xa h¬n nçi buån
¦íc väng tr−ên trong thanh v¾ng
§©y lµ bµi ca x−a, ®©y lµ v−ên tr¨ng x−a
VÉn sèng rªu phong m¸i cæ
Mét t×nh yªu t×m ®Õn tù t×nh
ThÒm son lÆng bãng mai giµ ®æ
õ
niÒm ®au ch¼ng bao giê nãi
õ
hy väng mong manh h¬n c kiÕp ng−êi
(Cñi löa)
NguyÔn Quang ThiÒu ®au ®ín nhËn
ra r»ng con ng−êi trong ®êi sèng hiÖn ®¹i
dÔ cã nguy c¬ ®¸nh mÊt m×nh. Hä “gäi m·i
bãng m×nh b»ng c¸i tªn xa l¹” (Nh÷ng
ng−êi lang thang), “l¹c ngay tr−íc cöa
ngâ nhµ m×nh (Håi t−ëng th¸ng 9), hä
ph¶i lu«n nç lùc ®Ó chèng l¹i nh÷ng ¶o
¶nh:
Vµ t«i b¾t ®Çu cuéc trß chuyÖn víi
chÝnh t«i ®Ó chèng l¹i sù can thiÖp
Cña nh÷ng g× kh«ng t«i mµ l¹i gièng t«i
Mét ®Çu bµn t«i ngåi, ®Çu kia lµ o nh...
§ã lµ cuéc ®èi tho¹i gi÷a “t«i” vµ “o
nh”.
o ¶nh ®ã - chiÕc bãng ®ã ph¶i
ch¨ng lµ nh÷ng ký øc v¨n ho¸, lµ hån vÝa
«ng cha? Con ng−êi hiÖn ®¹i lu«n ph¶i lý
gi¶i, ph¶i tranh ®Êu ®Ó nhËn ra nh÷ng gi¸
trÞ ®Ých thùc. Cuéc tranh ®Êu Êy kh«ng
khoan nh−îng “mét c¸i chÕt ®ang chê
hoÆc o ¶nh hoÆc t«i”. Trong bµi th¬ Bøc
th− ®Ò ngµy 25/12, NguyÔn Quang ThiÒu
®· miªu t¶ mét ®êi sèng trÇn tôc. T¸c gi
sö dông mét lo¹t ®éng tõ: gµo, khãc rèng,
s¨n, t×m, xÐ, c¾t, chöi, tranh giµnh, kÕt téi,
tè c¸o... ®Ó biÓu lé tr¹ng th¸i dung tôc,
xung ®ét vµ tan r· cña ®êi sèng vµ sù
th¶m h¹i, “bi th−¬ng vµ hÌn yÕu” cña con
ng−êi. “Sù lõa dèi” ®· rãt ®Çy vµo ®êi sèng
vµ tÊt c¶ r¬i vµo mª lÇm, ngé nhËn. ChØ cã
mét ng−êi nh×n ra ®−îc cnh ngé Êy:
Vµ lóc ®ã cã ng−êi ®øng dËy
§i vµo bãng tèi
Vµ quay nh×n l¹i
ThÊy m×nh mÈy chóng ta c¾m ®Çy gi¸o
Phãng tíi tõ mét ®Êu tr−êng kh¸c.
2. C¶m høng nhËn thøc l¹i hiÖn thùc
gióp nhµ th¬ cã dÞp suy ngÉm thÊu ®¸o
h¬n vÒ sù sèng vµ c¸i chÕt, vÒ lÏ tö sinh
trong câi ®êi v« l−îng nµy. §on ca vÒ
buæi tèi lµ mét bµi th¬ kh¸ ®éc ®¸o c vÒ
ý t−ëng vµ thñ ph¸p. Nhµ th¬ chän bèi
cnh ®ªm: “Khi nh÷ng ngän ®Ìn lÇn l−ît
t¾t vµ chóng ta ®i”. Kh«ng chØ riªng
NguyÔn Quang ThiÒu mµ rÊt nhiÒu nhµ
th¬ ®· dïng ®ªm ®Ó thÓ hiÖn ý t−ëng. Víi
Hoµng CÇm, VÒ Kinh B¾c b¾t ®Çu b»ng
n¨m ®ªm: Kim, Méc, Thuû, Ho¶, Thæ lµ
mét nçi ®au xÐ ruét; víi TrÇn DÇn, ®ªm
còng bÞt bïng vµ ®Çy b·o tè “T«i cßn mét
m×nh kh¸ng cù víi mªnh m«ng. T«i ®øng
th¼ng trô ng−êi ®ªm ng· b¶y”.
