BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN/ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
ỨNG DỤNG CHITOSAN SẢN XUẤT TỪ CHITIN THU
HỒI BẰNG PHƯƠNG PHÁP LÊN MEN LACTIC
Ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Chuyên ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Giảng viên hướng dẫn : TS. Nguyễn Hoài Hương
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Thanh Nhật
MSSV: 1151110236 Lớp: 11DSH03
TP. Hồ Chí Minh, 2015
Đồ án tốt nghiệp
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan nội dung bài đồ án tốt nghiệp là do tự bản thân thực hiện. Các
thông tin thứ cấp sử dụng trong luận án là có nguồn gốc và trích dẫn rõ ràng, không
sao chép dưới bất kỳ hình thức nào, các số liệu trích dẫn trong bài là trung thực. Tôi
hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 8 năm 2015
Sinh viên
Nguyễn Thị Thanh Nhật
Đồ án tốt nghiệp
LỜI CẢM ƠN
Khóa luận tốt nghiệp được hoàn thành tại trường Đại Học Công Nghệ TP.HCM. Để
hoàn thành bài đồ án tốt nghiệp này, trước tiên tôi xin chân thành cảm ơn đến Quý
Thầy Cô giảng dạy tại khoa Công Nghệ Sinh Học – Môi Trường – Thực Phẩm đã
tận tình chỉ dạy và truyền đạt cho tôi những kiến thức và những kinh nghiệm quý
báu trong suốt thời gian học tập tại trường.
Đặc biệt, tôi xin chân thành bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới Cô Nguyễn Hoài
Hương, người đã tận tình hướng dẫn, động viên và truyền đạt cho tôi những kiến
thức chuyên nghành trong suốt thời gian nghiên cứu thực hiện đề tài.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Cô Tuyến công tác tại Viện Sinh học Nhiệt
Đới, và Cô Ngọc Yên trường Đại học Bách Khoa TpHCM đã cung cấp cho tôi mẫu
chitosan thương mại, bạn Vân Hương, Tuyết Mai lớp 11DSH05 đã cung cấp chủng
nấm Aspergillus flavus CĐP1 để tôi có thể thực hiện đồ án này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến thầy Thành, thầy Dũng đã hỗ trợ về thiết bị hóa chất, vật
tư giúp đỡ tôi hoàn thành tốt đồ án tốt nghiệp này. Xin cảm ơn sự giúp đỡ rất nhiệt
tình của các cộng sự, cảm ơn đến những người bạn đã động viên, giúp đỡ tôi trong
thời gian thực hiện đồ án này.
Sau cùng, tôi xin kính chúc quý Thầy Cô trong khoa Công Nghệ Sinh Học – Môi
Trường – Thực Phẩm thật nhiều sức khỏe, niềm tin để tiếp tục sứ mệnh cao đẹp của
mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau. Chúc các bạn dồi dào sức khỏe và
thành công trong sự nghiệp tương lai.
Mặc dù đã cố gắng hết sức để thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh nhất. Song bài
đồ án vẫn còn nhiều thiếu sót do còn hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm. Vì vậy
tôi mong nhận được sự đóng góp, phê bình của Quý Thầy, Cô giáo.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Đồ án tốt nghiệp
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC .................................................................................................................... i
DANH MỤC BẢNG .................................................................................................. iv
DANH MỤC HÌNH ................................................................................................... vi
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ...................................................................................... 6
1.1. Tổng quan về tôm sú ........................................................................................ 6
1.1.1. Cấu tạo của vỏ tôm ..................................................................................... 6
1.2. Tổng quan về chitin – chitosan ....................................................................... 7
1.2.1. Lịch sử phát hiện chitin – chitosan ........................................................... 7
1.2.2. Cấu trúc của chitin – chitosan ................................................................... 9
1.2.3. Tính chất của chittin – chitosan .............................................................. 10
1.2.4. Ứng dụng của chitosan ............................................................................ 15
1.2.5. Ứng dụng chitosan kích thích nảy mầm hạt giống ................................ 18
1.2.6. Tình hình sản xuất chitin – chitosan hiện nay ...................................... 19
1.3. Tổng quan về vi khuẩn lactic ....................................................................... 23
1.3.1. Khái niệm .................................................................................................. 23
1.3.2. Đặc tính chung ......................................................................................... 24
1.3.3. Đặc điểm sinh lý – sinh hóa ..................................................................... 25
1.3.4. Giới thiệu các nghiên cứu ứng dụng vi khuẩn lactic vào lên men thu
hồi chitin.............................................................................................................. 29
CHƯƠNG 2. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP ................................................... 31
2.1. Vật liệu nghiên cứu ........................................................................................ 31
2.1.1. Địa điểm nghiên cứu ................................................................................ 31
2.1.2. Thời gian thực hiện .................................................................................. 31
2.1.3. Vật liệu ...................................................................................................... 31
2.2. Phương pháp luận .......................................................................................... 32
2.3. Phương pháp thí nghiệm ............................................................................... 33
2.3.1. Thu thập mẫu và nguyên liệu .................................................................. 33
Đồ án tốt nghiệp
ii
2.3.2. Xác định thông số về thành phần hóa học của nguyên liệu đầu vỏ tôm
.............................................................................................................................. 34
2.3.3. Quy trình lên men kéo dài ........................................................................ 35
2.3.4. Phương pháp tiến hành ........................................................................... 37
2.3.5. Khảo sát ảnh hưởng của chitosan khả năng ức chế nấm Aspergillus
flavus CĐP1 trên môi trường nuôi cấy PDA .................................................... 45
2.3.6. Khảo sát ảnh hưởng của chitosan lên khả năng kích hoạt sự ra rễ hạt
đậu nành, hạt đậu phộng ở các nồng độ tương ứng. ....................................... 46
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .......................................................... 48
3.1. Xác định thành phần hóa học của nguyên liệu vỏ tôm .............................. 48
3.2. Thông số hóa học sau quá trình lên men lactic thu hồi chitin với tỉ lệ rỉ
đường 20% ............................................................................................................. 49
3.3. Hiệu quả khử khoáng và khử protein của quá trình lên men lactic với tỉ
lệ rỉ đường 20 %, mật độ giống 3,16 x 106 cfu/ ml, 10 ngày. ............................ 50
3.4. So sánh một số đặc tính, tính chất vật lý chitosan từ chitin theo phương
pháp lên men lactic và chitosan thương phẩm .................................................. 51
3.5. Khảo sát ảnh hưởng nồng độ chitosan lên hoạt tính kháng nấm
Aspergillus flavus CĐP1 ........................................................................................ 53
3.6. Khảo sát ảnh hưởng của chitosan lên khả năng kích hoạt nảy mầm hạt
đậu tương ............................................................................................................... 58
Kết luận .................................................................................................................. 69
Kiến nghị ................................................................................................................ 69
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 70