BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DƯỢC HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
DƯỢC LIỆU
NGÀNH/NGHỀ: DƯỢC
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết đnh s: 119/QĐ-DHN ngày 31 tháng 3 năm 2025
ca Hiu trưng Trưng Cao đẳng Dưc N
LƯU HÀNH NỘI BỘ - 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
1
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2
LỜI GIỚI THIỆU
Thực hin nhim vụ đào tạo năm học 2024 - 2025 và những năm tiếp theo; Tng Cao
đẳng Dược Hà Nội tổ chc biên son giáo trình Dược liệu để phục vụ công tác đào tạo, với
mong muốn ngày càng nâng cao chất lượng giảng dạy học tập. Nội dung cuốn sách gồm
09 bài:
- Bài 1. Đại cương dược liệu
- Bài 2. Thu hái, chế biến, bảo quản dược liệu
- Bài 3. Dược liệu chứa hydratcarbon
- Bài 4. Dược liệu chứa glycosid
- Bài 5. Dược liệu chứa alcaloid
- Bài 6. Dược liệu chứa tinh dầu
- Bài 7. Dược liệu chứa nhựa
- Bài 8. Dược liệu chứa lipid
- Bài 9. Dược liệu có nguồn gốc động vật
Mặc đã nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn giáo trình nhưng khó tránh
khỏi những thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của bạn đọc để
giáo trình hoàn thiện hơn trong lần tái bản sau.
Hà Nội, ngày 08 tháng 3 năm 2025
Tham gia biên soạn
1. DS. Bùi Đức Thanh - Chủ biên
2. DSCK1. Lý Ngọc Binh
3. DSCK2. Lê Đình Mạnh
3
MỤC LỤC
TRANG
Bài 1: Đại cương về dược liệu học 9
Bài 2: Thu hái, chế biến và bảo quản dược liệu 15
Bài 3: Dược liệu chứa Carbonhydrat 26
Bài 4: Dược liệu chứa Glycosid 43
Bài 5: Dược liệu chứa Alcaloid 128
Bài 6: Dược liệu chứa Tinh dầu 185
Bài 7: Dược liệu chứa Nhựa 230
Bài 8: Dược liệu chứa Lipid 237
Bài 9: Động vật làm thuốc 251
4
CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: Dược liệu
Mã mô đun:MĐ17
Thời gian thực hiện đun: 95 giờ (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành, thí nghiệm,
thảo luận, bài tập: 58 giờ; Kiểm tra, thi: 07 giờ)
I. Vị trí, tính chất của mô đun
- Vị trí: đun dược liệu được bố trí học sau các đun chung, đun thực vật
dược, trước các mô đun dược học cổ truyền, đảm bảo chất lượng.
- Tính chất: đun chuyên môn, thuộc các đun đào tạo nghề bắt buộc. Giúp
sinh viên kiến thức về các nhóm hoạt chất trong dược liệu kỹ năng bản về nhận
thức, kiểm nghiệm và sử dụng các cây, con làm thuốc.
II. Mục tiêu mô đun
- Kiến thức
+ Trình bày được định nghĩa, phân loại, tính chất, phương pháp kiểm nghiệm các
nhóm hoạt chất trong dược liệu;
+ Trình bày được bộ phận dùng, thu hái, chế biến, thành phần hoạt chất, tác dụng
công dụng, cách dùng của một số dược liệu thường dùng;
- Kỹ năng
+ Thực hiện được các thao tác cơ bản trong kiểm nghiệm dược liệu bằng kính hiển vi
và bằng phương pháp hoá học;
+ Nhận biết và hướng dẫn sử dụng được các dược liệu theo danh mục cây thuốc thiết
yếu Việt Nam.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ Nêu cao ý thức gìn giữ phát huy nền y học cổ truyền Việt Nam trong sử dụng
cây thuốc phòng và chữa bệnh;
+ Rèn luyện tác phong làm việc thận trọng, tỉ mỉ, chính xác.
III. Nội dung mô đun:
1. Nội dung tổng quát và phân bố thời gian
Số
TT Tên các bài, mục trong mô đun
Thời gian (giờ)
Tổng
số
thuyết
Thực hành,
thực tập
Thi/
Kiểm tra
1
Bài 1: Đại cương về dược liệu học
1. Định nghĩa môn học
2. Lịch sử dược liệu
3. Vị trí của dược liệu trong ngành y
tế và trong nền y tế quốc dân
1 1
2Bài 2: Thu hái, chế biến và bảo quản
dược liệu 2 2
5