ë
®©y,
NguyÔn Quang ThiÒu chän bãng ®ªm ®Ó
t¹o nªn mét thö th¸ch ®èi víi ®êi sèng con
ng−êi. Khi bãng ®ªm ®æ xuèng còng chÝnh
lµ lóc “tÊt c¶ nh÷ng ng−êi chÕt trë vÒ” víi
thÕ giíi cña ng−êi sèng. Hä trë vÒ m−în
nhµ cöa, ®å ®¹c cña nh÷ng ng−êi sèng ®Ó
tiÕp tôc sèng l¹i nh÷ng cuéc ®êi lì dë ®·
®¸nh mÊt. Vµ ë ®ã ®· diÔn ra cuéc tranh
giµnh gi÷a c¸c thÕ lùc tèi t¨m vµ ¸nh s¸ng
trong t©m hån cña con ng−êi:
Khi nh÷ng ngän ®Ìn lÇn l−ît t¾t vµ
chóng ta ®i
TÊt c nh÷ng ng−êi chÕt trë vÒ thµnh phè
Mét c¸nh cöa khÏ rÝt lªn, mét c¸i
c©y chît rung xµo x¹c
Mét con chã bÞ xÝch bçng sña thng thèt
Nh÷ng ®¸m m©y chÇm chËm v¾t
ngang ¸nh s¸ng vÇng tr¨ng
Giã thæi nh÷ng tÊm rÌm tung lªn råi
tung xuèng bÊt ®éng
NguyÔn thÞ hiÒn quan niÖm míi vÒ sù sèng trong tËp th¬...,tr. 16-21
18
Nh÷ng ng−êi chÕt trë vÒ ®«ng h¬n
nh÷ng ng−êi ®ang sèng trong thµnh phè
Hä trë vÒ vµ sèng trong ®êi sèng cña
chóng ta.
Nh÷ng ng−êi chÕt ®i l¹i lò l−ît ngã
nh×n mäi n¬i
Hä ¨n uèng, t¾m röa, trß chuyÖn,
c−êi khãc...
Hä tiÕp tôc sèng mét ®êi sèng ®ét
ngét bÞ c¾t ®øt
Hä tiÕp tôc m¬ nh÷ng giÊc mî bÞ tan
biÕn gi÷a chõng
Nh÷ng ng−êi chÕt trë vÒ m−în th©n
x¸c chóng ta, m−în giäng nãi chóng ta
...Nh÷ng ng−êi chÕt trë vÒ m−în
nhµ cöa, ®å ®¹c vµ ph−¬ng tiÖn cña
ng−êi ®ang sèng
M−în c«ng viÖc cña ng−êi ®ang
sèng, lêi thï hËn vÉn vang lªn
Cïng víi lêi thó téi vµ lêi xin lçi...
C¶nh n¸o lo¹n cuång hoan cña
nh÷ng linh hån chÕt chiÕm mét phÇn
lín trong bµi th¬. Khi nh÷ng linh hån
chÕt (nh÷ng “linh hån thiÖn” vµ nh÷ng
“linh hån ¸c”) xuÊt hiÖn, hä khiÕn cho
nh÷ng ng−êi ®ang sèng ph¶i run rÈy, sî
h·i. §Æc biÖt lµ nh÷ng linh hån ¸c,
chóng d−êng nh− ngù trÞ, lÊn ¸t trong
®êi sèng, chóng xuÊt hiÖn vµ tranh
giµnh quyÒn sèng víi ng−êi sèng ®Ó
kiÓm nghiÖm l¹i gi¸ trÞ cña ®êi sèng
nµy. KÕt thóc bµi th¬ thËt bÊt ngê:
Tõ nh÷ng ng«i sao c¸c thiªn thÇn bay vÒ
§Ëu lªn tr¸n nh÷ng ®øa trÎ ®ang
say ngñ....
Thµnh phè ®−îc ch÷a ch¹y, ®−îc
håi søc trong buæi r¹ng ®«ng
BÇu trêi trªn nh÷ng m¸i nhµ yªn
tÜnh vµ xanh th¼m
TÊt c¶ cöa ®· më, ®· thøc dËy nh÷ng
®øa trÎ víi g−¬ng mÆt ng¸i ngñ
Nh÷ng thiªn thÇn ®· m−în g−¬ng
mÆt chóng, giäng nãi vµ t©m hån chóng
§Ó hiÓn thÞ vµ bµy tá ë l¹i
Trong thµnh phè cßn ®Çy ló lÉn vµ
téi lçi cña chóng ta.
“C¸c thiªn thÇn bay vÒ”, thÕ lùc cña
c¸i ¸c ®· kh«ng th¾ng ®−îc c¸i thiÖn.
