ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
LẠI THỊ MAI
QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP QUYỀN
TRONG TRIẾT HỌC IMMANUEL KANT
LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
Hà Nội - 2018
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
LẠI THỊ MAI
QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP QUYỀN
TRONG TRIẾT HỌC IMMANUEL KANT
Chuyên ngành: Triết học
Mã số: 60 22 03 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN: TS. HOÀNG THỊ HẠNH
Hà Nội - 2018
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................ 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài .................................................. 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................. 6
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu............................................................... 6
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu .................................................. 7
6. Ý nghĩa của việc nghiên cứu....................................................................... 7
7. Kết cấu của luận văn .................................................................................. 7
CHƢƠNG 1. NHỮNG ĐIỀU KIỆN VÀ TIỀN ĐỀ HÌNH THÀNH QUAN
NIỆM ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP QUYỀN CỦA KANT .................................. 8
1.1. Những điều kiện kinh tế - xã hội ........................................................... 8
1.2. Những tiền đề lý luận hình thành quan niệm đạo đức và pháp quyền
của Kant ...................................................................................................... 11
1.3. Giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp của Kant ........................................ 21
CHƢƠNG 2. NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ ĐẠO ĐỨC, PHÁP QUYỀN
TRONG TRIẾT HỌC KANT.................................................................... 27
2.1. Quan niệm của Kant về đạo đức ......................................................... 27
2.1.1. “Tự do” phạm trù trung tâm trong đạo đức học của Kant .................. 29
2.1.2. Các quy luật hay định lý xác định hành vi đạo đức ............................. 36
2.1.3. Mệnh lệnh tuyệt đối trong đạo đức học của Kant................................ 43
2.1.4. Sự thiện tối cao trong đạo đức học của Kant ...................................... 50
2.2. Quan niệm của Kant về pháp quyền .................................................. 56
2.2.1. Mục đích của triết học pháp quyền ..................................................... 57
2.2.2. Trách nhiệm pháp lý ........................................................................... 65
2.2.3. Các quyền cơ bản trong triết học pháp quyền ..................................... 76
2.2.4. Quan niệm của Kant về pháp quyền trong nhà nước .......................... 81
CHƢƠNG 3. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẠO ĐỨC VÀ PHÁP QUYỀN
TRONG TRIẾT HỌC KANT.................................................................... 90
3.1. Đạo đức - cơ sở hình thành pháp quyền ............................................. 90
3.2. Triết học pháp quyền của Kant - sự tiếp tục triển khai những nguyên
lý của triết học đạo đức trong thực tiễn .................................................... 95
3.3. Gía trị và hạn chế trong quan niệm về đạo đức và pháp quyền của Kant 99
3.3.1. Gía trị và hạn chế trong quan niệm về đạo đức của Kant ................... 99
3.3.2. Gía trị và hạn chế trong quan niệm về pháp quyền của Kant ............ 101
3.4. ý nghĩa của việc nghiên cứu tƣ tƣởng về đạo đức và pháp quyền
trong triết học Kant đối với việc xây dựng nhà nƣớc pháp quyền xã hội
chủ nghĩa ở Việt Nam ............................................................................... 104
KẾT LUẬN ............................................................................................... 110
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................. 113
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Kant người sáng lập triết học cổ điển Đức, nhà tư tưởng vĩ đại mà cho
đến ngày nay những tác phẩm của Kant vẫn đang được các nhà nghiên cứu
quan tâm và tìm hiểu. Các bài báo, các công trình nghiên cứu khoa học, các
luận văn, luận án tiến sĩ, các sách chuyên khảo về ông vẫn đều đặn được in ra.
Bởi di sản của ông để lại hết sức phong phú và phức tạp đi vào nhiều vấn đề,
nhiều khía cạnh, nêu lên những ý tưởng mới, trừu tượng, nhiều mâu thuẫn.
Cho đến nay dù có rất nhiều công trình nghiên cứu về Kant nhưng không phải
ai cũng hiểu ông một cách hoàn toàn giống nhau, người ta có thể chấp nhận
hoặc phê phán ông từ nhiều phía khác nhau. Nhưng dù phê phán thế nào thì
người ta cũng đều thừa nhận rằng Kant là nhà triết học, nhà văn hóa vĩ đại của
nhân loại. Nhiều tư tưởng của ông từng là cơ sở cho không ít quan niệm triết học
và các cuộc tranh luận trên thế giới. Trong đó tư tưởng về đạo đức và pháp
quyền là một trong những vấn đề cốt yếu trong triết học thực tiễn của Kant.
Kant đã đặt ra và giải quyết hàng loạt các vấn đề thực tiễn không chỉ
ảnh hưởng tới sự phát triển tư tưởng triết học Châu Âu mà còn trên khắp thế
giới và cho đến ngày nay vẫn là vấn đề cấp thiết và cần được nghiên cứu.
Trên cơ sở tài liệu mà nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu về nhiều vấn đề
trong đó có những vấn đề thuộc lĩnh vực triết học thực tiễn của Kant như đạo
đức và pháp quyền. Tác giả luận văn muốn đi sâu vào tìm hiểu vấn đề đạo
đức và pháp quyền trong triết học của Kant.
Trong thời đại ngày nay với sự bùng nổ của tri thức khoa học con
người đang đứng trước nghịch lý, mâu thuẫn không dễ giải quyết. Cùng với
sự phát triển của tri thức khoa học, phương tiện công nghệ mới, đời sống vật
chất tuy được đảm bảo, nhưng con người ngày càng xuống cấp suy thoái về
