Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
------------------------
NGUYỄN THỊ MAI PHƢƠNG
KHẢO SÁT LOẠI HÌNH HÁT SOỌNG CÔ
CỦA DÂN TỘC SÁN DÌU Ở THÁI NGUYÊN
VÀ TUYÊN QUANG
CHUYÊN NGÀNH: VĂN HỌC VIỆT NAM
MÃ SỐ: 60.22.34
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGỮ VĂN
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THỊ HUẾ
THÁI NGUYÊN, NĂM 2011
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận
văn là trung thực, khách quan và chưa có ai công bố trong bất kỳ công
trình nghiên cứu nào.
Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều
được chỉ rõ nguồn gốc.
Tác giả
Nguyễn Mai Phƣơng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ii
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Thị Huế, người đã trực tiếp
hướng dẫn tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu cũng nhưn trong quá
trình viết luận văn. Tôi cũng xin cảm ơn sự giúp đỡ của các thầy cô Khoa
Ngữ văn trong suốt những năm tháng học tập tại đây. Cảm ơn Sở Văn hóa,
Thể thao và Du lịch hai tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang, các nghệ nhân…
đã tạo mọi điều kiện, thời gian và công sức giúp đỡ tôi trong quá trình thu
thập tài liệu.
Cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp - những
người luôn dành cho tôi sự động viên khích lệ trong suốt quá trình thực hiện
luận văn này.
Ngƣời viết
Nguyễn Thị Mai Phƣơng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
iii
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ....................................................................................... 1
1.1. Về phương diện khoa học .................................................................. 1
1.2. Lý do thực tiễn ................................................................................... 2
2. Lịch sử vấn đề ........................................................................................... 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................ 4
3.1. Mục đích nghiên cứu .......................................................................... 4
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................... 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................. 5
4.1. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................ 5
4.2. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................ 5
5. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................... 5
6. Những đóng góp của Luận văn ................................................................. 6
7. Bố cục của Luận văn ................................................................................. 6
NỘI DUNG ........................................................................................................ 7
Chƣơng I: KHÁI QUÁT VỀ NGƢỜI SÁN DÌU Ở THÁI NGUYÊN, TUYÊN
QUANG VÀ LOẠI HÌNH HÁT SOỌNG CÔ ................................................... 7
1.1. Đặc điểm lịch sử xã hội của người Sán Dìu ở Thái Nguyên và Tuyên Quang .. 7
1.1.1. Khái quát về người Sán Dìu ở Việt Nam ........................................ 7
1.1.2. Quá trình thiên di của người Sán Dìu đến Thái Nguyên, Tuyên Quang ....... 7
1.1.3. Đời sống và quan hệ xã hội, bản làng và gia đình của người Sán
Dìu ở Thái Nguyên, Tuyên Quang ................................................ 9
1.2. Đặc điểm văn hoá truyền thống của người Sán Dìu ở Thái Nguyên và
Tuyên Quang ....................................................................................... 10
1.2.1. Chữ viết của người Sán Dìu ......................................................... 10
1.2.2. Tôn giáo, tín ngưỡng của người Sán Dìu ở Thái Nguyên, Tuyên Quang ..... 12
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
iv
1.3. Một số loại hình văn nghệ dân gian truyền thống của người Sán Dìu ở
Thái Nguyên, Tuyên Quang ................................................................ 12
1.4. Hát Soọng cô của người Sán Dìu ở Thái Nguyên và Tuyên Quang ... 14
1.4.1. Hát Soọng cô của người Sán Dìu ở Việt Nam và các truyền thuyết
về Soọng cô ................................................................................. 19
1.4.2. Hát Soọng cô của người Sán Dìu ở Thái Nguyên và Tuyên Quang .... 28
Chƣơng II: KHẢO SÁT VÙNG HÁT VÀ CÁC NGHỆ NHÂN ...................... 34
2.1. Khảo sát về hát Soọng cô của người Sán Dìu ở Thái Nguyên,
Tuyên Quang ...................................................................................... 34
2.1.1. Khảo sát vùng hát Soọng cô của người Sán Dìu ở Thái Nguyên . 35
2.1.2. Khảo sát vùng hát Soọng cô của người Sán Dìu ở Tuyên Quang 36
2.2. Các nghệ nhân ...................................................................................... 37
2.2.1. Nghệ nhân vùng Thái Nguyên ...................................................... 37
2.2.2. Nghệ nhân vùng Tuyên Quang ..................................................... 43
2.3. Một số nhận xét về vùng hát, nghệ nhân hát Soọng cô ở Thái Nguyên và
Tuyên Quang ....................................................................................... 51
Chƣơng III: GIÁ TRỊ NỘI DUNG, NGHỆ THUẬT VÀ VẤN ĐỀ BẢO TỒN
HÁT SOỌNG CÔ ............................................................................................ 54
3.1. Giá trị về nội dung ................................................................................ 54
3.1.1. Hát Soọng cô phản ánh tình yêu đôi lứa ....................................... 54
3.1.2. Hát Soọng cô phản ánh niềm kính trọng tổ tiên, ông bà, người già
và nhưng người làng ................................................................... 61
3.1.3. Hát Soọng cô phản ánh tình yêu lao động .................................... 65
3.2. Giá trị về nghệ thuật ............................................................................. 66
3.2.1. Thể thơ .......................................................................................... 66
3.2.2. Kết cấu .......................................................................................... 68
3.2.3. Vần nhịp ........................................................................................ 71