Hay Ýt nhÊt c¸i ¸c ®· kh«ng thÓ x©m
ph¹m tíi nh÷ng ®øa trÎ. B¶o vÖ nh÷ng
®øa trÎ Êy tøc lµ b¶o vÖ sù sèng trong
tr¾ng, thiªng liªng vµ quÝ gi¸ cña t©m
hån con ng−êi. R¹ng ®«ng ®· lªn vµ sù
sèng l¹i trë vÒ yªn tÜnh, thanh b×nh.
Nh÷ng thiªn thÇn ®· Èn n¸u trong t©m
hån trÎ th¬ ®Ó “hiÓn thÞ vµ bµy tá”c¸i
thiÖn, c¸i ®Ñp trong thÕ giíi “ló lÉn vµ téi
lçi cña chóng ta”. §©y còng lµ mét ý
t−ëng nhÊt qu¸n cña NguyÔn Quang
ThiÒu trong c¸c tËp th¬.
Bµi ca nh÷ng con chim ®ªm lµ
bµi th¬ dµi 150 c©u thÓ hiÖn râ nhÊt
tinh thÇn ®êi sèng cña nhµ th¬ ë tËp th¬
nµy. Nçi c« ®¬n cña ®êi sèng hiÖn t¹i ®·
t¹o nªn nh÷ng lç hæng v« cïng lín
trong t©m hån con ng−êi. §Ó lÊp ®Çy
kho¶ng trèng ®ã, con ng−êi cÇn mét
cuéc sèng “dµy ®Æc” h¬n, gÊp g¸p h¬n.
§ã lµ ý t−ëng chñ ®¹o khiÕn cho mËt ®é
h×nh ¶nh trong bµi th¬ nµy rÊt cao
thËm chÝ, t¸c gi¶ cßn t−íc bá c¶ kh«ng
gian sèng cña chóng ®Ó t¹o thªm sù
“dµy ®Æc” ®ã n÷a:
Nh− chØ cßn con tµu nhá ngñ im l×m
trªn bÕn
Nh− chØ cßn sãng r× rµo, nh− chØ cßn
l¹i n−íc
Nh− chØ cßn xa x¨m, thiªm thiÕp nh÷ng
qu®åi
Nh− chØ cßn giã ®i qua rõng b¹ch ®µn
thÉm tèi...
...Nh− chØ cßn mét ng−êi giµ ®au r¨ng
©m Ø
...Nh− chØ cßn mét con c¸ nhá b¬i theo
¸nh s¸ng v× sao
Nh− chØ cßn ng−êi ®µn bµ ngñ vïi trong
chiÕc ch¨n xa l¾c
Nh− chØ cßn m×nh t«i, nh− chØ cßn mét
bµn tay…
tr−êng §¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp xxxviii , sè 1b-2009
19
§iÖp tõ “nh− chØ cßn” lÆp l¹i 13 lÇn ®·
lµm hiÓn hiÖn mét thÕ giíi trèng rçng,
c¸c sù vËt bÞ cÇm tï, ®¬n ®éc. Cuéc sèng
®−îc ®æ ®Çy b»ng tõng ®êi sèng riªng
biÖt cña sù vËt. Mét thÕ giíi t−ëng
chõng nh− ®· chÕt. “Nh−ng kh«ng, cã
mét tiÕng, chît väng trong ®ªm. Tr«i d¹t
trªn mÆt hå mªnh m«ng vµ déi vµo bê
®Êt.... Cßn mét tiÕng, con chim ®ªm ®Ëp
c¸nh vµ väng xuèng...”. Trong câi ©m u
vµ ®æ n¸t Êy, tiÕng chim ®ªm ®· lµm
bõng s¸ng, kh¬i thøc, n¸o ®éng sù sèng:
lµm ho¶ng sî, lµm phôt t¾t, lµm bËt
tung, lµm xóc ®éng rung lªn... Vµ ®Ó
cho con ng−êi: nhËn ra ng«i nhµ, nhËn
ra c¬n m¬, nhËn ra cuèn s¸ch, nhËn ra
líp häc, nhËn ra mét ng−êi… §Ó cho tÊt
c¶ sù vËt v−¬n dËy mét sù sèng míi:
®øng dËy, tho¸t khái, v−¬n lªn, mäc cao
h¬n, c¶ mét thÕ giíi nh− vì bïng ra,
nh− ch¹y trèn… TiÕng chim ®ªm ®¸nh
thøc c¶ nh÷ng linh hån ®· chÕt… ThÕ
giíi ®· bõng tØnh trong tiÕng chim khai
s¸ng, nh÷ng gi¸ trÞ trinh nguyªn cña
buæi ban s¬ ®−îc phôc sinh tho¸t khái
nh÷ng ¶o t−ëng, ngé nhËn, tha ho¸. ThÕ
giíi trë nªn mét c¸i nÒn thanh b×nh
tÜnh lÆng ®Ó tiÕng chim “xèi vµo kh«ng
gian”. Cuèi cïng, ng«i sao ®· s¸ng, hå
n−íc còng s¸ng lªn nh− mét con m¾t,
mét “con ®−êng s¸ng nh− mét vÖt phÊn”
ch¹y lªn ®Ønh ®åi: “mÑ h·y mang con
lªn ®Ønh ®åi” lµ mét bøc th«ng ®iÖp vÒ
sù khao kh¸t b×nh yªn vµ bÊt tö.
