HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ DỰ PHÒNG LÂY TRUYỀN HIV TỪ MẸ SANG
CON BẰNG PHÁC ĐỒ ĐƠN LIỀU VÀ ĐA LIỀU
TÓM TẮT
Mục tiêu: Tỉ lệ phụ nữ mang thai nhiễm HIV ngày càng tăng dẫn đến tỉ lệ trẻ
sơ sinh bi phơi nhiễm từ mẹ cũng ngày càng tăng.
Phương pháp: Nghiên cứu hồi cứu 373 trường hợp thai phụ bi nhiễm HIV tại
2 Bệnh viện Hùng Vương và Từ Dũ từ 01/2005 đến 06/2007 được điều trị dự
phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con với 2 phác đồ. Nhóm 1được phát hiện
sớm, được tư vấn và điều trị với AZT+3TC+NFV/NVP từ tuần 36 đến sanh.
Nhóm 2 chỉ được phát hiện lúc vào chuyển dạ và điều trị với NVP liều duy
nhất trong chuyển dạ.
Kết quả tỉ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con ghi nhận ở nhóm 1 là 4,1%, nhóm
2 là 17,1%.
Kết luận: Nếu được phát hiện sớm và được điều trị với phác đố đa liều đem lại
kết quả tốt hơn rất nhiều, giảm lây nhiễm gấp 4 lần so với đơn liều.
Từ khóa: HIV, lây truyền từ mẹ sang con
ABSTRACT
EFFECTIVENESS OF PREVENTIVE THERAPY IN HIV PTMC
PROGRAM BETWEEN MULTI ARV REGIMEN AND SINGLE DOSE
REGIMEN
Nguyen Thi Kim Vien, Huynh Nguyen Khanh Trang
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 13 – Supplement of No 1 - 2009: 119 –
123
Objectives: The percentage of HIV positive infant increase because pregnant
women infected with HIV increase.
Methods: A retrospective study on 373 pregnant women infected with HIV
was done at Tudu hospital and Hung vuong hospital from 01/2005 to 06/2007.
Those women administrated with ARV were divided into regimen: Group I
was treated with AZT+3TC+NFV/NVP since 36 weeks of gestation. Group II
were treated with NVP (single dose) during the labor.
Result: The percentage of HIV positive infant of group I is 4.1% and group II
is 17.1%.
Conclusion: Preventive therapy has reduced HIV transmission from mothers to
children and multiple ARV regimens are better than single dose regimen.
Multiple ARV regimen decreases 4 times HIV transmission from mothers to
children compared with single dose regimen.
Keywords: HIV, transmission from mothers to children
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay các nước trên thế giới vẫn phải đương đầu với một đại dịch rất nguy
hiểm là HIV/AIDS. Theo ước tính của Tổ chức y tế thê giới về HIV/AIDS đến
cuối năm 2005 trên thế giới có khoảng 38,6 triệu người nhiễm trong đó phụ nữ
chiếm 46 %.
Tại Việt Nam kể từ khi trường hợp nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện vào
năm 1990 căn bệnh này ngày càng lan rộng khắp cả nước đã trở thành một vấn
đề dịch tễ quan trọng. Theo ước đoán đến cuối năm 2007 tích lũy các trường
hợp nhiễm HIV trên toàn quốc là 256.185, có 70.941 ca AIDS và 65.171 ca tử
vong(1). Trong đó tỉ lệ phụ nữ mang thai nhiễm HIV có chiều hướng tăng dần:
từ 0,2 % vào năm 1998 tăng đến 0,9 % vào năm 2002 (5). Nhưng sau đó tỉ lệ
này giảm còn 0,67% vào năm 2004(2). Với ước tính mỗi năm có 2 triệu ca sanh
và tỉ lệ phụ nữ mang thai nhiễm HIV là 0,36% thì có khoảng 6.800 trẻ sơ sinh
bị phơi nhiễm HIV.
Tại Bệnh viện Hùng Vương tỉ lệ thai phụ nhiễm HIV đã đạt 0,75% tổng số
sanh vào cuối năm 2005 tức tăng 15 lần so với 1996 chỉ có 0,05%(9).
Tại Bệnh viện Từ Dũ năm 2003 tỉ lệ thai phụ nhiễm HIV là 0,47% đã tăng lên
0,59% vào năm 2006(9). Như vậy số trẻ sơ sinh bị phơi nhiễm HIV từ mẹ ngày
càng tăng.
Theo kết quả nghiên cứu trên thế giới, nếu không được dự phòng thì tỉ lệ lây
truyền HIV từ mẹ sang con vào khoảng 30-40%. Do vậy để làm giảm tỉ lệ này
Bộ Y tế Việt Nam với sự thống nhất của Trung tâm kiểm soát dịch bệnh Hoa
kỳ đã ban hành các phác đồ điều trị dự phòng giành cho đối tượng thai phụ
nhiễm HIV. Việc đánh giá kết quả của công tác điều trị dự phòng này là cần
thiết.
Mục tiêu nghiên cứu
1.Xác định tỉ lệ nhiễm HIV ở con khi dùng phác đồ AZT+3TC+NFV/NVP từ
tuần 36 và nhóm dùng chỉ một liều NVP trong chuyển dạ.
2. Tìm liên quan giữa tỉ lệ nhiễm HIV của con trong hai nhóm với tình trạng
mẹ: số lượng CD4, quan hệ tình dục, thời gian biết bệnh, tình trạng sản khoa và
nuôi con bằng sữa mẹ.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
Nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu được thực hiện tại bệnh viện Hùng Vương và bệnh
viện Từ Dũ từ 1/2005 đến 6/2007. Dựa vào hồ sơ bệnh án có sẳn chúng tôi đã
chọn 373 sản phụ vào nghiên cứu, được chia thành 2 nhóm.
Nhóm 1: tất cả sản phụ khám thai tại Bệnh viện Hùng Vương và Bệnh viện Từ
Dũ đã có chẩn đoán xác định nhiễm HIV theo qui định của Bộ Y Tế và được
điều trị dự phòng với phác đồ 3 thuốc AZT+3TC+NVP/NVP từ tuần 36 cho