ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT
LÊ THỊ MAI HƯƠNG
LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH TRANG TRẠI
CHĂN NUÔI HEO THEO HƯỚNG HỘI NHẬP
QUỐC TẾ Ở ĐỒNG NAI
Chuyên ngành: Kinh tế học
Mã số: 62.31.01.01
PGS.TS. NGUYỄN HỒNG NGA
TS. LÊ TUẤN LỘC
Tp.HCM, năm 2017
i
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
ĐỘC LẬP – TỰ DO – HẠNH PHÚC
-------0O0-------
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận án Tiến sĩ kinh tế “Phát triển mô hình trang trại
chăn nuôi heo theo hƣớng hội nhập quốc tế ở Đồng Nai” là công trình nghiên
cứu của riêng tôi.
Các kết quả nghiên cứu trong Luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Nghiên cứu sinh
Lê Thị Mai Hƣơng
ii
MỤC LỤC
Lời cam đoan ..................................................................................................................... i
Mục lục .............................................................................................................................. ii
Danh mục ký hiệu các chữ viết tắt ................................................................................. vii
Danh mục bảng biểu ........................................................................................................ viii
Danh mục hình vẽ, đồ thị, sơ đồ ..................................................................................... ix
PHẦN MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu của luận án ............................................................................ 4
2.1. Mục tiêu tổng quát..................................................................................................... 4
2.2. Mục tiêu cụ thể .......................................................................................................... 4
3. Đối tƣợng và Phạm vi nghi n cứu .......................................................................... 5
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu: .............................................................................................. 5
3.2. Phạm vi nghiên cứu: ................................................................................................. 5
4. Phƣơng pháp nghi n cứu.......................................................................................... 6
4.1. Phƣơng pháp nghiên cứu:......................................................................................... 6
4.2. Quy trình nghiên cứu của luận án: .......................................................................... 7
5. Tính mới và những đóng góp của luận án ............................................................ 7
6. Kết cấu các chƣơng mục của luận án..................................................................... 8
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU ................................................................................................................................... 9
1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ....................................................... 9
1.1.1.Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc ......................................................................... 9
1.1.2 Tình hình nghiên cứu trong nƣớc.......................................................................... 15
1.1.3. Những điểm kế thừa và hƣớng nghiên cứu của luận án .................................... 20
1.2. Nguồn số liệu và phƣơng pháp nghi n cứu ....................................................... 23
1.2.1. Nguồn số liệu ......................................................................................................... 23
1.2.1.1. Số liệu thứ cấp..................................................................................................... 23
1.2.1.2. Số liệu sơ cấp ...................................................................................................... 24
1.2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu....................................................................................... 28
1.2.1.1. Phƣơng pháp nghiên cứu định tính................................................................... 28
1.2.1.2. Phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng ............................................................... 29
iii
Tóm tắt chƣơng 1 ........................................................................................................... 31
CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH TRANG
TRẠI CHĂN NUÔI HEO THEO HƢỚNG HỘI NHẬP QUỐC TẾ .................. 32
2.1 Một số vấn đề lý luận về mô hình, trang trại và kinh tế trang trại .............. 32
2.1.1. Khái niệm mô hình, trang trại , kinh tế trang trại và phát triển kinh tế trang
trại ....................................................................................................................................... 32
2.1.1.1. Khái niệm mô hình ............................................................................................. 32
2.1.1.2 Khái niệm trang trại............................................................................................. 32
2.1.1.3 Khái niệm kinh tế trang trại................................................................................ 35
2.1.1.4. Khái niệm phát triển kinh tế, phát triển mô hình trang trại ........................... 35
2.1.2. Tiêu chí xác định trang trại................................................................................... 37
2.1.3. Đặc trƣng của kinh tế trang trại ........................................................................... 39
