BỘ Y TẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC DƢỢC HÀ NỘI
TRỊNH THỊ HỒNG NHUNG
ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG BÁO CÁO ADR
TRONG CƠ SỞ DỮ LIỆU BÁO CÁO TỰ
NGUYỆN CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN
2011-2013
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP DƢỢC SĨ
Ngƣời hƣớng dẫn:
1. ThS. Trần Lan Anh
2. ThS. Nguyễn Phương Thúy
Nơi thực hiện:
Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc và
Theo dõi phản ứng có hại của thuốc
HÀ NỘI – 2014
LỜI CẢM ƠN
Lời cảm ơn đầu tiên, tôi xin dành cho ngƣời thầy mà tôi vô cùng kính mến và
ngƣỡng mộ - thầy Nguyễn Hoàng Anh. Thầy không chỉ tận tình hƣớng dẫn tôi từ
khi tôi bắt đầu làm nghiên cứu khoa học mà thầy còn hết lòng ủng hộ và động viên
tôi trong những kế hoạch học tập tƣơng lai.
Thứ hai, tôi muốn gửi lời cám ơn đến Ths. Nguyễn Phƣơng Thúy – cán bộ
Trung tâm DI&ADR Quốc gia – “ngƣời bạn đồng hành” lớn của tôi trong quá trình
thực hiện đề tài. Tôi luôn cảm thấy mình may mắn khi có chị hỗ trợ tôi trong mọi
vấn đề cần thiết.
Thứ ba, tôi muốn gửi lời cảm ơn đến Ths. Trần Thị Lan Anh. Cô đã hết sức
giúp đỡ, chỉ bảo và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện đề
tài và viết khoá luận tốt nghiệp.
Thứ tƣ, tôi muốn gửi lời cảm ơn đặc biệt đến DS. Trần Ngân Hà, DS.
Nguyễn Hoàng Anh và các cán bộ làm việc tại Trung tâm DI&ADR Quốc gia. Các
anh chị đã luôn vui vẻ, cởi mở và giúp đỡ tôi cũng nhƣ các bạn sinh viên khác trong
quá trình chúng tôi học tập, nghiên cứu tại Trung tâm.
Tiếp theo, tôi muốn gửi lời cảm ơn đến bạn bè cùng khoá và các anh chị khoá
trên vì đã hết lòng động viên và giúp đỡ tôi trong suốt năm năm học vừa qua.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cám ơn đến bố mẹ và gia đình - những ngƣời luôn
luôn ủng hộ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi – họ thực sự là nguồn động viên và
là chỗ dựa tinh thần lớn nhất mỗi khi tôi gặp khó khăn, thử thách trong công việc và
trong cuộc sống.
Hà Nội, tháng 5 năm 2014
TRỊNH THỊ HỒNG NHUNG
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC HÌNH
ĐẶT VẤN ĐỀ ............................................................................................................. 1
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN ....................................................................................... 3
1.1. Tổng quan về Cảnh giác Dƣợc và phản ứng có hại của thuốc (ADR) ............ 3
1.1.1. Hệ thống Cảnh giác Dƣợc ........................................................................ 3
1.1.2. Phản ứng có hại của thuốc ........................................................................ 7
1.2. Tổng quan về báo cáo tự nguyện ..................................................................... 8
1.2.1. Giới thiệu về báo cáo tự nguyện ............................................................... 8
1.2.2. Ƣu điểm và hạn chế của báo cáo tự nguyện ........................................... 11
1.3. Tổng quan về các phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng báo cáo ADR ........ 12
CHƢƠNG 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................ 18
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu .................................................................................... 18
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................... 19
2.3. Chỉ tiêu nghiên cứu ........................................................................................ 22
2.4. Phƣơng pháp xử lý số liệu ............................................................................. 24
CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ................................................................. 25
3.1. Kết quả đánh giá sự tƣơng đồng giữa các phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng
báo cáo ADR và lựa chọn phƣơng pháp cho mục tiêu 2 ...................................... 25
