Luận văn Thạc sĩ Luật hình sự và Tố tụng hình sự: Hình phạt tiền theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Ninh

Phần mở đầu của luận văn trình bày về tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu về hình phạt tiền theo pháp luật hình sự Việt Nam. Hình phạt tiền là một loại hình phạt có lịch sử lâu đời, mang tính lưỡng tính (vừa là hình phạt chính, vừa là hình phạt bổ sung), và đã được hoàn thiện qua nhiều lần sửa đổi của Bộ luật Hình sự (BLHS), đặc biệt là BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Việc áp dụng hình phạt này thể hiện chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước về "trừng trị kết hợp khoan hồng, nghiêm trị kết hợp giáo dục, cải tạo, cảm hóa người phạm tội", nhằm đề cao hiệu quả phòng ngừa và tính hướng thiện. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng hình phạt tiền tại tỉnh Quảng Ninh nói riêng và toàn quốc nói chung còn khiêm tốn, do các quy định pháp luật vẫn còn hạn chế, bất cập và nhận thức về vai trò của hình phạt tiền chưa đầy đủ. Do đó, việc tiếp tục nghiên cứu lý luận và thực tiễn về hình phạt tiền là cần thiết để hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm và bảo vệ quyền con người.

Luận văn này hướng đến đối tượng là các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên luật, luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên và các nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực luật hình sự và tư pháp, đặc biệt là những người quan tâm đến chế định hình phạt tiền và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.

Luận văn kết luận rằng pháp luật hình sự Việt Nam đã và đang hoàn thiện các quy định về hình phạt tiền như một công cụ quan trọng trong hệ thống hình phạt. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng hình phạt tiền trên phạm vi cả nước và đặc biệt tại tỉnh Quảng Ninh vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, thiếu sót. Những hạn chế này xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, bao gồm sự bất cập trong các quy định của pháp luật hình sự và các văn bản liên quan, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức công vụ của các chủ thể áp dụng (đặc biệt là Tòa án nhân dân) còn yếu kém, cũng như hạn chế về kinh phí, điều kiện và phương tiện công tác của các cơ quan tiến hành tố tụng. Để nâng cao chất lượng xét xử và đảm bảo việc quyết định hình phạt tiền được thực hiện đúng đắn, luận văn đề xuất một loạt các giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm việc tiếp tục hoàn thiện các quy định của BLHS năm 2015 và BLTTHS năm 2015 liên quan đến hình phạt tiền; nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho các chủ thể có thẩm quyền áp dụng pháp luật hình sự; tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa Tòa án nhân dân với các cơ quan hữu quan; tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra, giám sát xét xử và tổng kết thực tiễn; đồng thời đầu tư kịp thời, thỏa đáng về kinh phí, điều kiện và phương tiện công tác cho các cơ quan tiến hành tố tụng. Việc triển khai đồng bộ, liên tục và quyết liệt các giải pháp này sẽ góp phần đáng kể vào việc nâng cao hiệu quả áp dụng hình phạt tiền trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.