ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐINH THỊ NGỌC MAI
DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VỢ NHẶT CỦA KIM LÂN
(NGỮ VĂN 12, TẬP 2) THEO HƢỚNG
TIẾP CẬN THI PHÁP HỌC
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN
HÀ NỘI – 2016
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐINH THỊ NGỌC MAI
DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN VỢ NHẶT CỦA KIM LÂN
(NGỮ VĂN 12, TẬP 2) THEO HƢỚNG
TIẾP CẬN THI PHÁP HỌC
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM NGỮ VĂN
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN NGỮ VĂN)
Mã số: 60 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS ĐOÀN ĐỨC PHƢƠNG
HÀ NỘI – 2016
i
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn, người viết đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp
đỡ. Nhân dịp này, người viết xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới quý thầy, cô
giáo của trường Đại học Giáo dục, Đại học quốc gia Hà Nội – những người đã nhiệt
tình giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi cho người viết trong thời gian học tập.
Người viết xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. TS. Đoàn Đức Phương –
người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ người viết suốt quá trình thực hiện cho
tới khi hoàn thành luận văn này.
Người viết cũng xin gửi lời cảm ơn tới các bạn đồng nghiệp, các học viên lớp
cao học Lý luận và phương pháp dạy học Ngữ văn khóa 10, Đại học Giáo dục cùng
toàn thể thầy cô giáo và các em học sinh trường THPT Vũ Duy Thanh, trường
THPT Tô Hiến Thành đã nhiệt tình hỗ trợ và đóng góp ý kiến để luận văn được
hoàn thành đúng tiến độ.
Cuối cùng, do điều kiện về thời gian và khả năng của bạn thân có hạn nên
luận văn có thể không tránh khỏi những thiếu sót. Do đó, người viết rất mong nhận
được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy cô, quý độc giả để luận văn
được hoàn thiện hơn nữa.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 10, năm 2016
Tác giả
ĐINH THỊ NGỌC MAI
ii
DANH MỤC VIẾT TẮT
ĐHSP
Đại học sư phạm
PGS
Phó giáo sư
TS
Tiến sĩ
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
NXB
Nhà xuất bản
SKG
Sách giáo khoa
THPT
Trung học phổ thông
THCS
Trung học cơ sở
GD&ĐT
Giáo dục và đào tạo
PPDH
Phương pháp dạy học
BĐTD
Bản đồ tư duy
iii
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề ......................................................................................................... 4
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................... 6
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu .............................................................................. 7
5. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................................... 7
6. Đóng góp của luận văn ............................................................................................ 7
7. Cấu trúc luận văn .................................................................................................... 7
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ....................... 9
1.1. Cơ sở lý luận ....................................................................................................... 9
1.1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn hiện hành ............................ 9
1.1.2. Khái lược về thi pháp học ............................................................................... 11
1.2. Cơ sở thực tiễn .................................................................................................. 22
1.2.1. Tình hình vận dụng thi pháp trong dạy học tác phẩm văn học trong nhà
trường phổ thông ....................................................................................................... 22
1.2.2. Thực trạng dạy học truyện ngắn Vợ nhặt của tác giả Kim Lân trong chương
trình Ngữ văn 12 ....................................................................................................... 23
Tiểu kết chương 1...................................................................................................... 29
CHƢƠNG 2. TÍCH CỰC HÓA PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC TRUYỆN NGẮN
VỢ NHẶT CỦA TÁC GIẢ KIM LÂN THEO HƢỚNG TIẾP CẬN THI PHÁP
HỌC .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. Một số vấn đề thi pháp trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân .............. Error!
Bookmark not defined.
2.1.1. Cách thức sử dụng ngôn ngữ, giọng điệu ....... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Nghệ thuật xây dựng tình huống ..................... Error! Bookmark not defined.
2.1.3. Nghệ thuật tổ chức cốt truyện ......................... Error! Bookmark not defined.
2.1.4. Nghệ thuật xây dựng nhân vật ........................ Error! Bookmark not defined.
2.1.5. Không gian nghệ thuật, thời gian nghệ thuật . Error! Bookmark not defined.
2.1.6. Điểm nhìn trần thuật ....................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Kết hợp các phƣơng pháp dạy học tích cực theo hƣớng tiếp cận thi pháp
học đối với tác phẩm Vợ nhặt ................................. Error! Bookmark not defined.