NÕu nh− Bµi ca nh÷ng con chim
®ªm lµ bµi ca vÒ søc sèng m·nh liÖt vµ
qu»n qu¹i cña c¸i ®Ñp, cña th¬ tr−íc thÕ
gian téi lçi vµ dung tôc th× Nh©n
chøng cña mét c¸i chÕt lµ bµi ca vÒ
sù hÊp hèi, ®ín ®au ®Ó t¸i sinh mét ®êi
sèng míi. Tr−êng ca nµy gåm 19 khóc,
®−îc dùng lªn nh− mét vë kÞch, mét c©u
chuyÖn cã nh©n vËt, cã diÔn biÕn. Theo
t¸c gi¶ Quúnh Nhi, ë tr−êng ca nµy
NguyÔn Quang ThiÒu ®· ®−a ra mét
thñ ph¸p kh¸ t¸o b¹o: “Trong n¨m tËp
th¬ tr−íc, sù bén bÒ, viªn m·n cña ®êi
sèng ®−îc ph¸t hiÖn vµ tr×nh bµy d−íi
¸nh s¸ng cña c¶m xóc thi ca. §êi sèng
®ã ®−îc hiÖn lªn khi nhµ th¬ nç lùc
khiÕn cho nã ph¶i hiÖn lªn trong ng«n
ng÷ cña m×nh... Nh−ng ë tËp thø s¸u
nµy vµ ®Æc biÖt trong tr−êng ca Nh©n
chøng cña mét c¸i chÕt... ®êi sèng kh«ng
cßn bÞ nç lùc c¸i t«i lµm hiÖn lªn n÷a
mµ nã ph¶i ®Êu tranh víi tù nã ®Ó
giµnh quyÒn tån t¹i... NguyÔn Quang
ThiÒu ®· dïng mét ®êi sèng kh¸c ®æ
vµo ®êi sèng nh− mét chÊt men kÝch
thÝch...”. Më ®Çu cho b¶n tr−êng ca, nhµ
th¬ ®· biÕn ®æi ®êi sèng b»ng mét c¬n
m−a tu«n ®æ tõ trêi:
Khi m−a ®ªm ®æ xuèng tÊm huyÒn
nhung cña trêi, t«i nhËn ra dßng s«ng
®ang ch¶y. TiÕng r× rÇm cña n−íc ®i vÒ
ch©n trêi... T«i nghe tiÕng th× thÇm con
c¸ c¸i nãi víi con c¸ ®ùc: “n−íc ®· cuèn
tr«i nh÷ng tÊm l−íi vïi tËn ®¸y bïn. Vµ
ngµy cña chóng ta ®· ®Õn”...
Nh©n vËt “t«i” ®ãng vai trß “nh©n
chøng” ®Ó chøng kiÕn sù biÕn ®æi cña
®êi sèng trong c¶ 19 khóc Êy:
Cã nh÷ng ngµy trong ®êi dµi bÊt tËn.
Chóng ta r· rêi vµ thÝch nãi vÒ sù kÕt thóc.
“Vµ ngµy cña chóng ta ®· ®Õn”, cã phi lµ
lêi cña con c¸ tiªn tri. Hay ®ã lµ tinh thÇn
s«ng vang lªn trong nhÞp chy lín
§êi sèng con ng−êi cã lóc qu¸ tï tóng
vµ môc ruçng. Ngay c ®Õn giÊc m¬ còng
“®Çy sù xÕp ®Æt vµ kh«ng d¸m bay lªn
nh÷ng ®Ønh c©y”. Lóc Êy “dßng s«ng ®i
qua ®êi sèng nÆng nÒ, c»n cçi”, “b»ng sù
im lÆng khæng lå, n−íc nhÊn ch×m mäi vËt
kh«ng cã c¸nh”. N−íc cuèn tr«i mäi thø,
nh÷ng phï hoa h− o, nh÷ng dôc väng
tÇm th−êng, nh÷ng giÊc m¬ nhá nhen.
Mçi khóc lµ mét bèi c¶nh víi nh÷ng con
ng−êi, nh÷ng sù vËt kh¸c nhau: nh÷ng
®øa trÎ, c« g¸i, ng−êi ®µn bµ, t«i vµ em, thi
sÜ, diÔn viªn kÞch... Cuéc sèng hiÖn lªn nh−