1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
MAI THỊ BÌNH
CÁC KIỂU DẠNG NHÂN VẬT CÔ ĐƠN TRONG
VĂN XUÔI VIỆT NAM ĐƢƠNG ĐẠI
(Qua một số tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Huy Thiệp, Tạ Duy Anh,
Chu Lai và Nguyễn Danh Lam)
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam
Mã số : 60 22 01 21
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Mai Hƣơng
Hà Nội - 2014
2
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết
quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng
được công bố. Các thông tin, tài liệu trình bày trong luận văn có xuất xứ rõ
ràng.
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
Tác giả Luận văn
Bình
Mai Thị Bình
3
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đối với PGS.TS Mai Hương, người đã trực tiếp
tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiện và hoàn thành
luận văn này.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô trong khoa Văn học, đặc
biệt là các thầy cô trong bộ môn Văn học Việt Nam, ban chủ nhiệm khoa Văn học,
phòng quản lí sau Đại học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học
Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu.
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
Bình
Mai Thị Bình
4
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................... 6
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................. 6
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề ............................................................................... 8
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 15
4. Phƣơng pháp nghiên cứu ............................................................................... 15
5. Đóng góp của luận văn ................................................................................... 16
6. Cấu trúc của luận văn .................................................................................... 17
PHẦN NỘI DUNG ............................................................................................. 18
Chƣơng 1: ĐỔI MỚI TƢ DUY NGHỆ THUẬT VÀ CẢM HỨNG CÔ ĐƠN
TRONG VĂN XUÔI VIỆT NAM ĐƢƠNG ĐẠI ............................................ 18
1.1. Bối cảnh văn hóa xã hội Việt Nam sau 1975 ......................................... 18
1.2. Những chuyển đổi tƣ duy nghệ thuật từ sau 1975 ................................ 22
1.3. Cảm hứng cô đơn trong văn xuôi Việt Nam sau 1975 .......................... 26
1.4. Khái quát về kiểu dạng nhân vật cô đơn trong văn học và văn học
Việt Nam ....................................................................................................... 28
1.4.1. Cô đơn – một trạng thái tâm lý bản thể ............................................. 28
2.1.2.Kiểu nhân vật cô đơn trong tác phẩm văn học ................................... 31
Chƣơng 2: CÁC KIỂU DẠNG NHÂN VẬT CÔ ĐƠN TRONG VĂN XUÔI
VIỆT NAM ĐƢƠNG ĐẠI ................................................................................. 37
2.1. Nhân vật cô đơn từ bản thể ..................................................................... 37
2.2. Nhân vật cô đơn vì không thể hòa nhập với cuộc sống thực tại .......... 47
2.2.1.Nhân vật cô đơn vì lạc thời .................................................................. 47
2.2.2. Nhân vật cô đơn vì lạc lõng giữa cộng đồng, gia đình ..................... 61
Chƣơng 3: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT CÔ ĐƠN ................. 81
5
3.1. Thủ pháp nhòe mờ, tẩy trắng nhân vật ................................................. 81
3.2. Chú trọng tới cảm giác, nội tâm của nhân vật ...................................... 82
3.3. Nghệ thuật tổ chức không gian - thời gian ............................................ 86
3.3.1 Nghệ thuật tổ chức không gian: ......................................................... 86
3.3.2 Nghệ thuật tổ chức thời gian ............................................................... 93
3.4. Ngôn ngữ - giọng điệu: ............................................................................ 95
3.4.1. Ngôn ngữ ............................................................................................. 95
3.4.2. Giọng điệu ......................................................................................... 104
PHẦN KẾT LUẬN ........................................................................................... 112
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 115