2.1.4. Nội dung của phát triển kinh tế trang trại ........................................................... 40
2.1.5 Vai trò của kinh tế trang trại trong sự phát triển nông nghiệp của Việt Nam . 42
2.2. Vị trí, vai trò, đặc điểm của các trang trại chăn nuôi heo ............................. 44
2.2.1 Vị trí của các trang trại chăn nuôi heo ................................................................. 44
2.2.2 Vai trò của các trang trại chăn nuôi heo............................................................... 45
2.2.3. Đặc điểm của các trang trại chăn nuôi heo ......................................................... 46
2.3. Khung lý thuyết về sự phát triển của các trang trại chăn nuôi heo ............ 47
2.3.1 Một số lý thuyết kinh tế học, học thuyết có liên quan ........................................ 47
2.3.1.1. Lý thuyết sản xuất:.............................................................................................. 48
2.3.1.2. Lý thuyết lợi thế theo quy mô ........................................................................... 48
2.3.1.3. Lý thuyết lợi thế cạnh tranh của Michael Porter ............................................ 49
2.3.1.4.Lý thuyết về chuyển giao công nghệ sản xuất nông nghiệp ........................... 50
2.3.1.5. Lý thuyết mô hình kinh tế hai khu vực ............................................................ 51
2.3.1.6. Lý thuyết tăng trƣởng nông nghiệp theo các giai đoạn.................................. 53
2.3.2 Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự phát triển của các trang trại chăn nuôi heo....... 55
2.3.3 Mô hình kinh tế lƣợng phân tích các yếu tố tác động đến sự phát triển của
các trang trại chăn nuôi heo............................................................................................. 60
2.3.3.1 Lựa chọn mô hình lý thuyết................................................................................ 60
2.3.3.2 Mô hình kinh tế lƣợng ......................................................................................... 63
iv
2.4. Hội nhập quốc tế và những yêu cầu đặt ra đối với các trang trại chăn
nuôi heo ............................................................................................................................. 64
2.4.1. Hội nhập quốc tế .................................................................................................... 64
2.4.2 Đặc điểm và những yêu cầu đặt ra đối với trang trại chăn nuôi heo theo
hƣớng hội nhập quốc tế ................................................................................................... 67
2.4.3 Các tiêu chí đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu hội nhập của các trang trại
chăn nuôi ............................................................................................................................ 69
2.5. Kinh nghiệm thực tiễn phát triển mô hình trang trại chăn nuôi heo ở
một số nƣớc trên thế giới và bài học cho tỉnh Đồng Nai ........................................ 71
2.5.1 Kinh nghiệm của các nƣớc trên thế giới về phát triển trang trại chăn nuôi
heo ...................................................................................................................................... 71
2.5.2. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Đồng Nai............................................................. 80
Tóm tắt chƣơng 2 ........................................................................................................... 82
Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH TRANG TRẠI
CHĂN NUÔI HEO Ở TỈNH ĐỒNG NAI.................................................................. 83
3.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Đồng Nai ảnh hƣởng đến các
trang trại chăn nuôi heo ở Đồng Nai .......................................................................... 83
3.1.1 Điều kiện tự nhiên ................................................................................................... 83
3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội ........................................................................................ 85
3.1.3. Lợi thế của Đồng Nai đối với việc phát triển các mô hình trang trại chăn
nuôi heo.............................................................................................................................. 89
3.1.4. Vị trí và vai trò của các trang trại nuôi heo đối với sự phát triển kinh tế xã
hội của tỉnh Đồng Nai ...................................................................................................... 91
3.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến sự phát triển của các trang trại chăn nuôi heo
ở Đồng Nai........................................................................................................................ 94
3.2.1. Số lƣợng, qui mô của các trang trại chăn nuôi heo tỉnh Đồng Nai .................. 94
3.2.2. Quy mô sử dụng nguồn lực sản xuất ................................................................... 97
3.2.3 Kiến thức và các yếu tố đầu vào trong chăn nuôi của các trang trại ................ 99
3.2.3.1.Yếu tố kiến thức ................................................................................................... 99
3.2.3.2 Các yếu tố đầu vào của chăn nuôi ..................................................................... 100
3.2.4. Công nghệ, môi trƣờng.......................................................................................... 103
3.2.5. Sản lƣợng của các trang trại chăn nuôi ............................................................... 105