3.1.1. Thông tin về mẫu nghiên cứu ................................................................. 25
3.1.2. Tỷ lệ báo cáo ở các mức điểm chất lƣợng .............................................. 25
3.1.3. Đánh giá tƣơng đồng giữa các phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng báo cáo
ADR .................................................................................................................. 26
3.2. Kết quả đánh giá chất lƣợng báo cáo tự nguyện về phản ứng có hại của thuốc
giai đoạn 2011-2013 ............................................................................................. 28
3.2.1. Thông tin về mẫu nghiên cứu ................................................................. 28
3.2.2.Đánh giá chất lƣợng báo cáo ADR giai đoạn 2011-2013 ....................... 28
3.2.3. Thống kê các thiếu sót về mặt nội dung của báo cáo ADR giai đoạn
2011-2013 ......................................................................................................... 29
3.3. Kết quả khảo sát các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng báo cáo ADR giai
đoạn 2011-2013 .................................................................................................... 31
3.3.1. Khảo sát sự tác động của Hợp phần 2.1 “Tăng cƣờng các hoạt động
Cảnh giác Dƣợc” thuộc dự án “Hỗ trợ hệ thống y tế” đến chất lƣợng báo cáo
ADR của các cơ sở khám chữa bệnh ................................................................ 31
3.3.2. Khảo sát sự ảnh hƣởng của vị trí địa lý của các cơ sở y tế đến chất lƣợng
báo cáo ADR. ................................................................................................... 34
3.3.4. Khảo sát sự ảnh hƣởng của cách điền báo cáo đến chất lƣợng báo cáo
ADR. ................................................................................................................. 38
3.3.5. Khảo sát sự ảnh hƣởng của đối tƣợng báo cáo đến chất lƣợng báo cáo
ADR .................................................................................................................. 39
CHƢƠNG 4. BÀN LUẬN ........................................................................................ 42
4.1. Khảo sát mức độ tƣơng đồng giữa các phƣơng pháp đánh giá chất lƣợng báo
cáo ADR và lựa chọn phƣơng pháp để đánh giá ở mục tiêu 2 ............................. 42
4.2. Đánh giá chất lƣợng báo cáo tự nguyện về phản ứng có hại của thuốc giai
đoạn 2011-2013 .................................................................................................... 43
4.3. Khảo sát một số yếu tố ảnh hƣởng tới chất lƣợng báo cáo ADR giai đoạn
2011-2013 ............................................................................................................. 44
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ................................................................................... 50
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Phụ lục 1. Mẫu báo cáo phản ứng có hại của thuốc
Phụ lục 2. Cách đánh giá của phƣơng pháp WHO 1996
Phụ lục 3. Cách đánh giá của phƣơng pháp WHO UMC 2012
Phụ lục 4. Cách đánh giá của phƣơng pháp vigiGrade
Phụ lục 5. Cách đánh giá của phƣơng pháp Đài Loan
Phụ lục 6. Danh sách các tỉnh và bệnh viện trọng điểm
Phụ lục 7. Danh sách các tỉnh thành phân theo 7 vùng kinh tế
Phụ lục 8. Danh sách các báo cáo trong hệ thống bị loại khỏi nghiên cứu
Phụ lục 9. Danh sách các cơ sở y tế trực thuộc Bộ Y tế
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
ADE
Biến cố bất lợi của thuốc (Adverse Drug Event)
ADR
Phản ứng có hại của thuốc (Adverse Drug Reaction)
FDA
Cục Quản lý Thực phẩm và Dƣợc phẩm Hoa Kỳ (U.S
Food and Drug Administration)
CEM
Cohort Event Monitoring - Theo dõi biến cố thuần tập
KCB
Khám chữa bệnh
STT
Số thứ tự
Trung tâm DI&ADR
Quốc gia
Trung tâm Quốc gia về thông tin thuốc và theo dõi phản
ứng có hại của thuốc
TT
Trung tâm
UMC
Trung tâm giám sát Uppsala (Uppsala Monitoring
Center)
WHO
Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization)
